Ek is met jou

Compasses

5  U sluit my in van agter en van voor, en U lê u hand op my. 6 Om dit te begryp, is te wonderbaar vir my, te hoog: ek kan daar nie by nie. 7 Waar sou ek heengaan van u Gees en waarheen vlug van u aangesig? 8 Klim ek op na die hemel, U is daar; en maak ek die doderyk my bed, kyk, U is daar! 9 Neem ek die vleuels van die dageraad, gaan ek by die uiteinde van die see woon, 10 ook daar sou u hand my lei en u regterhand my vashou. 11  En as ek sê:  Mag tog net die duisternis my oorval en die lig nag wees tot my beskutting, 12 dan is selfs die duisternis vir U nie donker nie, en die nag gee lig soos die dag, die duisternis is soos die lig.” (Psalm 139:5-12).

 

My broer is ‘n chemiese ingeneur.  Gestel sy drie jarige seun sien ‘n chemiese formule op papier, en vra dan:  “Pa, verduidelik dit asseblief vir my.”  Al sou my broer die formule baie duidelik uitspel, sou sy seun dit nogsteeds nie kan verstaan nie.  Net so is ‘n verstaan van God en alles wat Hy is, buite ons bereik:  “Om dit te begryp, is te wonderbaar vir my, te hoog: ek kan daar nie by nie.” (v.6).  Sofar was reg toe hy gesê het:  “Kan jy die dieptes van God peil?  Of sal jy kan deurdring tot by die volmaaktheid van die Almagtige?  Hoogtes van die hemel is dit—wat kan jy doen?  Dieper as die doderyk—wat kan jy weet?” (Job 11:7-8).  En Paulus:  “O Diepte van die rykdom en wysheid en kennis van God!  Hoe ondeurgrondelik is sy oordele en onnaspeurlik sy weë!” (Romeine 11:33).

 

Wie kan die Drie-Eenheid verstaan?  Die Vader is nie die Seun of die Heilige Gees nie.  Die Seun is nie die Heilige Gees of die Vader nie.  Die Heilige Gees is nie die Vader of die Seun nie.  Die Vader is volkome God.  Die Seun is volkome God.  Die Heilige Gees is volkome God.  Maar tog is daar nie drie Gode nie, maar Een.  Wie kan verstaan dat Jesus volkome God en mens is – twee nature in een Persoon?  Wie kan begryp wat dit beteken om vir alle ewigheid hel toe te gaan, en daar te ly onder die verskriklike toorn van God?  Wie kan verstaan hoekom God nie almal uitverkies het om gered te word en hemel toe te gaan nie?  Wie verstaan 2 Petrus 1:4:  dat ons deel het aan die Goddelike natuur?  Verstaan jy wat dit beteken dat God ewig is; dat Hy nooit ‘n begin gehad het nie en ook nêrens eindig nie?  Kan iemand verduidelik hoe ons God nie sien, hoor, ruik, proe, of voel nie; dat Hy buite ons vyf sintuie bestaan?  En hoe kan dit wees dat ‘n onsigbare Gees persoonlik is?  God het nie oë en ore nie, maar Hy kan sien en hoor.  Hy het nie ‘n fisiese brein nie, maar Hy kan dink.  Hy het nie hande nie, maar Hy kan ons help.

 

Wat staan jou te doen?  “o HERE, my hart is nie hoog en my oë nie trots nie; ook wandel ek nie in dinge wat vir my te groot en te wonderbaar is nie.  Waarlik, ek het my siel tot bedaring gebring en stilgemaak; soos ‘n gespeende kind by sy moeder, soos ‘n gespeende kind is my siel in my. Wag op die HERE, o Israel, van nou af tot in ewigheid!” (Psalm 131).  Ons verstaan nie al hierdie diep dinge van God nie.  En ons hoef dit ook nie te verstaan nie.  Die dinge wat God wou hê ons moes verstaan, het Hy in die Bybel laat opteken.  Die res weet net Hy.  Aanvaar dit so (Deuteronomium 29:29).

 

Dit is nie moontlik om God se alomteenwoordigheid heeltemal te verstaan nie.  Tog praat die Skrif hieroor in Psalm 139 en ander tekste.  Wat ons het kan ons bestudeer en oordink.  Kom ons doen dit.

 

Rondom en langs jou (vers 5)

Die Romeinse generaal en Jode se vyand, Titus, het Jerusalem omsingel.  Olifante omsingel hulle kleintjies nie as vyande nie, maar om hulle teen leeus te beskerm.  Wanneer Dawid in v.5a sê dat God hom insluit, bedoel hy niks anders as dat God hom omsingel nie.  Soos Titus, omsingel God die sondaar as sy vyand:  “En Ek sal in ‘n kring teen jou laer opslaan en jou met wagposte beleër en skanse teen jou oprig.” (Jesaja 29:3).  Soos volwasse olifante, omsingel en beskerm God as vriend die gelowige teen sonde en die duiwel (v.5a).  Die Skrif sê so:  “Die Engel van die HERE trek ‘n laer rondom die wat Hom vrees, en red hulle uit.” (Psalm 34:8).  “Rondom Jerusalem is berge; so is die HERE rondom sy volk van nou af tot in ewigheid.” (Psalm 125:2).  “Hy het hom gevind in ‘n woestynland en in ‘n woeste wêreld, vol gehuil van die wildernis; Hy het hom omring, op hom ag gegee, hom bewaak soos sy oogappel.” (Deuteronomium 32:10).

 

Dawid bely dat die Here hom van voor en agter insluit (v.5a).  Die woorde ‘voor’ en ‘agter’ beteken letterlik ‘die ooste’ (voor jou as jy kyk hoe die son opkom) en ‘die weste’.  Simbolies word hierdie woorde in die Bybel gebruik van die verlede en die toekoms.  Die toekoms sal agter jou wees as jy oos kyk, omdat die son oor jou kop gaan na die middag en die aand toe.  Dawid het geweet die Here beskerm hom teen die Moabiete en Ammoniete in die ooste, en teen die Filistyne in die weste. 

 

Omdat God rondom jou is en jou verlede en toekoms in sy hande hou, hoef jou sonde van die verlede (dit wat vergewe is) nie by jou te spook nie.  En jy hoef ook nie angstig te raak oor die toekoms wat vir jou onseker lyk nie.  By God is dit seker.  Hy is in beheer daarvan.  God is soos ‘n sterk muur rondom jou (v.5a), maar Hy hou jou ook soos ‘n skoenlapper saggies in sy handpalm vas (v.5b).  Soos Esra en Nehemia is die goeie hand van die Here met jou en is jy veilig in sy hand (sien Esra 7:6, 9, 28, 8:18, 22, 31, Nehemia 2:8, 18).  Hierdie is die hand wat vir jou voorsien in jou nood.  Dis die hand wat jou troos in hartseer tye, wat jou beskerm teen aanvalle, vashou in vrees, terugneem nadat jy gesondig het, tug in ongehoorsaamheid, en herverseker in twyfel.  Dis die hand wat jou sal ontvang wanneer jy sterf:  “…Vader, in u hande gee Ek my gees oor!  En toe Hy dit gesê het, blaas Hy die laaste asem uit.” (Lukas 23:46).  Hierdie is die hande waarvan Jesaja sê:  “Kyk, Ek het jou in die handpalms gegraveer…” (Jes.49:16).  Die hande wat jou omsluit is die hande waarin daar spykers geslaan was.

 

Bo en onder jou (verse 7-8)

Antropomorfismes is ‘n groot woord.  Wat is dit?  Dit is wanneer ons van God se hande en voete en oë en neus praat.  God is ‘n onsigbare Gees en het nie ‘n liggaam nie.  Maar ons praat van sy regterhand en oor, sodat ons dinge beter kan verstaan.  Dit is wat antropomorfismes beteken.  Sodra jy dink God het ‘n liggaam, dan beperk jy sy alomteenwoordigheid.  As God sy linkervoet op een plek het en sy regtervoet op ‘n ander, dan is hy nie veel verskillend van Gulliver in Lilliput nie:  Hy is ‘n groot reus wat tergelykertyd op twee plekke in die dwergies se wêreld kan wees.  Maar dit is nie alomteenwoordigheid nie, want dan is Hy net gedeeltelik op party plekke (byvoorbeeld sy linkervoet op een plek en sy regtervoet op ‘n ander plek).  Ons teks sê:  “Waar sou ek heengaan van u Gees (die alomteenwoordigheid van God se Gees bewys dat die Heilige Gees volkome God is) en waarheen vlug van u aangesig?  Klim ek op na die hemel, U is daar; en maak ek die doderyk my bed, kyk, U is daar!” (v.7-8).  Die teks sê twee keer:  “U is daar!” – nie, “U linker of regtervoet is daar!” nie.  God in sy volle wese is orals en vul alles:  “Sou iemand hom in skuilplekke kan wegsteek dat Ek hom nie sien nie? spreek die HERE.  Vervul Ek nie die hemel en die aarde nie? spreek die HERE.” (Jeremia 23:24).  Dis nogal verstommend as jy daaroor dink:  God is net een, en tog is Hy volkome op elke plek in die heelal!

 

Hoe moet ons reageer in die lig van God se alomteenwoordigheid?  Jy hoef nie soos ‘n Jood of ‘n Moslem te dink dat jy God by ‘n sekere plek hoef te aanbid nie (Mecca of die tempel in Jerusalem).  God is ‘n Gees; Hy is orals.  Daarom kan jy God aanbid waarookal jy mag wees.  Dit is onder andere wat Jesus in Johannes 4:21-24 bedoel het:  “Vrou, glo My, daar kom ‘n uur wanneer julle nie op hierdie berg en ook nie in Jerusalem die Vader sal aanbid nie.  Julle aanbid wat julle nie weet nie; ons aanbid wat ons weet, want die saligheid is uit die Jode.  Maar daar kom ‘n uur, en dit is nou, wanneer die ware aanbidders die Vader in gees en waarheid sal aanbid; want die Vader soek ook mense wat Hom só aanbid.  God is Gees; en die wat Hom aanbid, moet in gees en waarheid aanbid.”  Maar moenie te ver gaan nie.  Dit beteken nie jy kan maar op ‘n Sondag wegbly by die erediens, en kerk luister oor die radio nie.  Die liggaam van Christus is op ‘n spesiale wyse die tempel van die Heilige Gees; ‘n plek waar God teenwoordig is om sy kinders te seën (1 Korintiërs 3:16).

 

Hier is nog ‘n paar praktiese punte vir Christene:

 

  1. God is orals.  Natuurlik soek jy ‘n stil plek vir jou persoonlike stiltetyd, maar moenie dink een plek is meer ‘geestelik’ as ‘n ander nie.  Jy hoef ook nie te wag om te ‘voel’ dat God daar is nie – Hy is (v.7).
  2. Moenie soos Adam en Eva dink jy kan vir God wegkruip of jou sonde wegsteek nie (Genesis 3:8).  Luister eerder na Salomo se wysheid in Spreuke 28:13:  “Hy wat sy oortredinge bedek, sal nie voorspoedig wees nie; maar hy wat dit bely en laat staan, sal barmhartigheid vind.”  Moenie soos Jona van God af wil weghardloop nie (Jona 1:3), maar keer terug na die liefdevolle Vader.
  3. Jy hoef nie bang te wees vir jou vyande, depressief te wees as jy hard werk maar finansieel sukkel, of as jy in enige beproewing is nie.  God is met jou en sal jou nie verlaat nie:  “Julle gedrag moet vry van geldgierigheid wees.  Wees tevrede met wat julle het, want Hy het gesê:  Ek sal jou nooit begewe en jou nooit verlaat nie.  Daarom kan ons met alle vrymoedigheid sê:  Die Here is vir my ‘n Helper, en ek sal nie vrees nie; wat sal ‘n mens aan my doen?” (Hebreërs 13:5-6).
  4. Is jy bang om evangelisasie te doen?  Moenie wees nie, want God is alomteenwoordig:  Hy is altyd by jou (Matteus 28:19-20).
  5. Moet jy ‘n broer wat in sonde geval het aanspreek?  Jesus is oral – ook spesiaal by jou (Matteus 18:19-20, 15).
  6. ‘n Deel van Paulus se oplossing vir angs is dat God alomteenwoordig is:  “Die Here is naby.  Wees oor niks besorg nie” (Filippense 4:5-6).  Paulus bedoel nie dat die wederkoms naby is nie, maar dat die Here in sy alomteenwoordigheid naby jou is.

 

Vir die ongelowige is daar een woord van toepassing:  Jy kan nie van God af wegvlug nie (v.7).  Kain wou wegkom van God af (Genesis 4:16).  Maar die profeet sê:  “Al dring hulle deur in die doderyk, my hand sal hulle daaruit haal; en al klim hulle op na die hemel, Ek sal hulle van daar laat neerdaal.  En al steek hulle hul weg op die top van Karmel, Ek sal hulle daar opspoor en weghaal; en al verberg hulle hul voor my oë op die bodem van die see, Ek sal van daar die slang ontbied om hulle te byt.  En al gaan hulle as gevangenes voor hulle vyande uit, Ek sal van daar die swaard ontbied om hulle dood te maak; en Ek sal my oog op hulle rig ten kwade en nie ten goede nie.” (Amos 9:2-4).  In Openbaring 6:16 het die goddelose “vir die berge en die rotse gesê:  Val op ons en verberg ons vir die aangesig van Hom wat op die troon sit, en vir die toorn van die Lam”.  Ons weet dit kan nie gebeur nie.  Die enigste manier om wég van God af te vlug, is om ná Hom toe te vlug (Alec Motyer).  Dit doen jy deur op te hou met jou sonde, en weg te draai van die vals hoop dat jy dálk gered kan word deur jou goeie werke.  Vertrou op Jesus wat gekruisig is vir sondaars en weer opgestaan het uit die dood.

 

Toe ek op skool was het ek gedink die heelal hou nie op nie.  Nou weet ek daar is ‘n einde aan die buitenste hemelruim.  Hoe weet ek dit?  Ek weet dit want net God is sonder einde.  As die heelal oneindig is, beteken dit dat die skepping so groot is soos die Skepper.  Die Skrif sê vir ons dat God die hemelruim met sy handbreedte afgemeet het (Jesaja 40:12).  Vir ons is die heelal massief.  In God se oë is dit klein.  God is in die hemel (v.8), en tog sê die Bybel die hoogste hemel is te klein om Hom te bevat (2 Kronieke 2:6).  Ons moet oppas dat ons nie aan God dink in terme van grootte of afstand nie.  Hy is ‘n Gees (v.7) en word nie in die realm van hierdie dinge gemeet of geweeg nie.  Ons dink dikwels aan God in ‘n groot oop ruimte wanneer ons dink aan hoe dit voor die skepping moes gewees het.  Maar dit is ‘n verkeerde persepsie, want voor die skepping was daar geen ruimte nie.  Dit was net God.  God het die ruimte geskep en vul alles.  Maar Hy is nie op so ‘n wyse in elke molekule asof Hy vas is aan die skepping nie (dankie aan Johan du Toit en Ansi van der Westhuizen wat vir my gewys het dat ek verkeerd dink – Johan het my aangespreek en Ansi het vir my gelag; dankie julle :-)).  God is teenwoordig en betrokke in die skepping, maar Hy is losstaande daarvan.  Ons sou nie verkeerd wees om te sê die skepping is in Hóm nie, “want in Hom lewe ons, beweeg ons en is ons…en in Hom hou alle dinge stand.” (Handelinge 17:28, Kolossense 1:17).  God kan dus teenwoordig wees in ‘n gevalle skepping sonder om daardeur besmet te word:  “[God is present in his creation, but is not defiled by it any more] than the sun shining on a dunghill is defiled” (Thomas Watson, A Body of Divinity, The Banner of Truth Trust, EDINBURGH, 1970, 1974, p.51).

 

‘n Ou Baptiste predikant was op sy sterfbed.  Hy het aan die slaap geraak.  Toe hy wakker word en sy familie om hom sien, het hy gesug:  “Ag nee!  Is ek nogsteeds hier?”  God is nie net hier óf in die hiernamaals nie – Hy is gelyk in hierdie lewe, die hemel, en die doderyk (sheool):  “Klim ek op na die hemel, U is daar; en maak ek die doderyk my bed, kyk, U is daar!” (v.8).  “Naak lê die doderyk voor Hom, en die plek van vertering het geen bedekking nie” (Job 26:6).  Dit behoort ‘n skrik vir die goddelose te wees as hy sterf, of vir iemand wat van God probeer vlug deur selfmoord te pleeg.  As jy jou oë aan die anderkant oopmaak – Kyk, Hy’s daar! (v.8).  Vir die gelowige bied hierdie vers troos.  Jesus het die dood oorwin, en daarom sal Hy met jou wees in die dal van doodskaduwee.  As jy jou oë anderkant die graf oopmaak, sal Jesus daar wees om jou te verwelkom.  Hy sal saam met jou deur die vallei van die dood gaan.  Jy hoef nie bang te wees nie (v.8, Psalm 23:4, 1 Korintiërs 15:55, Hebreërs 2:15).

 

Voor en agter jou (vers 9-10)

Ons is reeds in April van 2013.  Dit voel of die jaar ‘n paar weke gelede begin het.  Tyd vlieg.  Dawid het ook geweet tyd vlieg, en daarom sê hy die oggend het vlerke (v.9).  Die vleuels van die oggend verwys natuurlik na die ooste waar die son opkom.  Die Middellandse See is in die weste (v.9).  God is in die ooste en in die weste.  Hy is in ‘n gelyke maat oral teenwoordig.  Maar God kan spesiaal teenwoordig wees om te seën, te straf, of om sy skepping te onderhou (sien Psalm 16:11, Amos 9:2-4, Kolossense 1:17).  Die Bybel leer dat God ons met sy kragtige regterhand lei en vashou:

 

  • Om ons te beskerm teen gevaar.  “Neem ek die vleuels van die dageraad, gaan ek by die uiteinde van die see woon, ook daar sou u hand my lei en u regterhand my vashou.” (v.9-10).
  • Om ons weg te lei van sonde.  “en kyk of daar by my ‘n weg is van smart, en lei my op die ewige weg!” (v.24).  “en lei ons nie in versoeking nie, maar verlos ons van die Bose.” (Matteus 6:13).
  • Om ons te bewaar van ons vyande.  “HERE, lei my in u geregtigheid om my vyande ontwil; maak u weg voor my reg.” (5:9).
  • Om ons te verfris wanneer ons uitgeput is. “Hy laat my neerlê in groen weivelde; na waters waar rus is, lei Hy my heen.” (23:2).
  • Om ons die regte lewenspad te laat loop.  “Hy verkwik my siel; Hy lei my in die spore van geregtigheid, om sy Naam ontwil.” (23:3).
  • Om ons in die waarheid te leer.  “Lei my in u waarheid en leer my” (25:5).
  • Om ons uit benoudheid te red.  “Van die einde van die aarde af roep ek U aan as my hart beswyk; lei my op ‘n rots wat vir my te hoog is.” (61:3).
  • Om ons te help as ons verward geraak het deur sonde.  “Toe my hart bitter gestemd en ek in my niere geprikkel was, toe was ék dom en het niks geweet nie; ek was ‘n dier by U.  Nogtans is ek altyddeur by U; U het my regterhand gevat.”  (73:21-23).
  • Om ons te help in moeilike omstandighede (soos die Israeliete in die woestyn).  “En die HERE het voor hulle uitgetrek, bedags in ‘n wolkkolom om hulle op die pad te lei, en snags in ‘n vuurkolom om hulle voor te lig, sodat hulle dag en nag kon trek.”  (Eksodus 13:21).
  • Om ons gerus te stel wanneer ons bang is.  “Wees nie bevrees nie, want Ek is met jou; kyk nie angstig rond nie, want Ek is jou God.  Ek versterk jou, ook help Ek jou, ook ondersteun Ek jou met my reddende regterhand.” (Jesaja 41:10).

 

Binne en buite jou (vers 11-12)

Vir ‘n persoon wat kleurblind is mag groen en blou dieselfde lyk.  Tog kan so iemand verskillende skadus en skakerings van mekaar onderskei.  Natuurlik sien God kleure en skakerings (Hy het dit gemaak), maar vir Hom is dit wat in die lig gebeur nie duideliker as dit wat in die donker plaasvind nie.  In dié sin is lig en donker identies vir Hom:  “die duisternis is soos die lig” (v.12).

 

Dawid praat in v.11-12 van ‘n letterlike duisternis.  Maar ons kan sy woorde ook toepas op die duisternis van sonde of depressie.  Hierdie duisternis kan nooit die gelowige oorval en verbrysel nie – al is die sonde ook hoe diep en die depressie hoe donker (v.11-12).  Jou vyand se voordeel om jou skade te doen is nie groter in die donker as in die lig nie, want God is in die oggendlig sowel as in die middernag (v.9, 12).  Hier is ses bewyse dat die nag nie donker is vir God nie (v.12):  [a] God het die donker geskep (Jesaja 45:7).  [b] In die begin van die skepping het God die duisternis verdryf deur lig te laat skyn (Genesis 1:3).  [c] God skyn die lig van sy evangelie om die duisternis in die sondaar se hart te oorweldig (2 Korintiërs 4:6).  [d] God is lig (1 Johannes 1:5, Johannes 8:12).  [e] Jesus het in duisternis gehang aan die kruis en so afgereken met die duisternis van sonde en die duiwel.  Die duisternis het net vir drie ure geduur (Matteus 27:45-46).  [f] Jesus het weer opgestaan uit die dood.  Die lig van daardie Sondagoggend het ‘n dieper betekenis gehad:  Hy het die duisternis oorwin en oorweldig (Matteus 28:1, 3).

 

Gelowige, laat v.11-12 vir jou ‘n troos wees.  God sien die onreg wat in die donker teen jou beplan word.  God is jou beskermer in die nag.  Kinders, moenie die donker vrees nie, maar vir God wat in die donker sien.  Sondaar, God sien wat jy in die donker doen.  Jy kan nie sonde doen en dink jy kan vir God wegkruip nie:  “Daar is geen duisternis en daar is geen diepe donkerheid waarin die werkers van ongeregtigheid hulle kan wegsteek nie.” (Job 34:22).  “Hy openbaar ondeurgrondelike en verborge dinge; Hy weet wat in die duister is, en die lig woon by Hom.” (Daniël 2:22).  “En dit is die oordeel:  dat die lig in die wêreld gekom het, en die mense het die duisternis liewer gehad as die lig; want hulle werke was boos.” (Johannes 3:19).  Vir jou wat onder oortuiging van jou sonde is:  God kan en wil sondaars wat in die diepste duisternis van Sataniese verdrukking en sonde is, red.  Paulus skryf van “die Vader…wat ons bekwaam gemaak het om deel te hê aan die erfdeel van die heiliges in die lig—Hy wat ons verlos het uit die mag van die duisternis en oorgebring het in die koninkryk van die Seun van sy liefde, in wie ons die verlossing het deur sy bloed, naamlik die vergifnis van die sondes.” (Kolossense 1:12-14).  God is instaat om sy lig te skyn daar waar jy in die donker sit.  Dan kan jy ook verseker weet Hy is met jou.  Dit is immers wat Jesus se Naam Immanuel beteken:  God met ons.

Advertisements