Moet Genesis 1 begrawe word?

Looking up from grave

Sedert die advent van evolusie 150 jaar gelede, het Christene al hoe minder aandag begin gee aan Genesis 1.  Ons kan nie hierdie hoofstuk stief behandel of begrawe nie, want Genesis 1 bepaal hoe jy die wêreld beskou.  Is daar iets soos diereregte?  Hoe moet ons die natuur oppas?  Hoe lyk ‘n Christelike beskouing op werk?  Hoekom is daar lyding en dood in die wêreld?  Die psalmis het sy siening oor al hierdie dinge (en nog meer) uit Genesis 1 gekry.  Die skrywer van Psalm 104 het elkeen van die 6 skeppingsdae oordink.  Ons kan gerus sy voorbeeld navolg.  Leer sommer terselfdertyd vir jou kinders hierdie belangrike hoofstuk, en beskerm hulle teen die valsheid van evolusie.

Die psalmis skryf:

1 Loof die HERE, o my siel! HERE my God, U is baie groot!  Met majesteit en heerlikheid is U bekleed—2 wat Uself omhul met die lig soos met ‘n kleed,

 

wat die hemel uitspan soos ‘n tentdoek; 3 wat sy solders bou in die waters, wat van die wolke sy wa maak, wat op die vleuels van die wind wandel, 4 wat van die winde sy boodskappers maak, van vuurvlamme sy dienaars.

 

5 Hy het die aarde gegrond op sy grondveste, sodat dit vir ewig en altyd nie wankel nie. 6 U het dit met die wêreldvloed soos met ‘n kleed oordek; die waters het bo-oor die berge gestaan. 7 Vir u dreiging het hulle gevlug, vir die stem van u donder het hulle weggeskrik—8 berge het opgerys, laagtes het weggesak—na die plek wat U vir hulle reggemaak het. 9 ‘n Grens het U gestel waar hulle nie oor mag gaan nie; hulle mag die aarde nie weer oordek nie. 10 Hy wat die fonteine uitstuur in die holtes:  tussen die berge loop hulle deur. 11 Hulle laat al die diere van die veld drink; die wilde-esels les hulle dors. 12 By hulle woon die voëls van die hemel; tussen die takke uit laat hulle die stem hoor. 13 Hy laat die berge drink uit sy boonste kamers; die aarde word versadig uit die vrug van u werke. 14 Hy laat gras uitspruit vir die diere en die plante tot diens van die mens: om broodkoring uit die aarde te laat voortkom, 15 en dat wyn die mens se hart kan bly maak; om die aangesig te laat blink van olie, en dat brood die mens se hart kan versterk. 16 Die bome van die HERE word versadig, die seders van die Líbanon wat Hy geplant het; 17 waar die voëls hulle neste maak, die ooievaar wie se huis die sipresse is. 18 Die hoë berge is vir die steenbokke, die rotse is ‘n skuilplek vir die dasse.

 

19 Hy het die maan gemaak vir die vaste tye; die son ken sy tyd om onder te gaan. 20 U beskik die duisternis, en dit word nag, waarin al die diere van die bos uitkruip. 21 Die jong leeus brul om roof en begeer hulle voedsel van God. 22 As die son opgaan, dan trek hulle hul terug en gaan lê in hul slaapplekke. 23 Die mens gaan uit na sy werk en na sy arbeid tot die aand toe.

 

24 Hoe talryk is u werke, o HERE!  U het hulle almal met wysheid gemaak; die aarde is vol van u skepsele! 25 Daar is die see, groot en alkante toe wyd—daar is ‘n gewemel sonder getal, klein diere saam met grotes. 26 Daar gaan die skepe en die Leviátan wat U geformeer het om daarin te speel.

 

27 Hulle almal wag op U, dat U hulle voedsel kan gee op die regte tyd. 28 U gee dit aan hulle, hulle tel dit op; U maak u hand oop, hulle word versadig met die goeie. 29 U verberg u aangesig, hulle word verskrik; U neem hulle asem weg, hulle sterwe en keer terug tot hul stof. 30 U stuur u Gees uit, hulle word geskape; en U maak die gelaat van die aarde nuut.

 

31 Laat die heerlikheid van die HERE vir ewig wees, laat die HERE bly wees oor sy werke, 32 Hy wat die aarde aankyk, en dit bewe; Hy raak die berge aan, en hulle rook. 33 Ek wil sing tot eer van die HERE solank as ek lewe, ek wil psalmsing tot eer van my God solank as ek daar is. 34 Mag my oordenking Hom welgevallig wees; ék sal bly wees in die HERE! 35 Mag die sondaars omkom van die aarde en die goddelose mense nie meer wees nie!  Loof die HERE, o my siel! Halleluja!” (Psalm 104).

Dag 1 (v.1-2a)

In v.1-4 beskryf die psalmis God as ‘n Koning:  Hy dra ‘n koninklike kleed, woon in sy koninklike kwartiere, ry in sy strydwa, het boodskappers en dienaars.  Die psalmis sê dat God Homself “omhul met die lig soos met ‘n kleed” (v.2a).  Dit herinner ons aan die eerste skeppingsdag waar God lig gemaak het (Genesis 1:3-5).  God het lig gemaak voordat Hy die son gemaak het, omdat Hy self lig is (1 Johannes 1:5).  God woon in ontoeganklike lig (1 Timoteus 6:16).  Omdat Jesus die duisternis van sonde verdryf, kan ons deur Hom tot God nader:  “En dit is die verkondiging wat ons van Hom gehoor het en aan julle verkondig:  God is lig, en geen duisternis is in Hom nie.  As ons sê dat ons met Hom gemeenskap het en in die duisternis wandel, dan lieg ons en doen nie die waarheid nie.  Maar as ons in die lig wandel soos Hy in die lig is, dan het ons gemeenskap met mekaar; en die bloed van Jesus Christus, sy Seun, reinig ons van alle sonde.” (1 Johannes 1:5-7).

Dag 2 (v.2b-4)

Op die tweede dag het God die waters van mekaar geskei deur die hemel wat Hy uitgestrek het soos ‘n tent (v.2b).  Die water onder die uitspansel noem ons see, en die water bo die uitspansel verwys waarskynlik na reënwolke (die psalmis praat van wind en wolke in v.3-4, cf. Genesis 1:6-8).  In v.3 sê die psalmis dat God sy solders (sy woning, die hemel) op die waters gebou het.  Heel moontlik kyk hy oor die see na die horison – daar waar die blou hemel en die water mekaar ‘ontmoet’.  Wanneer hy van wind en wolke praat, beskryf hy dit as ‘n strydwa (v.3).  Die rede is eenvoudig, omdat die gedreun van donderweer klink soos ‘n strydwa met perde.  Laastens sê die digter dat God sy winde boodskappers maak en vuurvlamme sy dienaars.  Die vers kan ook andersom geskryf word:  ‘God maak sy boodskappers winde en sy dienaars vuurvlamme’.  Dit is hoe die Nuwe Testament dit verstaan (Hebreërs 1:7).  God se boodskappers en dienaars (engele, 103:21) is so vinnig soos die wind; hulle is soos ‘n vuur (cf. 2 Konings 2:11).  Omdat engele in die konteks van God se skepping genoem word, kan ons weet Hy het hulle gemaak.  Paulus sê:  “in Hom is alle dinge geskape wat in die hemele en op die aarde is, wat sienlik en onsienlik is, trone sowel as heerskappye en owerhede en magte—alle dinge is deur Hom en tot Hom geskape.” (Kolossense 1:16).  Die God wat op donderwolke en gerubs ry is jóú God.  Laat dit jou aanspoor om Hom aan te roep wanneer jy in die moeilikheid is (cf. 18:10-12).

Dag 3 (v.5-18)

Op die derde dag het God die land en see van mekaar geskei.  God het ook  bome en plante uit die grond laat uitspruit (v.5-18, Genesis 1:9-13).  Hoe presies het Hy dit gedoen?  God het die aarde laat vasstaan (v.5).  Natuurlik het dit nie letterlik ‘n fondasie nie, maar dit is Hý wat dit in plek hou – selfs wanneer dit op ‘niks’ hang nie (Job 26:7).  In die begin was die hele aarde (ook die berge) met water bedek soos met ‘n kleed (v.6, Genesis 1:2).  Op God se bevel het die water onder die aarde se kors in verdwyn (v.7).  Soos wat die water weggesak het, het die berge sigbaar geword.  Ook die valleie kon later gesien word (v.8).  Hierdie massas water het die rotse laat erodeer, sodat dit gou ‘oud’ gelyk het.  God het ‘n volwasse skepping gemaak:  berge en bome het dadelik ‘oud’ gelyk.  Adam en Eva het volwasse gelyk toe hulle geskep is.  Die lig van sterre het nie miljoene jare geneem om te aarde te bereik nie:  God het die ster, die aarde en die lig tussen die twee dadelik geskep.

Lank ná die skepping het die water die aarde in die tyd van Noag weer oordek.  Maar dit sal nie weer gebeur nie (v.9, Genesis 9:11-16).  Nóú gee God water hoofsaaklik dat ons kan lewe, en nie om die wêreld uit te wis nie (v.10-16).  In die warm woestyn gee God water uit die grond.  Die voëls bou hulle neste in die bome wat langs die riviere staan.  Ook die wilde donkies les hulle dors hier (v.10-12, Job 39:5-8).

God gee ook water uit hemel (reën), sodat die plante kan groei (v.13, Job 5:10).  Die vorming van reën bewys dat ons God die ware een is:  “Is daar onder die nietige afgode van die nasies wat reën kan maak?  Of kan die hemel reënbuie gee?  Is U dit nie, o HERE onse God?  En ons wag op U, want U doen al hierdie dinge.” (Jeremia 14:22).  Die reën laat gras groei vir die diere (v.14).  Daardeur gee God ook vir ons wyn vir plesier, olie vir gesondheid en brood vir energie (v.14b-15).  God gee water vir sy bome wat Hy geplant het (v.16, dit is indrukwekkend dat God bepaal waar elke saad val, waar elke nuwe boom opkom).

God gee ook bome vir die voëls om hulle neste in te maak (v.17, 12).  Die berge bied veiligheid vir die bergbokke – dáár sal ‘n luiperd of ander groot kat sukkel om hulle te vang (v.18a).  In die rotse kan die dassies koelte hê en beskerm wees teen arende en ander roofvoëls (v.18b, Spreuke 30:26).

Watse lesse leer ons uit hierdie verse?  Daar is ten minste vier:

[1] Ons moet die Here baie meer dank vir reën.  Wanneer dit warm is kla ons oor te min reën.  En wanneer die Here reën stuur kerm ons omdat dit te veel reën.  Dank God eerder vir reën.  Laat dit jou ook herinner aan die lewende water wat ons in Jesus Christus vind (Johannes 4:14).  Soos wat niemand sonder water kan leef nie, kan niemand sonder Hom die ewige lewe hê nie (Johannes 14:6).

[2] God het wyn, olie, brood en ander dinge gegee om te geniet.  Moet dit nie misbruik of ‘n afgod daarvan maak nie.

[3] Moenie altyd dieselfde rympie opsê wanneer jy vir die kos dank nie.  Dink mooi wanneer jy of iemand anders die tafelgebed doen.  Wees regtig dankbaar.  Onthou ook dat God alles gemaak het.  As jy Hom daarvoor dank hoef jy nie ‘n gewetensbeswaar te hê oor iets wat jy eet nie:  “[vals leraars] gebied dat die mense hulle moet onthou van voedsel wat God geskape het om met danksegging gebruik te word deur die gelowiges en die wat die waarheid ken.  Want alles wat deur God geskape is, is goed, en niks is verwerplik as dit met danksegging ontvang word nie; want dit word geheilig deur die woord van God en die gebed.” (1 Timoteus 4:3-5).

[4] Het jy kos, klere of ‘n blyplek nodig?  God sê dat sy kinders meer werd is as voëls (Matteus 10:31).  As God vir die voëls neste gegee het, en skuiling vir die bergbokke en dassies, sal Hy nie ook vir jou gee wat jy nodig het nie?

Dag 4 (v.19-23)

Op die vierde dag het God die son en die maan gemaak om oor die dag en die nag te heers (v.19-23, Genesis 1:14-19:  die psalmis aanvaar dat Genesis se dae gewone 24 uur dae was).  In die nag sluip die diere rond:  die leeus jag beter wanneer hulle ‘onsigbaar’ is (v.20-21).  Wanneer die woestynson warm skyn slaap die leeus in die koelte van hulle den (v.22).  Die leeus eet nie omdat hulle so sterk is nie, maar omdat God vir hulle sorg (v.21, Job 39:1).  Te veel natuurprogramme maak asof oorlewing van blinde lot afhang.  Moet dit nie vir ‘n oomblik glo nie:  God beheer alles en sorg vir sy skepping (v.21).  God sorg ook vir die mens, maar die manier waarop Hy vir ons voorsien is deur werk.  ‘Werk in die en slaap in die nag’ is die normale patroon (v.23, 14-15, Genesis 3:19).  Jongmense moet hieruit leer om nie in die dag rond te lê en in die nag partytjies te hou nie.  Werkende Christene moet leer dat ons hard moet werk in die dag en nie angstig moet wakker lê in die nag nie:  “Tevergeefs dat julle vroeg opstaan, laat opbly, brood van smarte eet—net so goed gee Hy dit aan sy beminde in die slaap!” (127:2).  Leer ook dat God nie verwag dat jy in die dag en nag hoef te werk nie (ek praat nie van nagskofte nie).  Werk hard, maar moenie ‘n afgod maak van werk nie.

Dag 5 (v.24-26)

Op die vyfde dag het God voëls en seediere gemaak (Genesis 1:20-23).  Die psalmis het genoeg gesê oor die voëls en verwys nou net na die seediere (v.24-26).  God se wysheid kan gesien word in die wye verskeidenheid van diere wat Hy gemaak het, asook in hulle getalle.  Ons sien ook sy wysheid in klein diere (soos plankton) en groot diere (soos walvisse).  Sy wysheid is sigbaar in die wonderlike skepsels wat Hy gemaak het (v.24-25):

  • Die Kelkiewyn (‘n tipe sandpatrys) het spesiale vere op sy bors.  Hy vlieg 50-80 kilometer ver om water te soek in die woestyn.  Wanneer hy water drink lê hy met sy bors in die water.  Die vere ‘suig’ die water op.  Hy vlieg terug en laat die kleintjies water drink uit sy vere.
  • Die witkoluil het twee donker kolle agter op sy kop.  Dit lyk soos oë.  ‘n Ander voël wat die klein uiltjie wil jag sal nie dadelik aanval nie, want hy dink die uil sien hom.
  • ‘n Speg (‘woodpecker’ in Engels) se kloue lyk anders as ander voëls s’n.  Waar ander voëls drie tone voor en een agter het, het die speg twee tone voor en twee agter.  Dit help dat die voël homself skuins teen ‘n boom kan stut (met versterkte stertvere om te help stut), terwyl hy teen die boomstam ‘boor’.
  • Die kapokvoël se nes het ‘n ‘vals’ ingang en ‘n regte een.  Net die voël weet waar die regte een sit.  Roofdiere (soos slange) kruip by die verkeerde ingang in en sien daar is niks eiers nie.  Die slang word geflous, en die eiers bly veilig in die nes.

Die aarde is vol van die Here se skepsels (v.24).  Daar is diere in die woestyne, die oseane, grotte, woude, pole, berge, valleie, vlaktes, die dun atmosfeer bo die aarde.

Die see hou ook voordele soos vissery en handel vir die mens in (v.26).  Die magtige Leviatan (die antieke naam van een of ander soort dinosaurus) is ‘n bewys van God se krag (v.26, cf. <st1:bcv_smarttag>Job 41, Jesaja 27:1).[1]  Die mens se krag vergelyk nie met hierdie magtige seedier s’n nie (Job 41:29).  Maar in vergelyking met God is Leviatan ‘n speelding (v.26, moontlike vertaling uit die Hebreeus).

Gelowiges moenie God se wysheid in die skepping miskyk nie.  Moenie altyd net in jou kantoor sit nie.  Kom ‘n bietjie in die skepping.  Leer die feite van sekere dinge in die natuur en sit dit om in lof vir God se wysheid.  Neem  iets op soos voëlkyk, tuinmaak, stap, sterrekyk.  Skryf in vir die Creation tydskrif of koop goeie natuur DVD’s by www.creation.com.  Moenie soos evolusioniste blind wees vir God se wysheid in die skepping nie.

Dag 6 (v.27-30)

Op die sesde dag het God mense en diere gemaak (Genesis 1:24-31).  Die psalmis beskryf hoe God mense en diere voed en onderhou.  God voed selfs die magtige Leviatan.  Hy gee vir elke skepsel sy kos op die regte tyd (v.27, cf. 147:9).  Die dolfyne, haaie, malgasse, robbe en walvisse moet wag totdat God die sardyne stuur.  Olifante, buffels en ander diere moet wag totdat die Okavango in vloed is.  Die leeus en krokodille moet wag totdat die wildebeeste oor die Mararivier trek om weiding te soek.  Voëls, vosse, ysbere en baie ander diere moet wag dat die arktiese ys smelt om kos te kry.  Alles kom uit God se hand:  wurms, vrugte, gras, vis, vleis (v.28):  “U maak u hand oop en versadig alles wat lewe met welbehae.” (145:16).  Jy hoef nie te bekommer oor waar jou kos vandaan sal kom nie:  God sal sy hand oopmaak en vir jou sorg (sien Matteus 6:25-34).

Diere vrek en mense sterf as God wegkyk; as God reën en kos terughou (v.29).  God het vir Adam gesê:  “In die sweet van jou aangesig sal jy brood eet totdat jy terugkeer na die aarde, want daaruit is jy geneem.  Want stof is jy, en tot stof sal jy terugkeer.” (Genesis 3:19).  Job 34:14-15 sê:  “As Hy op Homself ag sou gee, sy Gees en sy asem na Hom sou terugtrek, dan sou alle vlees tesame die asem uitblaas en die mens sou tot stof terugkeer.”  As God nie reën gee nie vrek die klein olifantjie in die Kalahari.  As die see nie in ys verander nie, kry die ysbeer nie kos nie en vrek hy.  Die psalmdigter staar hom nie blind teen die wonderlike skepping, sodat hy van die sondeval (en gevolglik die dood) vergeet nie (v.29).  Maar hy kyk ook nie vas teen die dood nie.  Hy sien hoe daar nuwe gras uit die stof spruit na die reën, en onthou dat God eendag die wêreld sal herskep:  “U stuur u Gees uit, hulle word geskape; en U maak die gelaat van die aarde nuut.” (v.30).  Volg sy voorbeeld.  Onthou dat God mense weer uit die stof sal opwek (cf. Esegiël 37:9, Daniël 12:2).  Hy het reeds sy nuwe skepping begin deur die werk van wedergeboorte (2 Korintiërs 5:17).  Daardeur waarborg Hy dat Hy die hemel en aarde sal herskep (Openbaring 21:1).

Slotgebed (v.31-35)

Verse 31-35 is die psalmis se reaksie op sy oordenking van Genesis 1.  Mense en diere vergaan (v.29), maar God bly vir altyd (v.31).  God verbly Hom in ons (v.31, cf. Genesis 1:31, Spreuke 8:31) en ons in Hom (v.34).  As gevolg van sonde het God die wêreld vervloek.  Voordat God alles herstel sal Hy die wêreld skud en sondaars uitwis:  “Hy wat die aarde aankyk, en dit bewe; Hy raak die berge aan, en hulle rook….Mag die sondaars omkom van die aarde en die goddelose mense nie meer wees nie!” (v.32, 35).  Vir die wat in Jesus glo is daar nie straf nie, omdat Hy in sy kruisdood as ‘n goddelose mens behandel is namens ons.  Moenie soos die goddelose teen God rebelleer nie, maar gebruik jou lewe en asem om Hom te prys (v.33).

Wanneer laas het jy Genesis 1 gelees, bestudeer of oordink?  Wanneer laas het jy die Here geprys vir hierdie hoofstuk?  Moet dit nie met ‘n kritiese oog lees soos die liberalis wat foute soek nie.  Moet dit nie net lees om antwoorde teen evolusie te soek nie.  Lees, bestudeer en oordink dit om God te aanbid en sy lof te besing.  Dink aan die nuwe skepping in jou hart (weergeboorte) en aan dit wat kom by Jesus se wederkoms wanneer jy dit doen.  Mag jou oordenking vir God aanneemlik wees (v.34).


[1] Ek weet dat party vertalings Leviatan as ‘krokodil’ vertaal in Job 41.  Die beskrywing van hierdie dier in Job 41 lyk nie soos ‘n krokodil nie, maar eerder soos ‘n tipe dinosaurus.  Die onmiddellike beswaar van party lesers is dat dinosaurusse uitgesterf het voordat die mens op aarde was.  Maar hierdie teorie glo dat daar dood in die wêreld was voor sonde, en volgens die Bybel is dit andersom (Romeine 5:12, 8:20-21).