Dink reg oor jouself

Low self esteem

Gestel ons sou die gedagtes wat jy die afgelope week gedink het op die skerm vertoon.  Tagtig persent of meer daarvan sal seker oor jou en jou belange wees.  Sal jy skaam kry as ander moet weet hoe en wat jy van jouself dink?  Dink jy aan jouself as iemand wat belangrik is?  Iemand in die kollig op die verhoog?  Iemand vir wie almal moet spring?  Iemand met wie ander nie wil moeilikheid soek nie, want anders sal hulle met jóú te doen kry?  Gaan jou dagdromery oor hoe jy bang is wat mense van jou dink?  Oor hoe jy wil hê mense moet van jou hou?  Oor hoe jy nie wil hê iemand moet vir jou kwaad wees nie; oor hoe jy breedvoerig ‘please & explain’, sodat mense asseblief tog nie minder van jou sal hou nie?  Jy, soos ek, dink verkeerd oor jouself.  Ek bid dat 1 Korintiërs 3:18-4:5 jou sal help om reg te dink.

 

’n Akkurate selfbeeld (3:18-23)

Toe my kinders kleiner was het hulle oulike liedjies van Carike Keuzenkamp geluister.  Ons het hulle egter verbied om na een liedjie te luister.  Die koortjie sê:

 

I’m special, I’m special, my friends all tell me so

People smile and look my way wherever I may go

I’m special, I’m special, from my head unto my toes

I try to always look my best, and I know it shows

 

Wees bewus van die voorregte wat jy in Christus het.  Maar moenie dink dat jy in jouself spesiaal, goed, of wys is nie.  Die persoon wat dink dat hy wys is bedrieg homself.  So iemand moet eerder as ‘n dwaas beskou word omdat hy die evangelie glo (1:23), sodat hy daardeur wys kan wees in God se oë:  “Laat niemand homself mislei nie:  as iemand meen dat hy wys is onder julle in hierdie wêreld, laat hom dwaas word, sodat hy wys kan word” (3:18).

 

Die wêreld dink dat hulle nie die Here nodig het nie, maar dat hulle hulself kan red.  Vir God is sulke wysheid dwaas:  “want die wysheid van hierdie wêreld is dwaasheid by God” (3:19).  Die Skrif wys dit (3:19-20).  Goddelose mense dink ‘wyse’ planne uit om ander te laat val, maar God sal toesien dat hulle in die strik trap wat hulle vir ander gestel het (3:19, Job 5:13).  Hulle ‘wyse’ planne is nietig soos ‘n asem.  Hulle dink verniet dat God dit nie raaksien nie (3:20, Ps.94:11).

 

Omdat menslike wysheid nietig is, moet ons nie in mense roem of van hulle ‘n afgod maak nie (3:21, 4, 1:12, 4:6).  Hoekom sal jy buitendien in mense roem as alles joune is in Christus?  “Laat niemand dan op mense roem nie, want alles behoort aan julle; of dit Paulus is of Apollos of Céfas of die wêreld of lewe of dood of teenswoordige of toekomstige dinge—alles behoort aan julle; maar julle behoort aan Christus, en Christus aan God.” (3:22-23, vgl. Hebreërs 1:2, Romeine 8:17, 8:28, 32, 38)?  Jonathan Edwards het dit mooi uitgespel:

 

‘By virtue of the believer’s union with Christ, he doth really possess all things.  That we know plainly from Scripture:  but it may be asked, How he possesses all things; what is he the better for it; how is a true Christian so much richer than other men?  To answer this, I will tell you what I mean by possessing all things.

 

I mean that God, three in one, all that he is, and all that he has, and all that he does, all that he has made or done, the whole universe, bodies and spirits, light, heaven, angels, men, and devils, sun, moon, stars, land and sea, fish and fowls, all the silver and gold, all beings and perfections, as well as mere man, are as much the Christian’s as the money in his pocket, the clothes he wears, or the house he dwells in, or the victuals he eats; yea, more properly his, more advantageously, more his than if he commanded all these things mentioned to be just in all respects as he pleased, at any time, by virtue of the union with Christ; because Christ, who certainly doth here possess all things, is entirely his, so that he possesses it all, more than a wife the property of the best and dearest of husbands, more than the hand possesses what the head doth.

 

All the universe is his, only he has not the trouble of managing it; but Christ, to whom it is no trouble to manage it, manages it for him a thousand times as much to his advantage as he could himself, if he had the managing of all the atoms in the universe.  Every thing is managed by Christ so as to be most to the advantage of the Christian.  Every particle of air, or every ray of sun; so that he in the other world, when he comes to see it, shall sit and enjoy all this vast inheritance with surprising, amazing joy.’[1]

 

Die Bybel sê dat jy ‘n akkurate selfbeeld moet hê, en nie ‘n hoë selfbeeld nie.  Moenie dink dat jy goed of wys is in jouself nie.  Moenie die wêreld se kreed, ‘Glo in jouself,’ aanvaar of dit vir jou kinders leer nie.  Moenie eers vir jou kinders sê:  ‘Ek glo in jou nie.’  Hierdie dinge is wêreldse wysheid.  Nathan Branden praat namens baie ander – selfs Christene – as hy sê:  ‘People who have little or no self-esteem have nothing to contribute to world.’[2]

 

Sielkunde sê dat ‘n lae selfbeeld sleg is en ‘n hoë selfbeeld goed.  Die waarheid is egter dat iemand met ‘n hoë selfbeeld te veel van homself dink.  Amy Carmichael slaan die spyker op die kop:  ‘If you think much about self, you don’t think enough.’  Iemand met ‘n lae selfbeeld bejammer homself, omdat mense hom nie erken, bedank, of raaksien nie.  Selfs vir dié persoon draai die lewe om hom.  ‘n Lae selfbeeld is niks anders as verskuilde hoogmoed nie.

 

Dink dan reg oor jouself.  Moenie dink dat jy goed of wys is nie (3:18, 8:2, Jesaja 5:21).  Galasiërs 6:3 sê:  “Want as iemand meen dat hy iets is, terwyl hy niks is nie, mislei hy homself.”  En Romeine 12:3:  “Want deur die genade wat aan my gegee is, sê ek vir elkeen wat onder julle is, dat hy nie van homself meer moet dink as wat ‘n mens behoort te dink nie; maar dat hy daaraan moet dink om besadig te wees na die maat van geloof soos God dit aan elkeen toebedeel het.”  Jesus het gesê jy moet jouself verloën, haat, en walg – nie jouself verhef nie (Lukas 9:23, 14:26, Esegiël 36:31).  Jy moet min dink van jouself; arm van gees en nederig wees (Matteus 5:3, Jakobus 4:6).  Jy moet besef dat jy ‘n hopelose en verlore sondaar is (Lukas 18:13-14).

 

Kontrasteer dit met wat sielkunde sê:  ‘The most serious sin is the one that causes me to say “I am unworthy”.’[3]  ‘Once a person believes he is an “unworthy sinner” it is doubtful if he can honestly accept the saving grace God offers in Christ.’[4]

 

Paulus het gesê dat hy die minste van die apostels is, die minste van alle gelowiges, en die grootste van sondaars (1 Korintiërs 15:9, Efesiërs 3:8, 1 Timoteus 1:15).  Hy het ook na homself verwys as ‘n ellendige mens (Romeine 7:24).  Hy het homself en sy selfgeregtigheid as drek beskou om Jesus se geregtigheid te verkry (Filippense 3:7-9).  Self-liefde is ‘n kenmerk van ongelowiges en nie van Christene nie (2 Timoteus 3:2, Filippense 2:3-4).  Ja, God het jou na sy beeld gemaak en jy is nie ‘n dier nie (Genesis 1:26-27).  Maar ‘n hoë selfbeskouing is onbybels en lelik.

 

Jy moet besef dat jy ryk is in Christus (3:21-23).  Jesus alleen is waardig en deur sý geregtigheid is jy waardig voor God (Openbaring 5:2-5, 3:4, 2 Korintiërs 5:21, Jesaja 43:4).  Jesus het nie gesterf omdat jy waardig was nie, maar ten spyte daarvan dat jy ‘n onwaardige sondaar is (Romeine 5:8).  Party mense sê dat Jesus vir jou sou sterf as jy die enigste persoon op aarde was.  Dit is waarskynlik waar, maar dit wys nie dat jy waardig is nie, maar dat jou sonde alleen groot genoeg was om so ‘n prys te vereis.

 

As jy selfversekerd voel en hoog dink van jouself, sal jy in jouself soek na vervulling.  Jy sal nie by Jesus kom soek nie, en gevolglik ook uitmis op die volheid wat net in Hom te kry is.

 

’n Skoon gewete (4:1-5)

Almal in die buurt ken vir Gary as ‘n gawe inwoner wat mense help en altyd vriendelik groet.  Na 15 jaar kom dit uit dat hy al vir jare met dwelms handel en skuldig bevind is aan elf verkragtings en ‘n moord.  Skielik besef jy dat jy nooit die ware Gary geken het nie.  Wilma is bekend as ‘n stil, kortaf, en eenkant tannie in die kerk.  Op ‘n dag gaan kuier jy by haar.  Daar vind jy uit dat sy baie gaaf is, gasvry is, vir die armes sorg, en getrou bid vir die kerk.

 

Het jy al mense verkeerd opgesom?  Paulus waarsku:  “Die sondes van sommige mense is baie duidelik en gaan voor hulle uit tot die oordeel, maar volg ander eers agterna.  Net so is ook die goeie werke baie duidelik, en ook die wat anders is, kan nie weggesteek word nie.” (1 Timoteus 5:24-25).  1 Korintiërs 4:1-5 leer vir ons ‘n soortgelyke les.

 

Paulus wou nie hê dat die Korintiërs in hom, Apollos, of Cefas (Petrus) moes roem nie (3:4, 21, 1:12).  Hulle was maar net dienaars van Christus (4:1).  Hulle was maar net rentmeesters wat die plaas moes bestuur, en nie die eienaar nie (Lukas 12:42, 1 Petrus 4:10, Titus 1:7).  Moet daarom nie vra hoeveel eiendom die rentmeester namens die eienaar bestuur nie.  Vra eerder of hy getrou is daarin (4:2)?

 

Paulus het nie omgegee as mense sleg van hom gepraat het, of meer van Apollos gehou het nie (1:12).  Net hy, en nie ander nie, het geweet wat in sy hart was (4:3).  Sy gewete het hom nie gepla nie (4:3).  Hy kon vir die Joodse Raad sê:  “Broeders, ek het met ‘n volkome goeie gewete voor God gewandel tot op hierdie dag.” (Handelinge 23:1).  Ek het op ‘n tyd getwyfel oor my roeping en wou die bediening verlaat.  ‘n Ouer man het vir my gevra:  ‘Are you doing what you are doing with a clear conscience?’  Toe ek ‘ja’ antwoord het hy gesê:  ‘Then get on with it!’

 

Maar onthou tog dat jou gewete jou kan bedrieg (Jeremia 17:9).  Daarom sê Paulus ook:  “want ek is my van geen ding bewus nie.  Daardeur is ek egter nie geregverdig nie; maar Hy wat my beoordeel, is die Here.” (4:4).  Selfs as jy dink jy is onskuldig weet die Here beter en weet Hy die waarheid oor jou (Job 9:15, Psalm 143:2).

 

[1] Jou gewete kan verkeerd ingelig wees.  Toe ek op skool was het ‘n onderwyser vir ons geleer dat ‘n sekere daad nie sonde is nie.  Ek het vir jare só gelewe sonder dat my gewete my gepla het.

 

[2] Jou gewete kan jou sonde regverdig.  Jy kan byvoorbeeld na films kyk waarin hulle gedurig ‘Oh my G-d!’ sê, en jouself probeer oortuig dat dit nie verkeerd is nie.

 

[3] Jy kan jou gewete skroei.  Ek dink byvoorbeeld aan iemand wat so baie lieg dat dit later nie meer sy gewete pla nie.

 

Om ‘n skoon gewete te hê is goed.  Maar ‘n skoon gewete beteken nie jy is onskuldig nie.  God ken ons harte en sal besluit of ons onskuldig is of nie.  Hoor weer wat Paulus sê:  “want ek is my van geen ding bewus nie.  Daardeur is ek egter nie geregverdig nie; maar Hy wat my beoordeel, is die Here.” (4:4).  1 Johannes 3:20 lees:  “want as ons hart ons veroordeel, God is meer as ons hart, en Hy weet alles.”

 

Paulus het hom nie aan mense se lofprysing of afkeer gesteur nie.  Hy het sy eie hart geken en geweet dat die Here oor die geheime dinge sal oordeel.  “Daarom moet julle nie voor die tyd oordeel, voordat die Here kom nie, wat die verborge dinge van die duisternis in die lig sal bring en die bedoelinge van die harte openbaar sal maak; en dan sal elkeen lof van God ontvang.” (4:5).  In Romeine 2:16 praat Paulus van “die dag wanneer God die verborge dinge van die mense deur Jesus Christus sal oordeel”.  Salomo het gesê:  “Want God sal elke werk bring in die gerig wat kom oor al die verborge dinge, goed of sleg.” (Prediker 12:14).

 

Sorg net dat jy getrou is, jou beste doen, en dat jou gewete skoon is.  Volg Paulus se voorbeeld:  “Daarom oefen ek my ook om altyd voor God en die mense ‘n rein gewete te hê.” (Handelinge 24:16).  As jy dít doen dan maak dit nie saak as mense sleg dink en praat van jou nie (4:2-3).  Honde tjank vir die maan, maar die maan skyn nog.

 

Hoe kan jy jou gewete skoon kry?

 

  • Bely jou sonde. As jy dit nié doen nie sal jy jou gewete skroei sodat dit ‘n gevoellose eelt word.
  • Bely die sonde in jou verlede. Moet egter nie aanhou om skuldig te voel nadat jy dit bely het nie. Toe ek skuldig gevoel het oor die sonde in my verlede het ‘n ouer predikant vir my gesê: ‘Wat het die verlede te doen met die hede?’
  • Lig jou gewete reg in deur dit met die Skrif te voed. Dit sal help dat jy nie skuldig voel oor dit wat nie sonde is nie. Iemand kan byvoorbeeld sê dat dit sonde is as jy in die aand eerder as in die oggend stiltetyd hou. Jy hoef nie skuldig te voel oor so iets nie, want dit staan nie in die Bybel nie.

 

As jou gewete skoon is hoef jy jou nie te steur aan mense se fronse nie (4:3).  Jy moet egter oppas dat jy nie vir hulle rede gee om sleg van jou te dink en te praat nie.  ‘n Ongetroude man kan nie gereeld by ‘n getroude vrou kuier en sê:  ‘Ons doen niks verkeerd nie.  My gewete is skoon.  As mense wil sleg dink is dit hulle probleem.’

 

Jy kan alleen ‘n rein gewete hê deur Jesus, want dit is sy bloed wat ons “gewete reinig van dooie werke om die lewende God te dien.” (Hebreërs 9:14).  Om veilig te wees op die oordeelsdag kan ‘n skoon gewete nie jou fondasie wees nie.  Slegs Jesus kan verseker dat jy die oordeel slaag (4:4, Romeine 8:1, 33, Johannes 5:24, Judas 24).  Moet ook nie die lof van mense soek nie, maar wag dat die Here jou beloon (4:5, 3:21, 14-15, Matteus 6:3-4, 6, 18, 10:41-42).

 

Soos jy nie wil hê dat ander jóú moet oordeel nie, moet jy ook nie húlle motiewe en lewe oordeel nie.  Moenie sê:  ‘Sy Whatsapp status en die prent wat hy op Facebook gesit het was direk op mý gemik’ nie.  Of:  ‘Ek weet hoekom sy nie my oproepe antwoord nie:  sy wíl nie met my praat nie.’  Is jy 100% seker?  ‘Nee, maar ek wéét net!’  Hoe weet jy?  Is jy God wat mense se motiewe ken en al die feite van die situasie het?  Wag eerder vir die dag wanneer die Here kom en die geheime dinge aan die lig sal bring (4:5).

 

Die graad 8 onderwyser van Hoërskool Gemiddeld in die Kaap vat die o/14 A span om krieket te gaan kyk op Nuweland.  In die wedstryd slaan AB de Villiers 100 van net 40 balle.  Die seuns kritiseer sy spel en sê dat sy kaphoue nie ortodoks is nie, en dat sy dryfhoue nie ‘n klassieke styl het nie.  AB hoor dit, maar steur hom nie aan die kritiek nie.  Hy weet dat hy sy beste gedoen het en sy span gehelp het om te wen.  Elke seun verbeel hom dat hy beter kan doen, maar ons almal weet wat die waarheid is.

 

Moenie soos daardie seuns wees nie.  Dink reg oor jouself.  Besef wat jy in Jesus het, maar moenie meer van jouself dink as wat jy behoort te dink nie.  Ook moet jy jou nie steur aan wat ander van jou dink nie.  Wie se opinie is dit buitendien wat op die oordeelsdag gaan tel?  Ander s’n, joune, of God s’n?  “Want nie hy wat homself aanbeveel, dié is beproef nie, maar hy wat deur die Here aanbeveel word.” (2 Korintiërs 10:18).

[1] Works: volume 2, p.617

[2] How to Raise your Self-Esteem, p.147

[3] Robert Schuller, aangehaal in Power Religion, p.253

[4] Robert Schuller, Self Esteem, p.98