‘n Oop brief aan wêreldse kerke

Fish swimming upstream

My suster en swaer was vir hulle wittebrood in Amerika. Gedurende die twee weke het hulle ‘n Baptistekerk in Seatle besoek.  Dit was die kerk se 100-jarige viering.  Voor hulle het daar twee vroue gesit.  Na ‘n rukkie het hulle gesien dat die een ‘n man is.  Hy het lang hare gehad en ‘n rok gedra.  Die vroue-predikant het in haar toespraak gesê dat dit die mense is wat gemaak het dat die kerk so suksesvol is.  In haar hele ‘preek’ het sy nie ‘n enkele woord oor die Here gesê nie.  Hierdie gemeente, soos die een in Op.2:12-17, is ‘n goeie voorbeeld van ‘n wêreldsgesinde kerk.

 

Die aanhef (v.12)

Pergamus was 80 km noord van Smirna en 25 km van die weskus van Turkye af. Vir meer as 250 jaar was dit die hoofstad van die Turkse provinsie Asië.  Dit was ook dié godsdienstige sentrum in die Ryk.  Daar was afgodstempels vir Zeus, Atena, Apollo, Asklepios, Dionisus en Aphrodite, asook vir die keisers van Rome.  Die moderne dorp Bergama is gebou oor dele van die antieke stad.

 

Jesus het hierdie brief aan die boodskapper [Gk. aggelos] of leraar van die gemeente in Pergamus gerig (v.12).  Jesus beskryf Homself as die Een wat die skerp swaard met twee snykante het (v.12).  Dit is so dat die Romeine oortreders met die swaard doodgemaak het (v.13, Rm.13:4).  Jesus sê egter dat Hy meer mag het as enige aardse owerheid, en dat Hý die ware swaard in sy skede het (v.12, 1:16).

 

Uit die res van die Skrif leer ons dat hierdie swaard die Woord is waarmee Hy die nasies sal oordeel (19:15, Jes.49:2, Ef.6:17, Heb.4:12). Sy swaard is nie maar net ‘n ornament wat mooi lyk teen iemand se sitkamer muur nie, maar een wat Hy gaan gebruik (v.16).  Wanneer Jesus sy woorde van oordeel uitspreek is dit nie leë dreigemente nie – Hy het die mag om dit uit te voer.

 

Die komplement (v.13)

Van al die gode in Pergamus was Asklepios die een wat uitgestaan het. Volgens hulle was hy die god van genesing.[1]  Sy teken was ‘n slang – die teken wat vandag nog op ambulanse gesien kan word.  Oral uit Asië het mense na hierdie tempel toe gekom om genees te word.  Hulle het gesê dat die god d.m.v. drome vir die priesters en dokters gewys het watse mense genees moet word.[2]

 

Saam met die medisyne het hulle besweringe en tower spreekwoorde gebruik.[3]  Een voorskrif het vereis dat die siek persoon op die tempel se vloer moes slaap, sodat slange oor sy liggaam kon seil en hulle genesende krag in hom kon vrylaat.[4]  Dit mag wees dat Jesus dít in gedagte gehad het toe Hy gesê het dat Pergamus die troon van Satan is (v.13), omdat Satan self in 12:9 ‘die ou slang’ genoem word.

 

In Pergamus was daar ook ‘n altaar wat soos ‘n troon gelyk het. Die 13 meter hoë altaar was opgerig vir Zeus, en was een van die wonders van die antieke wêreld.  Dit mag ook wees dat Jesus hieraan gedink het toe Hy Pergamus die troon van Satan genoem het (v.13).

 

Onthou ook dat die mense van Pergamus die keiser aanbid het.[5]  Volgens Jesus is dit Satan wat deur die keiser regeer het.  Daarom het Hy die stad ‘n troon van Satan genoem (v.13).  Om v.13 te verstaan, sal dit help as ons hierdie agtergrond in ons gedagtes het.

 

Jesus het geweet dat sy kinders in ‘n stad woon waar die duiwel oor mense se harte regeer, en hulle soos zombies agter hom aanloop (v.13, Joh.12:31, 14:30, 2 Kor.4:4, Ef.2:2, 1 Jh.5:19). Tog het die gelowiges nie toegegee aan die druk om ander gode te aanbid nie (v.13).  Selfs toe die getroue Antipas daar doodgemaak is, het hulle aan hulle geloof in die Here vasgehou, en Hom nie verloën nie (v.13).  Antipas het rotsvas gestaan en geweier om die keiser en die afgode te aanbid.  Volgens oorlewering is Antipas in ‘n smeltende koper bul gegooi.[6]  As gevolg van sy manmoedige voorbeeld, het die res van die gelowiges vasgestaan (v.13).

 

Die vermaning (v.14-17a)

‘n Sportman wat altyd dieselfde taktiek volg, word in sy eie net gevang. As ‘n tennisspeler bv. altyd ‘n sekere hou speel, gaan sy of haar opponent dit agterkom.  In v.13 het die duiwel gesien dat sy vervolgingstaktiek om die gemeente van balans af te bring, nie gewerk het nie.  Hy het toe ‘n ander kaart gespeel.  In v.14-15 sien ons hoe hy dinge van binne af probeer versuur.

 

Alhoewel die gelowiges getrou gebly het in vervolging (v.13), was daar dinge wat nie reg was in die gemeente nie (v.14). Soos party van hulle aan die Naam van Jesus vasgehou het, het ander aan verkeerde lering vasgehou (v.14-15).  Soos die vals leraars in 2 Pt.2:15 het hulle Bileam se lering aangehang (v.14).

 

Koning Balak van Moab het vir Bileam gehuur om die Israeliete te vervloek. Die Here het nie vir Bileam toegelaat om dit te doen nie, en het die vloek in ‘n seën verander (Nm.22-24).  Sy lus vir koning Balak se omkoopgeld het gemaak dat hy ‘n ander plan uitgedink het om die Israeliete te laat val (v.14, Jud.11).  Hy het vir die Midianitiese vroue gesê om die Israelitiese mans seksueel te verlei.  Hulle het ‘n fees gehou vir Baäl van Peor en dit dáár gedoen (v.14, Nm.25, 31:8, 15-16).  Die Here het ‘n plaag gestuur waarin Hy 24 000 Israeliete doodgemaak het.

 

Soos die Israeliete in die woestyn, het sommige van die gelowiges in Pergamus afgodspraktyke beoefen: hulle het vleis geëet wat aan die afgode geoffer is, en met die tempel prostitute geslaap (v.14).  Hulle redenasie het seker so iets geklink:  ‘Dit is nie asof ons die keiser of enige van die ander gode aanbid nie.  Ons woon nou wel die afgodsfeeste by, maar as ons mense vir die Here wil wen, moet ons wees waar húlle is.  Ons weet mos dat ‘n afgod niks is nie, en dus is dit nie verkeerd as ons vleis eet wat aan hulle geoffer is nie.’

 

Op dié manier het hulle die Here se Naam deur die modder gesleep, en vir die ongelowiges gemengde boodskappe deurgestuur: ‘Dit is nie reg om ander gode te aanbid nie (v.13), maar dit is ook nie verkeerd om dinge te doen wat daarmee geassosieer word nie (v.14).’

 

Paulus het in 1 Kor.8, 10 gesê dat hulle hierdie vleis in die slaghuis kan koop en by hulle huise kan eet.  Hulle moes egter nie die feeste bygewoon het en daardeur die nuwe bekeerlinge se gewetens beskadig het nie.  Hulle moes ook nie ‘n slegte getuienis vir die wêreld gewees het nie, en dus moes hulle seksuele losbandigheid soos die pes vermy het (Hd.15:29).

 

Die gelowiges in Efese het die lering van die Nikolaïete gehaat (v.6), terwyl dié in Pergamus daarmee gespeel het (v.15). Dit lyk of die leer van Bileam en die leer van die Nikolaïete min of meer dieselfde was (v.14-15).  Die soortgelyke betekenis van Bileam en Nikolaus se name laat dit so lyk.

 

Jesus het vir die skuldiges gesê om hulle te bekeer (v.16). Hulle moes opgehou het om die feeste by te woon.  As hulle dit nie gedoen het nie, sou Jesus gou na hulle toe gekom het om hulle te oordeel (v.16, 1:1, 3, 22:7, 12).  Hulle het nie baie tyd gehad om hulle te bekeer nie, en moes dit gou doen (v.16).  Indien nie, sou Jesus gekom het om met die swaard van sy mond oorlog te maak teen hulle (v.16).  Voordat Hy teen die nasies oorlog voer (19:15), sou Hy dit teen sy kerk gevoer het (v.16)!  Die oordeel moet begin by die huis van God (1 Pt.4:17).

 

Soos wat Hy vir Bileam met die swaard getref het (Jos.13:22, Nm.31:8, 22:23, 31-33), sou Hy die gelowiges in Pergamus met die swaard getref het (v.16). Hy sou nie net woorde van oordeel teen hulle gepraat het nie, maar sy oordeel uitgevoer het om hulle dood te maak.  Dié wie se geestelike ore oop was, moes die Gees se waarskuwing ter harte geneem het (v.17).

 

Die belofte (v.17b)

Die idee van ‘n Olimpiese Spele kom van die Grieke af. Die Romeine het in hulle voetspore gevolg.  Pergamum het ook ‘n spele gehad.  Die oorwinnaar in elke item het ‘n wit klippie gekry.  Die klippie was ‘n ‘toegangskaartjie’ om die oorwinnaarsfees by te woon.

 

In die Romeinse hofsisteem het dié wat skuldig bevind is ‘n swart klippie gekry, terwyl dié wat onskuldig was ‘n wit klippie gekry het. Dit is nie onmoontlik dat dít in Jesus se gedagtes was toe Hy in v.17 ‘n wit klippie aan die oorwinnaars belowe het nie.

 

Dié wat nie oorwin het nie sou geoordeel word (v.16), terwyl dié wat oorwin het beloon sou word (v.17). Hulle moes oorwin het oor die vals lering van Bileam en die Nikolaïete, asook oor die wêreld se druk om afgode te aanbid (v.17).  Die oorwinnaars sou nie net ‘n wit klippie nie, maar ook die verborge manna gekry het (v.17).

 

Toe Israel deur die woestyn getrek het, moes hulle 2.2 liter manna in ‘n goue kruik in die ark gebêre het (Eks.16:32-36, Heb.9:4). Volgens die Jode sou die Messias by sy koms vir hulle van hierdie manna gegee het.[7]  In v.17 belowe die Here hierdie manna aan sy getroue volgelinge (v.17, 13).  Hy self is die verborge manna wat uit die hemel uit neergedaal het om ons siele te versadig (Jh.6:32-35).

 

Deur ‘n wit klippie te belowe sê Jesus dat Hy vir die oorwinnaars ‘n ‘toegangskaartjie’ sal gee om die ware oorwinnaarsfees in die hemel by te woon. Hy sê ook dat die Romeinse howe hulle skuldig bevind het omdat hulle geweier het om die keiser te aanbid, maar dat Hy hulle onskuldig bevind.  Daarom gee Hy aan hulle ‘n wit klippie.

 

Op elke gelowige se klippie sou daar ‘n geheime en nuwe naam gewees het (v.17). Dit blyk dat hierdie naam Jesus se nuwe naam was (3:12, 19:12-13, 16).  Soos wat ‘n vrou haar man se naam aanneem, sal ons ons Bruidegom se nuwe Naam aanneem (Jes.62:2, 4-5).  ‘n Nuwe naam wys ook dat ons nuwe mense met ‘n nuwe karakter is (Abram word Abraham, Jakob word Israel, Simon word Petrus).

 

Moenie die Pergamus-gemeente se slegte voorbeeld volg om soos die wêreld te wees nie. Wie ‘n vriend van die wêreld wil wees, maak homself ‘n vyand van God (v.16, Jk.4:4).  Iemand wat die wêreld liefhet, kan nie intieme gemeenskap met Jesus geniet nie (2 Kor.6:14-18).  Moet dan nie jou aandag en liefde tussen God en die wêreld verdeel nie.  Sal jy ‘n wêreld liefhê wat jou Here haat (Jh.7:7)?  Sal jy ewige dinge prysgee vir iets wat eendag vernietig gaan word (1 Jh.2:17)?

 

Om wêreldsgesindheid teë te staan, moet ons eers weet wat dit beteken. In ‘n wêreldsgesinde kerk kan almal leef soos hulle wil – daar sal nie tug toegepas word nie (v.16, 1 Kor.5:1-13).  Volgens hulle is dit liefdeloos om mense te dissiplineer (ek wonder of hulle dink dat dit vir die oortreder liefdeloos was om sy vrou te slaan, of om iemand anders se vrou by hom af te vat?).

 

In ‘n wêreldsgesinde kerk baklei mense met mekaar en is hulle verdeeld. Hulle praat nie hulle verskille uit nie, maar daag mekaar voor die hof (1 Kor.3:3-4, 6:1-8).  In sulke kerke is daar gedurig probleme met lidmate wat immoreel is (v.14, 1 Kor.6:12-20).  Soos die wêreld sê hulle:  ‘Dit is my liggaam, en ek kan daarmee doen wat ek wil.’  Hulle dink nie daaraan dat Jesus ons liggame geskep en verlos het nie, en dat ons nie aan onsself behoort nie, maar aan Hom (Rm.12:1, 1 Kor.6:19-20).  Mense wat dít vergeet gee nie om dat hulle te veel drink, of dat hulle ongetroud is en in ‘n seksuele verhouding saam met iemand bly nie.  Selfs die leiers sien dit oor, want ‘hulle is mos nie meer kinders nie.’

 

Wêreldsgesinde kerke se lidmate leef om geld te maak. Hulle is materialisties.  Die lidmate ry duur karre en bly in luukse huise, maar die kerk sukkel om kop bo water te hou.  Die probleem is nie dat hierdie mense baie geld het nie, maar dat hulle niks of bittermin daarvan vir die Here gee.  Hulle gebruik dit om hulle lewens lekkerder te maak.  Hulle dink glad nie aan die hemel nie, en leef asof hulle vir altyd hier gaan wees.

 

Soos die wêreld, dink wêreldsgesinde kerke dat hulle wyser is as die Bybel. Die kultuur en nie die Bybel nie, bepaal hoe hulle lewe (v.14-15, Kol.2:8).  ‘Die wetenskap en sielkunde het vir ons dinge kom leer wat mense in die Bybelse tyd nie geweet het nie.  Ons kan nie meer sê dat die man die hoof is van sy huis nie.  Dit was ‘n chauvinistiese onderdrukking wat in Paulus se tyd gegeld het.  Ons kan ook nie saam met 1 Tm.2:12 sê dat vroue nie predikante mag wees nie – tye het verander.  Ons weet ook dat gay mense so gebore is, en dat Moses en Paulus verkeerd was om te sê dit is sonde.  Ons kan ook nie meer Gn.1-3 as geskiedenis aanvaar nie, omdat evolusie vir ons gewys het dat dinge anders gebeur het.  Sielkunde het vir ons geleer dat ‘n pakslae kinders se selfbeeld krenk.  Daar is beter maniere om kinders op te voed.’

 

Wêreldsgesinde kerke roem oor hulleself (1 Jh.2:16). ‘n Man het eenkeer by ons huis vir my vriend gevra:  ‘Hoeveel studente het julle teologiese kollege?’  My vriend het gesê:  ‘Vyf.’  Die man het gelag en gesê:  ‘Ons het 400!’  ‘n Predikant het vir wyle dr. Martin Holdt gevra:  ‘Hoeveel lidmate het julle?’  Volgens dr. Martin was hulle 300 lidmate.  ‘Net 300?  Ons is 2000,’ het die predikant met trots gesê.  ‘n Predikant het my kom sien met die doel om ons kerkgebou te huur.  Hy het my oor ons weeklikse ‘aktiwiteite’ gevra.  Ek het gesê dat ons twee eredienste, twee Bybelstudies en twee bidure het.  Hy het begin roem oor hoeveel ‘aktiwiteite’ húlle in die week het.

 

Hoe kan jy hierdie wêreldsgesindheid oorkom?

 

[1] Wees soos salms wat teen die stroom op swem. Moenie toelaat dat die wêreld jou soos deeg of loot in hulle gietvorm druk nie, maar vul jou gedagtes met die Bybel sodat jy anders as hulle dink (v.13, Rm.12:2).  Lees die koerant en luister na die nuus deur die filter van die Bybel.  Pasop dat hulle nie jou Bybelse wêreldbeskouing met hulle filosofieë inkleur nie.

 

[2] As die kruis van Jesus ‘n sentrale plek in jou lewe en gedagtes inneem, sal jy vir die wêreld sterf en hulle vir jou (Gal.6:14). In jou eie krag kan jy nie vir die wêreld ‘nee’ kan sê nie.  As jy egter in geloof na die Here kyk om jou te help, sal jy die wêreld oorwin.  Johannes het mos gesê:  “Want alles wat uit God gebore is, oorwin die wêreld; en dit is die oorwinning wat die wêreld oorwin het, naamlik ons geloof.  Wie anders is dit wat die wêreld oorwin as hy wat glo dat Jesus die Seun van God is?” (1 Jh.5:4-5).

 

[3] Ons moet ons dadelik van verkeerde lering en praktyke bekeer (v.16, 14-15). Moenie uitstel nie, maar doen dit gou (v.16, Ps.119:60, 2 Kor.6:2, Heb.3:13, 15).  Wie weet of dit nie miskien jou laaste kans is nie?  Dalk gaan die Here ná vandag vir jou die streep trek en gou kom om jou te oordeel (v.16)?  Moet asseblief nie dink die Here speel nie:  ‘I will come’ (v.16, ESV).

 

[4] Die feit dat jy sekere dinge reg doen (v.13) verskoon nie die dinge wat verkeerd is nie (v.14-15).  Bekeer jou van die dinge wat verkeerd is.  Kry weer ‘n liefde vir Jesus, die evangelie van sy kruisdood vir sondaars en sy opstanding uit die dood, en ‘n heilige lewe van toewyding en gehoorsaamheid.

 

[5] Is jy in ‘n wêreldsgesinde kerk of omgewing waar jy nie kan uit nie? Bly getrou aan die Here – Hy weet dat jy in so ‘n situasie is (v.14).  Hy sal jou help en beloon; byt net vas (v.17).

 

[6] Dink aan die beloning (v.17). Op die laaste Dag sal jy nie spyt wees dat jy getrou gebly het, en nie toegelaat het dat die wêreld jou besmet nie (Jk.1:27).

 

Verlede jaar se se besluit oor gay huwelike in die NG-Kerk was maar net die kersie op die koek, die laaste strooi wat die kameel se rug gebreek het. Voor hierdie besluit het die NG-Kerk stelselmatig haar deure vir die wêreld begin oopmaak.  Omdat die wêreld jare gelede ‘n voet in die deur gekry het, was dit maklik om die deur oop te forseer en dit uiteindelik van sy skaniere af te haal.

 

Om te verhoed dat dieselfde met ons gebeur, moet ons seker maak dat ons die deur nie eers ‘n skrefie oopmaak nie. Dit beteken nie dat ons die wêreld moet ignoreer nie.  Volgens die Bybel moet ons soos ligte in die wêreld skyn, sodat ons mense vir die Here kan wen.  Maar ons gaan dit nie regkry as ons soos die wêreld is nie.

 

[1] A.R. Fausset, Fausset’s Bible Dictionary, inskrywing onder Pergamos

[2] James Orr, International Standard Bible Encyclopedia, inskrywing onder Pergamos

[3] Fausset, Ibid

[4] John MacArthur, The MacArthur Study Bible, verduidelikende nota op Op.2:13

[5] J.A. Thompson, The Bible and Archaeology, p.420

[6] MacArthur, Ibid, Op.2:13 en Leon Morris, Tyndale New Testament Commentaries: Revelation, p.67

[7] G.K. Beale & D.A. Carson, Commentary on the New Testament use of the Old Testament, p.446

Advertisements

’n Afspraak met die Messias

Woman at the well

Toe ek op hoërskool was het my ma vir my geleer om God save the Queen op die klavier te speel.  Toe ons eenkeer by my ouma-hulle gaan kuier het, het ek voor die klavier gaan sit om die Britse volkslied te speel.  My oupa was onsteld en het vir my gesê:  ‘Daardie mense het ons voorvaders doodgemaak – hoe kan jy hulle volkslied speel?’  Ek het nie verstaan hoekom dit hom so ontstel het nie… totdat ek in Desember ‘n boek oor die Anglo-Boere oorlog gelees het, en vroeër vanjaar ‘n dokumentêr daaroor gekyk het.  Op dieselfde manier moet jy in die annale van die geskiedenis gaan delf om die haat tussen die Jode en die Samaritane te verstaan.

 

Kort nadat Salomo dood is, het Israel in twee geskeur (1 Kon.11-12). Jerusalem was die hoofstad van die suidelike ryk, terwyl Samaria die hoofstad van die noordelike ryk geword het.  In 722 v.C. is Samaria verwoes, en het die Assiriërs die mense van die noordelike ryk gevange geneem en in hulle stede laat woon (2 Kon.17:6, Es.4:9-10).  Die armste mense het in die land agtergebly (2 Kron.30:5, 10-11, 18, 34:6).

 

Die koning van Assirië het toe mense uit verskillende wêreldstede gebring om in die stede van Samaria te woon (2 Kon.17:24). Omdat hulle afgode aanbid het, het die Here leeus gestuur om hulle dood te maak.  Die koning van Assirië het toe ‘n Israelitiese priester na Samaria toe teruggestuur om vir die mense te leer hoe hulle die Here moet vrees.  Hulle het hulle afgodery met Jahwe-aanbidding vermeng, en dit so vir die volgende geslagte geleer (2 Kon.17:25-41).  Uiteindelik het hulle van hulle afgode ontslae geraak, maar hulle aanbidding was nie suiwer nie.

 

In 586 v.C. het koning Nebukadnessar van Babilon Jerusalem en die tempel verwoes. Hy het die Jode na sy land toe weggevoer.  In 538 v.C. het koning Kores van Persië hulle vrygelaat en toestemming gegee dat hulle die tempel in Jerusalem kon herbou (2 Kron.36).  Toe hulle besig was met die werk, het die Samaritane gekom en aangebied om te help, maar die Jode wou nie hulle hulp aanvaar het nie (Es.4:1-3).  Die Samaritane het toe probeer om te keer dat hulle die tempel herbou (Es.4:1-6, Neh.4:1-2).

 

In 409 v.C. is ‘n sekere Manasse (die hoëpriester se broer) deur Nehemia weggejaag omdat hy met Sanballat – die goewerneur van Samaria – se dogter getrou het (Neh.13:28). Manasse het na die Samaritane toe gegaan en met Darius Nothus se toestemming op berg Gerisim ‘n tempel vir hulle gebou.[1]  Manasse het toe die hoëpriester van hierdie tempel geword.  In 128 v.C. het Johannes Hirkanus – ‘n Jood – die Samaritane se tempel verwoes.  Êrens tussen 6-9 n.C. het die Samaritane die Jerusalemse tempel ontheilig deur menslike beendere daarin te strooi.[2]

 

Toe Jesus dus sy bediening begin het, was daar ‘n diep-gesetelde haat tussen hierdie twee groepe (Jh.8:48, Lk.9:52-53). En as ons dít verstaan, kry Jh.4:1-42 vir ons nuwe betekenis.  Vir ‘n Joodse Messias om die Samaritane te verlos, was waarlik ‘n groot ding.

 

Martyn Lloyd-Jones vertel die storie van ‘n sekere man in Wallis wat uit ‘n lewe van sonde gered is, en ‘n toegewyde Christen geword het. As gevolg van verskeie redes het hy ná sy bekering van sy gesin af weggeloop en egbreuk gepleeg.  Buiten vir sy seksuele sonde, het hy ook die huis onder sy vrou uit verkoop en die geld gemors.  Toe sy geld klaar was het die ander vrou hom gelos.  Hy was so misrabel dat hy besluit het om selfmoord te pleeg.  Toe hy oppad was om in die river te spring, het hy gehoor hoe Big Ben 18:30 slaan.  Skielik het daar ‘n gedagte deur sy kop gegaan:  ‘Lloyd-Jones gaan seker nou in die kansel instap.’

 

Hy het besluit om nog een keer na Lloyd-Jones te gaan luister. ‘Daarna sal ek myself doodmaak,’ het hy gedink.  Toe hy by Westminster Chapel inloop, was Lloyd-Jones besig om te bid.  Die eerste woorde wat hy gehoor het was:  ‘God have mercy upon the backslider.’  Sy verhouding met die Here is daar en dan herstel.  In die jare wat gevolg het, het hy ‘n ouderling geword.  Tot en met sy dood het hy die Here getrou gedien.[3]  Soos wat die Here daardie dag ‘n afspraak met hom gehad het, het hy in Jh.4:1-42 ‘n afspraak gehad met ‘n sekere Samaritaanse vrou en met die inwoners van Sigar.  En miskien het Hy vandag ‘n afspraak met jou.

 

Die Samaritaanse vrou (v.1-26)

 

[1] Die Lewende Water

Ek ken ‘n man wat hom voor sy bekering na allerhande godsdienste toe gewend het. Maar dit was eers toe hy die Here Jesus ontmoet het, wat sy hart rus gevind het.  ‘n Ander man het gehoop dat geld die leemte in sy hart sou vul.  Hy het op ‘n tyd sewe ingevoerde karre besit.  Onder hulle het hy ‘n Rolls Royce, ‘n Ford Mustang, en ‘n Cadillac gehad.  ‘Ek weet hoe dit voel om my voet op ‘n Ferrari en ‘n Lamborghini se pedaal neer te sit,’ het hy gesê.  Maar ten spyte van al sy rykdom was hy leeg.

 

Noudat hy tot bekering gekom het, het die Here sy siel versadig. Hy ry ‘n ou Toyota bakkie met 900 000 km op die klok.  Iemand het vir hom gesê dat Toyata vir hom ‘n nuwe bakkie sal gee as hy 1 miljoen km slaan, maar hy stel nie belang nie.  ‘As ek ‘n nuwe bakkie kry sal dit my aandag van die Here aftrek,’ het hy gesê.

 

Augustinus het in die vierde eeu geleef. Voor sy bekering was hy seksueel losbandig.  Hy het vir jare gesukkel om sy verslawing te oorkom, maar toe die Here sy sielsdors geles het, het hy vrygeraak.  Verlede Vrydag het ons by die beradingklas na ‘n CD oor dwelms geluister.  ‘n Jong man het vertel hoe hy verskillende soorte dwelms gebruik het om geluk te probeer vind.  ‘Ek het leeg gebly,’ het hy gesê.  Iemand wat een keer die lewende water gesmaak het, wil nie meer uit die wêreld se vuil toiletbak drink nie.  En dit is presies wat met die Samaritaanse vrou gebeur het.

 

Die Fariseërs het gehoor dat Jesus meer dissipels gedoop het as Johannes (v.1). Maar hulle het nie heeltemal reg gehoor nie, omdat Jesus nie self die mense gedoop het nie – sy dissipels het (v.2).  Hy wou nie gehad het mense moes sê:  ‘Ek is deur Jesus gedoop, terwyl jy maar net deur Andreas gedoop is’ nie.  Jesus het dadelik uit Judea vertrek om terug te gaan Galilea toe (v.3, 2:12-13, 3:22).  Dit was die Vader se wil dat Hy op ‘n sekere tyd, plek, en manier moes sterf, en as Hy langer in Judea gebly het sou die Jode Hom gestenig het (8:59).

 

Oppad Galilea toe moes Hy deur Samaria gaan, soos wat ‘n mens oppad Zimbabwe toe deur Limpopo moet reis (v.4). Jesus moes egter ook deur Samaria gereis het, omdat Hy ‘n Goddelike afspraak gehad het met ‘n sekere Samaritaanse vrou.  Sigar was die naam van die dorpie waar Hy stilgehou het (v.5).  Dit was naby die stuk grond wat Jakob vir sy geliefde en gunsteling seun Josef gegee het (v.5, Gn.33:19, 48:22, Jos.24:32).  In die Ou Testament was die plek se naam Sigem (Rgt.9:7).

 

Buite die dorp was daar ‘n put waaruit Jakob, sy gesin en sy vee gedrink het (v.6). Twee duisend jaar ná hom, het die Samaritane nogsteeds die put se vars vloeiende water gedrink.  Die put bestaan vandag nog.  Jesus het die 40+ km afgelê en was moeg, honger, en dors toe Hy teen 18:00 in Sigar aangeland het (v.6-8, Gn.24:11).  Dit dui vir ons aan dat Hy volkome mens was (19:28, Mt.8:24, 4:2, 21:18, Hb.4:15).

 

‘n Sekere Samaritaanse vrou het na die put toe gekom om water te skep (v.7). Die dissipels het dorp toe gegaan om kos te koop (v.8), en kon daarom nie volgens die gebruik vir hulle Rabbi water geskep het nie.  Gevolglik het Jesus die vrou vir ‘n bietjie water gevra (v.7).  Sy was verbaas, omdat geen Rabbi in die openbaar met ‘n vrou sou praat nie, en omdat Jode en Samaritane mekaar gehaat het (v.9).  Soos wat blankes in die verlede vir hulle bediendes blik borde gegee het om uit te eet, sou die Jode en Samaritane nie hulle breekware met mekaar gedeel het nie (v.9, vgl. Mk.7:3-4).

 

Jesus het in effek vir die vrou gesê: ‘As jy geweet het watse groot geskenk God vir jou wil gee, en dat dit die Messias is wat vir jou water vra, sou jy vir Hóm gevra het om die lewende water vir jou te gee.’ (v.10, 7:37-39, Jes.12:3).  Die vrou het glad nie geestelike dinge verstaan nie.  ‘Jy het nie eers ‘n emmer of ‘n tou nie, en die put is meer as 40 meter diep – waar sal jy hierdie lewende water kry?’ het sy gevra (v.11).  ‘Jy is tog nie belangriker as Jakob wat die put vir ons gegee het en self ook daaruit gedrink het nie, is jy?’ (v.12, 1:52, 8:53).

 

Jesus het in geen onduidelike terme vir haar gesê dat Hy wél groter is as Jakob nie. Dié wat uit Jakob se put gedrink het, sou weer dors geword het (v.13).  Dié wat egter van Jesus se lewende water gedrink het, sou nooit weer dors gekry het nie (v.14, 6:35).  Christus se lewende water sou soos ‘n fontein in sy siel opborrel (v.14, 10:10).

 

Die vrou wou graag van hierdie water gehad het, maar het nogsteeds nie Jesus se aanbod verstaan nie (v.15). Sy het nie aan haar siel gedink nie, maar aan die ongerief daarvan om elke dag 800 meter te loop om water te skep.  As Jesus haar die moeite kon spaar sou dit gaaf gewees het (v.15).  Vir haar was Jesus en sy lewende water nie ‘n noodsaaklikheid nie, maar ‘n kruk om die lewe geriefliker te maak – soos die Engelse sê, ‘a nice to have’.

 

Jesus wou ‘n lewende voorbeeld gegee het van wat Hy bedoel, en het vir haar gesê sy moet haar man gaan roep (v.16). Hy wou die dors in haar aanwakker, en het vir haar gewys dat sy tot nou toe sonder sukses die leemte in haar hart met mans probeer vul het.  Sy moes besef het dat sy verlore was, en dat sy ‘n Verlosser nodig het.  Maar sy het nie saamgespeel nie en het probeer om die onderwerp dood te praat.  ‘Ek het nie ‘n man nie,’ het sy gesê (v.17).  Jesus het geweet dat sy ‘n halwe waarheid praat, en het vir haar gesê:  ‘Ja, ek weet jy het nie ‘n man nie.  Jy het al vyf gehad, en bly nou saam met ‘n sesde een.  En om saam te bly is nie dieselfde as om getroud te wees nie.’ (v.17-18).

 

Die les vir ons is duidelik: drink uit die fontein van lewende water.  As jy dit nie doen nie, sal jy vir ewig dors wees in die hel (Lk.16:24).  Elke mens (selfs die ateïs) probeer om die leemte in sy siel met iets te vul.  In ‘n poging om sy dors te les, gryp hy na iets wat hy kan aanbid.  Paulus sê dat alle vorme van gierigheid afgodery is (Kol.3:5).  Sommige mense aanbid geld (Mt.6:24), terwyl ander kos aanbid (Fil.3:20).  Ander aanbid hulleself, hulle liggame, plesier, nuwe goed, helde, slaap, ontspanning, sport, TV, Facebook, YouTube, tegnologie, kennis, die natuur, stokperdjies, mense se goedkeuring, pille, drank, sjokolade, werk, musiek, enigiets – die lys is oneindig.  Ons probeer ons dors met hierdie dinge te les, en hoop dat die afgode ons begeerte sal vervul.

 

Maar dan gebeur die teenoorgestelde: jy word ‘n slaaf van die dinge wat jy aanbid, sodat jy uiteindelik nie meer ‘nee’ kan sê nie.  Jy kom agter dat die afgod ‘n harde meester is wat baie vereis en nooit iets teruggee nie.  Die dwelms wat jy gebruik, die nuwe goed wat jy koop, en die plesiertjies wat jy geniet versadig jou nie finaal nie.  Dit wat vir jou lekker gelyk het trek jou kaal uit en los jou met niks.  Dit vernietig jou gesondheid, jou verhoudings, jou finansies, en uiteindelik ook jou ewige siel.  Maar jy besef dit nie, totdat dit te laat is.

 

En wanneer jy met jou hande in jou hare sit, dan fluister die afgod met sy stink asem in jou oor: ‘Ek weet jy het tot nou toe nie sukses gehad nie, maar dalk moet jy nog net één keer probeer.  Ek is seker jy sal hiérdie keer gelukkig wees.  Een man is nie genoeg nie; vyf mans behoort die ding te doen (v.18).’  Die afgod fop jou, sodat jy weer in die strik trap.  Jy kom nie agter dat Pd.1:8 waar is nie:  “die oog kry nie genoeg van sien nie, en die oor word nie vol van hoor nie.”

 

Net Jesus kan die leemte in jou siel vul en jou dors les (v.14). Wanneer sal jy agterkom dat jou gunsteling sonde jou nie gelukkig kan maak nie?  Los die gekraakte drinkbakke van die wêreld – dit kan nie water hou nie (Jer.2:13).  Kom deur geloof en gebed na Jesus toe, en drink gratis uit Golgota se ewige fontein.  Moenie net jou lippe natmaak nie, maar hou aan drink totdat jou siel versadig is met Christus wat jou na die hemel se waterfonteine toe sal lei (Op.7:17).

 

Dalk hét jy al van hierdie water geproe. Jy het dit so geniet dat jy gedurig met die emmer van gebed kom skep het.  Maar intussen het jy van die Herder af weggedwaal om weer uit die stilstaande waterpoele van jou sonde te drink.  Dit het jou siek gemaak.  Dit is glad nie ‘n oordrywing om te sê dat jy maande of jare laas die soetheid van ‘n verhouding met die Here geniet het nie.  Jou dae van vrede en blydskap in Jesus is ‘n vae herinnering, sodat jy saam met Dawid bid om dit weer te ervaar (Ps.51:14).

 

Hoekom kom jy nie vandag terug na die Here toe nie? Hy sal jou met sy hele hart terug ontvang, en is meer as bereid om jou te vergewe.  “Nader tot God, en Hy sal tot julle nader… Verneder julle voor die Here, en Hy sal julle verhoog.” (Jk.4:8, 10).  Kom was jou vermoeide siel in die fontein van sy bloed, en drink uit die koel vars strome van sy plesier; die helder waterstrome van Jesus en sy Woord (Ps.36:9).

 

There is a fountain filled with blood

 drawn from Emmanuel’s veins;

 and sinners plunged beneath that flood

 lose all their guilty stains.

The dying thief rejoiced to see

 that fountain in his day;

 and there may I, though vile as he,

 wash all my sins away.

E’er since, by faith, I saw the stream

 thy flowing wounds supply,

 redeeming love has been my theme,

 and shall be till I die.

–William Cowper–

 

[2] Ware aanbidding

Omtrent twee weke gelede het ‘n onbekende man by my vriende gehoor dat ek deel was van ‘n veldtog teen aborsie. Hy het my nommer gekry en vir my ‘n Whatsapp gestuur.  ‘Aborsie is gebou op die fondasie van evolusie,’ het hy gesê.  Na my mening is dit presies reg.  Iemand wat glo dat mense en lemoene uit dieselfde poel ontstaan het, behoort ook te glo dat aborsie heeltemal aanvaarbaar is.  Die manier waarop ‘n mens lewe is ‘n direkte uitvloeisel van wat hy glo.

 

Die Samaritaanse vrou se verkeerde idees oor God daartoe gelei dat sy ‘n afgod gemaak het van seks (v.22). Tog het sy probeer om haar sonde te verskoon.  Toe Jesus sy vinger op die rou senuwee van haar sonde gelê het, het sy die onderwerp verander en oor godsdiens gepraat.  Sy wou vir die ‘profeet’ gewys het dat sy nie só sleg was nie, en dat sy darem godsdienstig was (v.19-20).

 

‘Ons en ons voorvaders het die Here op hierdie berg aanbid,’ het sy gesê (v.20). ‘Berg Gerisim is die plek waar Abraham, Jakob, en die Israeliete vir God aanbid het (Gn.12:6-7, 33:18, 20, Dt.11:29, 27:12, Jos.8:33).  Maar volgens julle Jode is Jerusalem die plek wat God vir Homself uitgekies het (v.20, Dt.12:5, 11, 14, 18, 21, 26, 2 Kron.6:6, 7:12, Ps.132:13).  Wie is reg?’ het sy gevra.

 

Natuurlik het sy verwag dat Jesus ‘Jerusalem’ gaan sê. Maar Hy het nie.  ‘Dit is nie soseer die plek van aanbidding wat belangrik is nie.  Die vraag is eerder of jy die Here reg aanbid.  Die Samaritane aanbid verkeerd.  Julle glo nie die hele Ou Testament nie (hulle ‘Bybel’ het net uit die eerste vyf boeke bestaan), en daarom weet julle nie mooi wie of wat julle aanbid nie (v.22, 2 Kon.17:28-34).  Die Messias is ‘n Jood en daarom is verlossing uit die Jode (v.22, Mt.1:21, 2:4-5, Rm.9:5, 11:26, Jes.2:3).  Hy het egter gekom om mense uit alle nasies te verlos (v.42), sodat hulle die Vader in gees en in waarheid kan aanbid (v.23-24, Fil.3:3).  M.a.w. God wil nie hê dat mense Hom moet aanbid soos wat húlle wil nie, maar soos wat Hy in sy Woord voorskryf – in waarheid.  Hulle moet dit egter nie met ‘n koue hart doen wat net uiterlik by die reëls hou nie.  Hulle moet Hom met ‘n opregte hart aanbid – in gees.  God self is ‘n onsigbare en alomteenwoordige Gees, en daarom kan sy kinders op enige plek vergader om Hom te aanbid (v.24, 22, 1 Kor.3:16, Sef.2:11, Mal.1:11, 1 Tm.2:8).’  Die Jerusalemse tempel sou buitendien in 70 n.C. verwoes word.

 

Die vrou het nogsteeds nie toegegee nie en het gesê: ‘Ek weet dat die Messias kom.  Wanneer hy kom sal hy vir ons alles sê; hy sal besluit wie reg is tussen die Jode en die Samaritane’ (v.25).  Die Samaritane se onvolledige Ou Testament het gemaak dat hulle ‘n Messias verwag het wat niks meer was as ‘n leermeester nie, die Taheb, soos wat hulle hom genoem het (Dt.18:18).  Op grond van Nm.24:7 het hulle ook geglo dat daar water uit die Messias se emmers sou vloei.[4]  Êrens moes die vrou twee en twee bymekaar gesit het toe Jesus van Homself gepraat het as die lewende water (v.14).  In v.26 het Jesus dit reguit gesê:  ‘Die Messias van wie jy praat staan voor jou.’ (vgl. 9:35-37).  Hy was meer as net ‘n gewone leermeester; Hy was EK IS – die God van Eks.3:14 (v.26).

 

Aanbid die Here in gees en in waarheid. As jy dit nie doen nie, sal die afgode wat in die hoeke van jou hart wegkruip baie gou in jou lewe sigbaar word.  Om die Here reg te aanbid moet jy die hele Skrif in oënskou neem, en nie soos die Samaritane net aan jou gunsteling gedeeltes vashou nie.  Maak dan seker dat jy nie net die Nuwe Testament, Psalms en Spreuke lees nie.  Hoe kan jy die Here reg aanbid as jy nie weet wat die hele Bybel oor Hom sê nie?

 

Sien daarom sy heiligheid in Levitikus en sy liefde in Hosea; sy voortreflikheid in Hebreërs en sy geregtigheid in Romeine. Wat leer Esegiël, Jona en Openbaring oor God?  Iemand wat die hele Skrif se lering oor God in ag neem, sal saam met die Westminster Kategisme moet bely:  ‘God is ‘n Gees – oneindig, ewig, en onveranderlik in sy wese, wysheid, almag, heiligheid, geregtigheid, goedheid en waarheid.’

 

Om die Here reg te aanbid moet jy Hom nie net in waarheid aanbid nie, maar ook in gees.  Voordat jy lees moet jy bid dat die Here jou oë sal oopmaak (Ps.119:18).  Bely jou sonde, sodat dit nie in jou pad staan om Hom te ken nie (1 Pt.2:1-2).  Die Samaritaanse vrou kon nie die Here in gees en waarheid aanbid het, totdat sy nie eers haar sonde laat staan het nie.  Is daar ‘n sonde wat jy moet laat staan, sodat jy die Here opreg en in waarheid kan aanbid?

 

Die dissipels (v.27-38)

Van alle sendelinge wat in Suider-Afrika gewerk het, is David Livingstone seker die bekendste. In sy leeftyd en vir ‘n paar dekades daarna het geen sendeling vir soveel swart mense gepreek soos hy nie.[5]  En tog het hy nie regtig vrug op sy arbeid gesien nie.  Hy was egter oortuig dat die Here sy beloftes sou vervul, en dat Christenskap sal triomfeer.  “want die aarde sal vol wees van die kennis van die HERE soos die waters die seebodem oordek.” (Jes.11:9).  “En laat die hele aarde met sy heerlikheid vervul word!” (Ps.72:19).  Vir my lyk Jesus in v.35-38 juis dít vir sy dissipels gesê het.

 

Die dissipels het van die dorp af teruggekom net toe Jesus vir die vrou gesê het Hy is die Messias (v.26-27). Hulle was verbaas dat Hy met ‘n vrou gepraat het, en tog het nie een van hulle gevra:  ‘Wat soek jy?’ of ‘Hoekom praat U met haar?’ nie (v.27).  Die vrou het omgedraai en haar waterkruik daar gelos sodat Jesus kon drink (v.28, 7).  Haar aksie het uitgebeeld dat Jesus haar dors geles het.

 

Toe sy in die dorp aangekom het, het sy vir die mense van Jesus vertel (v.29). Sy wat voorheen ‘n uitgeworpene was het nie omgegee wat die mense dink nie – sy kon dit nie meer inhou nie, en moes eenvoudig vir hulle vertel het van die man wat haar hart en lewe geken het (v.29).  ‘Kan hy dalk die Christus wees?’ het sy gevra (v.29).  ‘Iemand wat vir ons alles kan vertel móét mos die Messias wees, nie waar nie?’ (v.25, 1:48-51).  Die mense het na die put toe geloop (v.30).  As hierdie vrou nie bang was om openlik oor skandelike lewe te praat nie, moes daar iets in Jesus gewees het, en die Samaritane wou geweet het wat dit was.

 

Terwyl die dorpsmense die 800 meter afgelê het, het die dissipels daarop aangedring dat Jesus iets moet eet (v.31). Hy wou egter nie, en het gesê dat Hy kos het waarvan hulle nie weet nie (v.32, 14).  Net soos wat die vrou nie sy les oor geestelike water verstaan het nie (v.15), het die dissipels nie geweet dat Hy van geestelike kos praat nie – hulle het gedink dat iemand anders vir Hom kos gebring het (v.33).  Jesus het dit toe duidelik gemaak:  ‘Om my Vader se wil te doen is die kos wat My versadig’ (v.34, 6:38, 17:4, 19:30, Job 23:12).

 

En wat was die Vader se wil? Dat Hy mense van hulle sonde moes red en in die hemel moes inbring, net soos wat ‘n boer die oes in sy skure inbring (v.35).  Die boer weet dat daar ná die saaityd min of meer vier maande moet verloop voordat hy die oes kan inbring (v.35).  Maar die geestelike oes wat deur Johannes die Doper en die Ou Testament profete gesaai is, was alreeds ryp; die dissipels kon dit net afpluk en inbring (v.35, 37-38).

 

Die Samaritane die Messias se koms verwag (v.25) en was gereed om Hom te ontvang (v.30). Dit is nie net dat mense in die toekoms tot bekering sou kom nie, maar Jesus was alreeds besig om mense te red en vrug vir die ewige lewe in te samel (v.36).  Dié wat saai sowel as hulle wat oes, sou saam bly gewees het oor die mense tot bekering kom (v.36-37, 1 Kor.3:7).  In Am.9:3 staan daar:  “Kyk, die dae kom, spreek die HERE, dat die ploeër die maaier inhaal, en die druiwetrapper die saadsaaier; en dat die berge van mos sal drup, en al die heuwels daarvan oorvloei sal wees.”

 

Wanneer gelowiges siek is, beproef word, of oud raak, wonder hulle soms hoekom hulle nog op die aarde is. Volgens die Bybel het die Here ons hier gelos om dissipels te maak (Mt.28:19-20).  ‘n Gelowige wat nie hiermee besig is nie, is ongehoorsaam.  Dit beteken nie dat elke gelowige sy werk moet bedank om ‘n sendeling, predikant of straatevangelis te word nie.  Dit beteken wel dat jy die evangelie moet leef en verkondig aan die mense met wie jy in aanraking kom.

 

Vertel dit vir jou kinders en kleinkinders; deel dit met jou gesin en familie; moenie skaam wees om vir jou vriende, kollegas en bure te vertel nie. Nooi hulle saam met jou kerk toe.  Moenie moed opgee as hulle ‘nee’ sê, of as hulle die evangelie verwerp nie.  Hou aan, “want op die regte tyd sal ons maai as ons nie verslap nie.” (Gal.6:9).  Moenie dink dat die Here jou arbeid misgekyk het, of dat Hy van jou gebede vergeet het nie.  Die Here sal iemand stuur om te oes waar jy gesaai het, sodat julle saam bly kan wees (v.36-38).

 

Op die oomblik sien ons nie baie bekerings nie, maar ek glo dat die Here een van die dae iets gaan doen. Dalk is ons in die hemel wanneer dit gebeur, maar ek kan nie glo dat die Here ons sal stuur om te saai as daar nie ook ‘n oes sal wees nie.  Op grond van Jesus se eie woorde glo ek dat dit ‘n groot oes gaan wees.  Die Bybel sê vir my dat die Here se Koninkryk sal wees soos ‘n berg wat die hele aarde vul, en soos ‘n mosterd saadjie wat groei om die grootste plant in die tuin te wees (Dn.2:35, 44, Mt.13:31-32).  Christus se Koninkryk sal strek van see tot see (Ps.72:8, Sg.9:10).  Hy sal oor die hele aarde regeer.  Die Vader sal nasies as sy erfdeel gee, en hulle sal Hom aanbid (Ps.2:8, 72:11).

 

Die bekerings waarna ons nou smag sal in daardie dag soveel wees soos die sand van die see. Petrus het van hierdie tye geprofeteer (Hd.3:19).  Jode en heidene sal by die miljoene tot bekering kom (Rm.11:15, 25-27), sodat die grootste herlewings in die kerk se geskiedenis nie naastenby daarmee vergelyk kan word nie; dit sal wees soos ‘n skare op Loftus teen Indië se bevolking.  “Jubel, onvrugbare, wat nie gebaar het nie!  Breek uit in gejubel en juig, jy wat geen weë gehad het nie!  Want die kinders van die eensame is meer as die kinders van die getroude, sê die HERE.” (Jes.54:1).

 

Die Samaritane (v.39-42)

Het jy al ooit ‘n gewone persoon ontmoet, om na ‘n paar maande agter te kom dat hy of sy welbekend is? Ek het eenkeer so iets ervaar.  Die persoon het vir my dood normaal gelyk.  Met die verloop van tyd het ek in internasionale Christelike tydskrifte van hom gelees.  Outeurs wie se boeke ek op my rak het, het van hom gepraat.  By ‘n predikante byeenkoms waar hy teenwoordig was, het sy selfoon gelui.  ‘Verskoon my broers,’ het hy gesê, ‘Dit is mnr. Mbeki.’  Ek weet tot vandag toe nie of hy ‘n grap gemaak het nie, maar vir my het hy ernstig gelyk.  Alhoewel Jesus volkome mens was, het die Samaritane agtergekom dat Hy nie maar net enigiemand is nie, maar die Verlosser van die wêreld (v.42).

 

In ooreenstemming met Jesus se opmerking oor die groot oes (v.35), het baie van die Samaritane in Hom geglo (v.39).  Dit het hulle verstom dat hierdie vreemdeling die losbandige vrou se geheime lewe geken het (v.39).  Hulle was nie soos die Jode wat maar net agter sy wonderwerke aangekom het nie, maar hulle het na Hom toe gekom en daarop aangedring [Gk., v.31] dat Hy by hulle moes bly (v.40, 30).  Hulle wou meer van Hom geweet het en by Hom geleer het.  Die feit dat hulle vir ‘n Jood gevra het om daar te bly wys dat hulle regtig geglo het Hy is die Een.  Jesus het vir twee dae daar gebly (v.40).  Gedurende hierdie tyd het baie van hulle geglo toe hulle sy Woord gehoor het (v.41, kontr. 3:11, 32, 1:11).  Hulle het geweet dat Hy inderdaad die Messias is van wie Moses gepraat het (v.25, Dt.18:15, 18).

 

Die vrou was reg om te sê dat Jesus alles weet. Nou het die Samaritane dit self uit sy mond uit gehoor (v.42).  Skielik het hulle besef dat Hy nie maar net ‘n gewone profeet of leermeester is nie (v.19, 25), maar dat Hy die Verlosser van die wêreld is (v.42).  Alhoewel Hy ‘n Jood was, het Hy nie net vir die Jode gekom nie (v.22).  Hy het ook gekom om die Samaritane te red (v.42, 3:16, 1 Jh.4:14).  Jesus het gekom om vername en godsdienstige Joodse mans te red (hfst.3), maar ook om lae klas en losbandige Samaritaanse vroue te red (hfst.4).

 

Maak seker dat jy persoonlik ervaar dat Jesus die Verlosser van die wêreld is. Dit sal tragies wees as jy dit uit die Bybel uit geweet het, maar verlore gaan omdat jy nie self daardie verlossing gesmaak het nie.  Die transformasie in ander mense harte en lewens behoort vir jou te wys dat Jesus regtig die Verlosser van die wêreld is (v.39, 42).  Vra dat Hy ook na jou hart toe sal kom (v.40).  Wees soos die Samaritane wat vir twee dae na sy Woord geluister het (v.40-41).  Sonder tyd af om die Bybel te lees (begin by Johannes); bid dat die Here jou oë sal oopmaak om te sien dat Jesus nie maar net die Verlosser van die wêreld is nie, maar dat Hy ook jóú Verlosser is.  Wanneer jy hierdie verlossing in jou siel ervaar het, sal jy besef dat Jesus in ‘n klas van sy eie is.  Hy alleen is die Verlosser van die wêreld en deel nie hierdie titel met Mohammed, Buddha of enigiemand anders nie.

 

Ons lewe in ‘n wêreld waar mense afsprake maak en kanseleer. Partykeer verhoed omstandige dat hulle die afspraak kan nakom.  As dit ‘n moeilike afspraak is, ignoreer of vermy mense jou oproepe.  Met Jesus is dit anders.  As Hy ‘n Goddelike afspraak met iemand gemaak het, kan hulle nie weghardloop of die afspraak kanseleer nie.  Hy sal sy raadsplan uitvoer en persoonlik met hulle ontmoet.

[1] Andrew Robert Fausset, Fausset’s Bible Dictionary, ‘Samaria’ en James Orr, International Standard Bible Encyclopedia, ‘Samaritans’

[2] A.B. du Toit, Handleiding by die Nuwe Testament II, p.511

[3] Martyn Lloyd-Jones, Preaching and Preachers, pp.302-303

[4] Beale & Carson, Commentary on the New Testament use of the Old Testament, p.439

[5] Iain Murray, The Puritan Hope, pp.181-183

Vyf redes om bly te wees

Jumping for joy

‘n Paar weke gelede het ons boekies in die kerk uitgedeel. Ons het ons mense uitgedaag om voor Augustus ‘n duisend dinge neer te skryf waarvoor hulle dankbaar is.  Ek trek nou by 103 dinge.  In Ps.16 gee Dawid vir ons nog ‘n paar dinge waarvoor ons die Here kan dank; vyf redes om bly te wees.

 

Die Here beskerm jou (v.1)

Op 12 Junie 1944 het die Nazis hulle V1 vliegtuie Engeland toe gestuur. Elke vliegtuig het ‘n ton plofstof bevat.  Voordat die bomme geval het, het elke vliegtuig ‘n sirene laat afgegaan.  Op Sondag 18 Junie 1944 om 11:20, het Martyn Lloyd-Jones sy kanselgebed begin.  Skielik het die gemeente ‘n V1 se sirene gehoor.  Almal het op hulle voete gestaan.  Die bom het ‘n paar honderd meter weg ontplof.  Die skokgolwe het die voorportaal se venster uitgeblaas, die gebou se struktuur laat kraak, en stukkies van die plafon laat uitval.  Lloyd-Jones het eenvoudig aangehou bid asof niks gebeur het nie.  Na sy gebed het ‘n sekere mnr. Marsh die kansel afgestof, sodat Lloyd-Jones kon preek.  Duidelik het hy geglo dat sy lewe in die Here se hande is.[1]

 

Hierdie Psalm is ‘n gedig of lied van Dawid (v.1). Dawid het gebid dat die Here hom sal beskerm, en dat hy in Hom mag skuil soos in ‘n klip toring (v.1, Sp.18:10).  Hy wou beskut wees teen dié wat afgode gedien het (v.4), asook teen die slagtande van die dood (v.9-10).  Die Seun van Dawid het in hierdie selfde toring geskuil en veilig anderkant uitgekom (Lk.23:46, Hb.5:7).

 

Skuil by die Here. Enige ander skuiling is so onveilig soos ‘n kleuterskool kasteel wat lyk of dit van klip gemaak is, maar eintlik net ‘n sponsmuur is.  Ja, die feit dat jy ‘n Christen is waarborg nie dat jou selfoon nie gesteel sal word, jou kind nie sal kanker kry, of jy nie in ‘n ongeluk sal beland nie – al is daar ook ‘n plakker op jou kar se ruit wat sê:  ‘This car is protected by Psalm 91’.  Daar is egter ‘n waarborg dat geen ramp jou van God se liefde kan skei nie, en dat Hy alles vir jou voordeel sal uitwerk (Rm.8:38-39, 28).  Jou grootste vreugde lê nie daarin dat God jou teen diewe en droogte kan beskerm nie, maar dat jy deur geloof in Jesus beskut is teen sy verskriklike oordeel in die hel (Rm.8:1).

 

Die Here is jou God (v.2-4)

Op Facebook is daar ‘n prentjie wat wys hoe mense voor en na verslawing lyk. Aantreklike gesigte word lelik.  Die mense se tande is geel en swart, hulle gesigte is vol van sere, hulle het sakke onder hulle oë, en hulle lyk hartseer.  Op die laaste prentjie is daar ‘n jong seun met ‘n strak gesig.  In die volgende prentjie glimlag hy.  Onderaan staan daar:  ‘The Gospel – Before and After.’

 

Afgode kan nie jou siel se dors les nie; as jy húlle dien sal jy leeg en hartseer bly (v.4). Maar as die Here jou God is sal jy geseën word, en het jy rede om bly te wees (v.2-3).  “Welgeluksalig is die nasie wie se God die HERE is, die volk wat Hy vir Hom as erfdeel uitgekies het.” (33:12).

 

Dawid het bely dat die Here, en nie die afgode nie, sy God is (v.2, 4). Dié wat afgode gedien het, het menigvuldige hartseer gehad (v.4); in die Here was  daar net goedheid (v.2, 73:25, 84:12, 119:68, Jk.1:17).  Dawid kon hierdie goedheid in God se heilige volk sien en tasbaar beleef, en dit het hom bly gemaak (v.3, Eks.19:6).  Maar met die afgodsdienaars en hulle beelde wou hy niks te doen hê nie (v.4).  Hy sou nie aan hulle offerfeeste deelneem of by hulle gode sweer nie (v.4, Eks.23:13, Jos.23:7, Hos.2:17).

 

Soos Dawid het sy groter Seun afgode soos die pes vermy, en die Here gedien (v.4, Mt.4:9-10). En soos Dawid sien Hy sy Vader se heilige beeld en goedheid in die kerk, en verbly Hy Hom daarin soos ‘n bruidegom wat sy bruid geniet (v.2-3, 149:4, Sp.8:31, Sef.3:17, Jes.62:5).

 

Wees bly dat die Here jou God is, want sonder Hom is jou lewe rigtingloos en sinneloos. Hoe kan jy weet dat Hy jóú God is?  Jy sal jou in sy kinders verbly en Hom saam met hulle wil prys (v.2-3).  Jy sal nie van die eredienste af wil wegbly nie, en as jy weens siekte of vir ‘n ander goeie rede nie daar kan wees nie, sal jy hartseer wees.  As jy op ‘n Sondag eerder met ‘n bier in jou hand by die ongelowige se braai wil wees, wys dit dat jy meer in die afgode belangstel as in die Here (v.4).

 

As jy wil hê dat die Here jóú God moet wees, moet jy jou sonde los en in sy Seun glo. As jy dít doen sal sy goedheid jou siel verbly soos Deense roomys wat in jou mond smelt (v.2-3).  Soos wat ‘n Yesteday-Today-and-Tomorrow se aroma die lentelug vul, sal God se goedheid jou hele lewe deurtrek (v.2).

 

Die Here is jou erfdeel (v.5-6)

Ek ken ‘n predikant wat meer as 30 jaar gelede ‘n seun aangeneem het. ‘n Paar maande gelede het die seun besluit om sy biologiese pa op te soek.  Hy het hom in Januarie vir die eerste keer ontmoet, en uitgevind dat sy pa ‘n multi-miljoenêr is.  Sy pa het vir hom gesê:  ‘Wat wil jy vir jou verjaarsdag hê?’  Hy het gesien dat sy seun skaam is om te vra.  ‘Ek het vir jou twee sussies elkeen ‘n BMW gekoop.  Ek wil graag vir jou ‘n motorfiets koop.  Maar jy wil seker nie alleen ry nie, en daarom sal ek vir jou vrou ook een koop.  En hoe gaan jy die motorfietse vervoer?  Ek sal vir jou ‘n sleepwa koop.  En dan sal jy ook ‘n voertuig nodig hê om die sleepwa mee te sleep.  Kom ek koop dan sommer ook vir jou ‘n Ford Ranger.’  Net so is dit met God:  as Hy jou erfdeel is, het jy meer as net geld en duur speelgoed.

 

In 1 Sm.26:19 het Dawid gesê hy wil die Here hê (v.5), en nie afgode nie (v.4). Om die Beloofde Land as erfdeel te hê was wonderlik, maar Hy wou die Here self hê (v.5-6, Nm.18:20).  Hy wou nie die bloed van offers vir die gode in sy beker hê nie (v.4), maar het gevra dat die Here sy beker met goeie wyn moet volmaak; die wyn van sy liefde en verlossing (v.5, 23:5, 116:13).  Vir Dawid was God die spys en drank om sy siel te versadig (v.5, Mt.5:6, Jh.6:55).  In God se hande was sy lewe veilig (v.5).  Die grense wat God vir sy lewe afgemeet het, was goed en lieflik (v.6).  Dawid se groter Seun het die nasies, ‘n ewige Koninkryk, en alle dinge as sy erfdeel verkry (2:8, 2:8, 22:29, Dn.7:14, Hb.1:2, Op.11:15).

 

Dank die Here vir jou erfdeel. As jy kerm en kla wys dit jy is ondankbaar.  John Newton het gesê:  ‘Gestel ‘n man is oppad New York toe om ‘n groot landgoed in besit te neem, en sy perdekar breek ‘n myl buite die stad.  Hy word gedwing om die res van die pad te loop.  Hoe dwaas sou dit nie wees as hy vir die res van die myl sy hande saamgevryf het, terwyl hy uitroep:  “My perdekar het gebreek!  My perdekar het gebreek!”’[2]

 

‘n Arm man wat die Here het, is ryker as die multi-miljoenêr wat die Here nie ken nie. As jy die Here het, het jy alles, “want alles behoort aan julle; of dit Paulus is of Apollos of Céfas of die wêreld of lewe of dood of teenswoordige of toekomstige dinge – alles behoort aan julle; maar julle behoort aan Christus, en Christus aan God.” (1 Kor.3:21-23).  “Hy wat selfs sy eie Seun nie gespaar het nie, maar Hom vir ons almal oorgegee het, hoe sal Hy nie saam met Hom ons ook alles genadiglik skenk nie?” (Rm.8:32).  ‘n Christen se erfdeel is beter as gesondheid of aardse rykdom.  As die Here jou erfdeel is, kry jy sy vergifnis, versoening, ‘n rein gewete, kindskap, die Heilige Gees, sy Woord, gebed, der duisende broers en susters, beproewing, die ewige lewe, die hemel met al sy skatte, en God self (Mk.10:30, Ef.1:3-14).

 

Die Here lei jou (v.7-8)

My vriend het eenkeer ‘n arm man in sy huis ingeneem. Na ‘n paar weke het die man spoorloos verdwyn.  Een van die gemeente se ouderlinge het in sy kar geklim en gebid dat die Here hom na die man toe sal lei.  Hy het van Durbanville af Somerset-wes toe gery.  Toe hy in Somerset-wes stop, het hy weer gebid.  Hy het skaars ‘amen’ gesê, toe die man agter die bosse uitgeloop kom.  Soos wat die Here ons soms deur voorsienigheid lei, lei Hy ons deur die Woord.  Om te keer dat die duiwel jou mislei, moet altyd sy subjektiewe leiding in voorsienigheid objektief aan die Bybel meet.

 

Die Here was Dawid se Raadgewer en het deur die Woord vir hom die regte pad aangewys (v.7, 119:105, 1 Sm.23:9-12, 2 Sm.5:18-19). As hy in die aand wakker gelê het, het hy die Woord oordink en gesing (v.7, 1:2, 119:54-55).  So was die Here altyd vooroë, en het Hy soos ‘n beste Vriend langs Dawid gestap (v.8, 119:30, 110:5, 121:5).  Daarom kon sy vyande en slegte omstandighede hom nie laat wankel nie (v.8).  Vir dieselfde rede was die Seun van Dawid kalm toe die stormwind op die see gewaai het, en toe sy vyande Hom wou doodmaak.

 

Wees bly dat die Here jou lei, want as jy op jou insigte moes staatmaak, sou jy op die pad van die dood beland het (Sp.16:25). As jy wil hê die Here moet jou lei, moet jy jou hart en gedagtes met God se Woord vul.  Oordink dit gedurig en praat met Hom in gebed.  As jy naby Hom lewe sal Hy jou lei.  Jy sal nie vir ‘n week hoef te vas om sy wil te ken nie, maar die Heilige Gees sal jou aan die verse herinner sodat jy kan weet wat om te doen (Rm.12:2).  Moet tog nie vergeet dat daar ander Christene is wat die Bybel en die Here ken nie; vra vir hulp (Sp.11:14, 15:22).

 

Die Here sal jou opwek (v.9-11)

Toe ek 10 was het my pa een aand 8 uur besluit ons ry na my ouma toe in Johannesburg. Omtrent 60 km buite Louis Trichardt het ek aan die slaap geraak.  Toe ek 5 ure later wakker word, was ons in Johannesburg.  En so is dit met die dood.  Dit is asof jy aan die slaap raak, en as jy weer jou oë oopmaak is jy by die Here (2 Kor.5:8).  So is dit ook met die opstanding van die liggaam:  jou liggaam slaap in die graf, en as Jesus weer kom sal Hy dit wakker maak.  Dit is waarna Dawid uitgesien het.

 

Met die Here in sy hart en lewe (v.8), kon Dawid nie anders as om bly te wees tot in die diepte van sy wese nie (v.9). Sy blymoedige hart het gemaak dat ook sy liggaam perdfris en gesond was (v.9, Sp.14:30, 3:7-8, 4:20-22, 16:24, 17:22).  Hy was nie bang dat die dood soos ‘n gewapende rower sy lewe sou wegsteel nie (v.10, 73:24).  Dawid se liggaam het wel in die graf vergaan, maar soos Job het hy geglo dat die Here hom eendag sou opwek (v.10-11, Job 19:26).

 

Dit is egter duidelik dat v.10 in die opstanding van Dawid se groter Seun vervul is (Hd.2:24-32, 13:35-37). Omdat Hy sy Vader bo alles gestel het en sonder sonde was, het die dood geen mag oor Hom gehad nie en is sy liggaam uit die graf uit opgewek (v.9-11).  Deur Christus se opstanding kon ook Dawid vir ewig in volkome blydskap lewe (v.11, 21:7).  In Christus wat aan die Vader se regterhand sit is daar strome van ewige plesier (v.11, 36:9).  Hy wat die Vader aan sy regterhand gehou het (v.8), sit nou verhewe aan die Vader se regterhand (v.11, Ps.110:1).

 

Wees bly oor die opstanding van jou liggaam (watse hoop het mense wat glo die dood is die einde, of mense wat in reïnkarnasie glo?). Natuurlik sal jy nie bly wees as jy nie weet wat die opstanding alles behels nie.  Wanneer Jesus kom sal jou liggaam met jou siel verenig word, en teen die spoed van wit lig nuutgemaak of verheerlik word.  Jou nuwe liggaam sal uniek wees, vir ewig jonk bly, beeldskoon wees, nooit siek of moeg word nie maar vol van lewenskrag en vitaliteit wees, nie pyn kan ervaar of hartseer wees nie, nie vergeetagtig of deurmekaar raak nie, altyd deur die Heilige Gees gelei word, en nooit kan doodgaan nie (1 Kor.15:38-44, Op.21:4).

 

As jy nóg wil weet kan jy gerus ‘n studie van Jesus se opstandingsliggaam maak, want volgens Fil.3:21 sal ons verheerlikte liggamr soos syne wees. Jesus se opstanding en joune moet vir jou hoop gee as jy siek is, oud word, pyn ervaar, verswak in jou gehoor of sig, nie meer goed kan onthou nie, ‘n liggaamlike gebrek het, moeg is en nie meer kans sien vir die lewe nie, versoek word, teen sonde stry, of op jou sterfbed lê.

 

Depressie het verskillende oorsake. Sommige Christene raak depressief, omdat hulle verkeerd dink.  Vir hulle is die glas half leeg en nie half vol nie.  Vir sulke Christene is Ps.16 ‘n Red Bull vir die siel.  Saam met die ou Halleluja lied moet hulle sê:

 

Tel jou seëninge, tel hul een vir een,

seëninge jou deur God geskenk!

Tel hul almal, kyk wat God verleen,

en jy sal verbaas wees oor wat God jou skenk!

[1] Iain Murray, D. Martyn Lloyd-Jones: vol.2, pp.113-115

[2] Vry vertaal uit John Piper, The Roots of Endurance, p.68

Die goue kalf en die God van die Bybel

Golden Calf

‘n Paar jaar gelede het William P. Young se boek, The Shack opspraak gemaak onder Christene.  Talle kerke het Eugene Petersen se aanbeveling onderskryf, dat die boek vir ons geslag is wat John Bunyan se Pilgrim’s Progress vir syne was.  Soos jy onthou het die skrywer God die Vader uitgebeeld as ‘n oorgewig Neger vrou, die Heilige Gees as ‘n klein Asiese vrou, en Jesus as ‘n onaantreklike Joodse man met ‘n krom neus en in denims.  Ons land se bekendste teoloë het die boek geprys.  Maar Young se beskrywing van die Drie-Enige God was ‘n direkte oortreding van die tweede gebod.  Dit was, soos Eksodus 32 dit beskryf, ‘n goue kalf.

 

God is Gees (v.1-6)

In 2010 het ek vir teologiese studente beradingklasse gegee.  Tydens een klas het ek gesê God is ‘n Gees en het nie ‘n liggaam nie (Johannes 4:24).  Een van my studente het gestry en gesê die Skrif praat van God se oë, ore, neus, hande, voete, ens.  Hoe sou jy sy beswaar antwoord?

 

Toe ons kinders was het ons nie mooi verstaan wat plaak is nie.  Die tandarts se plakaat het dit verduidelik as klein mannetjies wat tussen jou tande woon om dit aan te val.  So ook verduidelik die Skrif God op ‘n vlak wat ons kan verstaan.  Teoloë noem dit antropomorfismes (anthropos is die Griekse woord vir mens, en morphe beteken vorm).

 

Sodra ons sê God het ‘n liggaam, beperk ons Hom en sê ons dat Hy ‘n begin en ‘n einde het.  Maar die Skrif sê Hy is ‘n oneindige Gees, en is oral teenwoordig in sy volheid (Psalm 139:7, Jeremia 23:24).  ‘God’s centre is everywhere, and his circumference is nowhere.’[1]

 

Moet dus nie dink God lyk soos enigiets in die skepping nie:  die son, ‘n ster, ‘n berg, ‘n boom, ‘n ou man met ‘n lang wit baard, ‘n goue kalf, ens. (v.1-6, 20:2).  Deuteronomium 4:15-19 sê:

 

“Neem julle dan terdeë in ag ter wille van julle siele—want julle het géén verskyning gesien op die dag dat die HERE by Horeb uit die vuur met julle gespreek het nie—sodat julle nie verderflik handel deurdat julle vir julle ‘n gesnede beeld, ‘n gelykenis van enige afgodsbeeld, maak nie:  ‘n afbeelding van man of vrou, ‘n afbeelding van enige dier wat op die aarde is, ‘n afbeelding van enige gevleuelde voël wat in die lug vlieg, ‘n afbeelding van enigiets wat op die aarde kruip, ‘n afbeelding van enige vis wat in die water onder die aarde is; dat jy ook jou oë nie na die hemel opslaan, en as jy die son sien en die maan en die sterre, die hele leër van die hemel, jou laat verlei en voor hulle neerbuig en hulle dien nie—dinge wat die HERE jou God aan al die volke onder die hele hemel uitgedeel het.”

 

Iemand wat God probeer uitbeeld bring Hom af tot op die vlak van ‘n skepsel, en sê daardeur Hy is nie uniek nie.

 

Na hfst.25-31 se instruksies oor aanbidding, lees ons hoe die volk ‘n goue kalf aanbid het (hfst.32).  Moses was vir 40 dae op die berg (24:18).  Die volk wou nie langer wag nie, en het vir Aäron gevra om sigbare gode te maak wat hulle kon lei (v.1).  Die volk het gepraat asof Moses hulle uit Egipte gelei het (v.1), en het vergeet dat God hulle deur die wolk- en vuurkolom gelei het (13:21).

 

Aäron het vir die volk geluister en gevra dat hulle hul vroue, seuns, en dogters se goue oorbelle vir hom moes bring (v.2).  Hulle het die goud gekry voordat hulle uit Egipte weg is (12:35-36).  Die goud was vir die tabernakel bedoel (25:3).  Die goue oorbelle was waarskynlik reeds een of ander vorm van afgodery (vgl. Genesis 35:4).

 

Die volk het hulle oorbelle afgehaal en vir Aäron gebring (v.3).  Hy het die goud gesmelt en ‘n goue kalf daarvan gemaak (v.4).  Hy het seker die idee in Egipte gekry, want Aspis en Mnevis was Egiptiese bul-gode.  Aäron het vir die volk gesê dat die kalf hulle God is wat hulle uit Egipte verlos het (v.4).  Hy het toe ‘n altaar voor die kalf gebou, en gesê dat hulle die volgende dag ‘n fees vir die Here sou hou (v.5).  So het hy en die volk die eerste drie gebooie gebreek (20:3-7).  Hy het God afgebring tot op die vlak van ‘n bees wat gras eet (Psalm 106:20).  Hy het die heerlikheid van God verruil vir ‘n skepsel (Romeine 1:23).

 

Die volk het vroeg opgestaan vir die fees (dis hartseer dat ons ook vroeg kan opstaan vir ons ‘afgode’, maar nie dieselfde kan doen om die ware God in ons stiltetyd te aanbid nie).  Hulle het brandoffers en vredeoffers gebring (v.6).  Soos elke vorm van afgodery, het die volk se vals aanbidding gou gelei tot immoraliteit[2] (v.6, 2 Petrus 2:10, 13-14, 19).  In sy boek Strange Fire, noem John MacArthur ten minste 35 name van vals leraars wat seksueel losbandig is.[3]

 

Uit v.1-6 moet ons leer om reg te dink oor wie God is.  Ons moet dit ook vir ons kinders leer, want as jy God verkeerd voorstel is dit nie lank voordat jy ‘n ander god aanbid nie.  Hoe moet ons oor God dink?

 

[1] Moenie vir Kinderbybels koop met ‘n prentjie van ‘n ou man of ‘n groot hand wat die wêreld skep nie (soos Michaelangelo se prente in St. Peter’s katedraal).

 

[2] Moenie kersvader ophef dat jou kinders hom met God verwar nie (die ou man met die lang wit baard).

 

[3] Moenie praat van die ou man daarbo nie.

 

[4] Moenie dat jou kinders liedjies luister wat vir hulle ‘n vals idee van God gee nie.  D.A. Carson gee ‘n voorbeeld van wat ek bedoel:  ‘If you enter certain American churches you will hear the enthusiastic singing of some such ditty…as “He’s a great big wonderful God.”  Regrettably, I never fail to think of a great big wonderful teddy bear.’[4]

 

[5] Wees versigtig vir boeke wat ‘n vals beeld van God gee (soos The Shack).

 

[6] Pasop vir predikers wat God anders voorstel as wat die Skrif Hom voorstel.  Soms hoor jy predikers sê:  ‘Die God wat ek aanbid is liefde, en sal nie gays hel toe stuur nie… Ek hou daarvan om aan God te dink as ‘n Vader, nie as ‘n Regter nie.’

 

[7] Pasop vir mense wat God se Wese, Persoon, karakter in twyfel trek.  Hulle praat asof die Heilige Gees net ‘n krag is, en nie God self nie.  Hulle praat asof God net liefde is en niks anders nie.  Hulle praat asof God nie soewerein is nie, asof die duiwel Hom soms in skaak sit.  Hulle praat asof ons die Here deur ons gebede kan beheer en manupileer.  Hulle praat asof Hy ons nie kan red tensy ons Hom toelaat nie.  Hulle praat asof Hy nie in die wêreld kan werk tensy ons Hom toestemming gee nie.  Hulle praat asof Hy nie weet wat in die toekoms gaan gebeur nie.  Hulle praat asof Hy nie omgee oor sonde nie, maar dit goedkeur.  Hulle praat asof Hy nie onveranderlik is nie, maar aanpas by die tye.

 

[8] Natuurlik mag ons Bybelse voorbeelde gebruik en sê:  ‘God is my Rots, Skild, en sterk Toring wat my beskerm.  God is ‘n Vader en Herder wat vir sy kinders sorg.  God is ‘n Bruidegom wat lief is vir sy bruid.’

 

[9] Wat van prente van Jesus?  ‘n Vriend het my onlangs gevra wat ek daarvan dink.  Party Christene glo dis verkeerd.  Ek het nie per se ‘n probleem daarmee nie.  Ek voel egter ongemaklik as mense cartoons van Jesus vir kinders voorhou.  Ek glo ook dis verkeerd om beelde van Jesus in die kerk, jou huis, of om jou nek te hê, omdat dit jou help om Hom beter te aanbid.

 

God is jaloers (v.7-10)

In sy boek, The God Delusion het Richard Dawkins ‘n probleem met die Ou Testament wat sê God is jaloers (34:14).  Ek wonder wat hy sal sê as ‘n ander man by sy vrou kuier terwyl hy by die werk is; as hierdie man sy vrou uitvat om te fliek en koffie te drink, vir haar blomme en geskenke koop, sy kinders by die skool oplaai en hulle sport byeenkomste bywoon?  As hy nie jaloers voel nie is daar fout.

 

God is ons Bruidegom en ons is sy bruid (Jesaja 54:5, 2 Korintiërs 11:2).  Dit is reg dat Hy jaloers voel as ons met ander gode en met die wêreld flirt (Hosea 1:2, Jakobus 4:4-5).  Net soos wat geen jaloesie ‘n teken is van koue liefde, is brandende jaloesie ‘n teken van vurige liefde.  Dawkins verwar God se heilige jaloesie vir sy bruid en sy eie eer, met die mens se sondige jaloesie op ander.  In v.7-10 het ons ‘n beskrywing van God se heilige jaloesie vir die eer van sy Naam; ‘n jaloesie dat sy volk Hom alleen moet liefhê.

 

God het vir Moses gesê om na die volk toe af te gaan (v.7).  Die volk het hulle verbond met God gebreek.  God wou nie met die goue kalf geassosieer word nie, en daarom het Hy met Moses gepraat van ‘jou volk wat jy uit Egipte gelei het’ (v.7).  God het gesê dat die volk gou korrup geraak het met sonde en afgedwaal het van die wet wat Hy in hfst.20 gegee het (v.7-8).  God weet dat die volk ‘n goue kalf gemaak en aanbid het, en dat hulle vir die kalf geoffer het (v.8).  Hy het gehoor dat die volk Hom verwerp het, dat hulle gesê het die kalf het hulle uit Egipte gered (v.8).  God het hulle harte geken, en het geweet dat hulle hardnekkig is soos ‘n wederstrewige os onder ‘n juk (v.9, Handelinge 7:51, Jesaja 48:4).  God het vir Moses gesê om Hom te los, sodat Hy die volk kon uitwis (v.10).  Sy toorn het gebrand vir die eer van sy heilige Naam wat hulle belaster het (v.10, Deuteronomium 4:24).  Hy sou Moses tot ‘n groot volk maak (v.10, soos met Noag na die vloed).

 

Ons moet jaloers wees vir God, net soos Hy jaloers is vir ons en vir die eer van sy Naam.  Sal jy traak-my-nie-agtig sit en luister hoe ‘n groep mense jou man of vrou se naam by ander vloek of slegmaak?  Net so moet ons dit nie met God doen as hulle sy Naam in films vloek en laster nie.  Dit herinner my aan ‘n film waar die hoofkarakter uit die 1800’s met ‘n tydmasjien na die 21ste eeu toe reis.  Hy gaan saam met ‘n kerkgroep teater toe om ‘n film te kyk.  Na ‘n paar minute hardloop hy uit en skreeu:  ‘Stop the movie!  Stop the movie!  The man on the screen just blasphemed the Name of the Lord!’  Hoe dikwels is ons nie eers gepla nie?  Ons kyk maar net die ‘movie’ verder asof niks gebeur het nie.  As jy aankyk en niks doen of sê nie, leer jy indirek vir jou kinders dat God se Naam nie heilig is nie.

 

Laat jou ywer en liefde vir God se Naam die hartklop en passie wees wat jou verteer.  “Die ywer vir u huis het my verteer.” (Johannes 2:17).  Moenie verdeeld wees in jou liefde vir God nie (Jakobus 1:8, 1 Konings 18:21).  Moenie toelaat dat jou liefde vir God is soos die môre dou wat gou wegsmelt nie (v.7, Hosea 6:4).  Jesus moet ons eersteliefde wees (Openbaring 2:4).  Dit beteken nie jy mag nie ander dinge of mense liefhê nie.  Maar sorg dat jou liefde vir hierdie dinge ‘n uitdrukking is van jou liefde vir Hom.  As jy nie ywerig is vir die eer van sy Naam nie, sal Hy jou soos lou water uit sy mond uitspoeg (Openbaring 3:16-17).

 

God is onveranderlik (v.11-14)

Tydens my matriekvakansie het ek vir rukkie by WIMPY til geslaan.  Die baas was ‘n slegte man wat een dag vriendelik en opgeruimd was, en die volgende dag sy werkers gevloek het.

 

Tot ‘n mindere of meerdere mate is alle mense so.  Ons bui verander namate ons siek voel, ‘n moeilike dag gehad het, die weer misluk is, ons min geslaap het, ons honger is, ons ouer word en vol pyne is, ons hormone verander, ons stres, ons met iemand baklei het, ens.  God is nie so nie.  Hy verander nie in sy Wese, Persoon, beloftes, karakter, kennis, krag, goedheid, ens. nie.  Die Skrif sê:

 

  • “God is geen man dat Hy sou lieg nie; of ‘n mensekind dat dit Hom sou berou nie. Sou Hy iets sê en dit nie doen nie, of spreek en dit nie waar maak nie?” (Numeri 23:19).
  • “En ook lieg die Roem van Israel nie, en Hy ken geen berou nie; want Hy is geen mens, dat Hy berou sou hê nie.” (1 Samuel 15:29).
  • “Maar U bly dieselfde, en u jare het geen einde nie.” (Psalm 102:28).
  • “Want Ek, die HERE, het nie verander nie; en julle, kinders van Jakob, is nie verteer nie.” (Maleagi 3:6).
  • “Jesus Christus is gister en vandag dieselfde en tot in ewigheid.” (Hebreërs 13:8).
  • Jakobus 1:17 praat van God as “die Vader van die ligte, by wie daar geen verandering of skaduwee van omkering is nie.”

 

Moses het nie sy eie roem gesoek nie; hy het nie begeer dat God van hóm ‘n groot nasie sou maak nie (v.10).  Hy het gesmeek dat God nie toornig moes wees en sy volk wat Hy met plae uit Egipte gered het, uitwis nie (v.11, 7).  In sy gebed het hy twee argumente gebruik:

 

[1] Die Egiptenare sal sê God kon nie sy volk red en behou nie.  Hulle sal sê Hy het sy volk gered om hulle in die berge uit te wis (v.12).  Moses het dus gevra dat God nie sy volk moes oordeel nie (v.12).

 

[2] God het belowe om vir Abaham, Isak, en Israel (Jakob) ‘n nageslag te gee soos die sterre aan die hemel (v.13). Hy het belowe om vir hulle ‘n Land te gee (v.13).

 

Die Here het Moses se gebed beantwoord (v.14, Psalm 106:23, Numeri 14:13-23).  Kan ons dan sê dat Moses gemaak het dat God van plan verander?  Nee, want ons Vader weet wat ons nodig het voordat ons bid (Matteus 6:8).  God bepaal byvoorbeeld hoe lank jy gaan lewe, maar Hy bepaal ook dat jy moet eet, drink, slaap en asemhaal om so lank te lewe.  God het bepaal wie Hy gaan red (Efesiërs 1:4-5, Handelinge 13:48), maar het ook bepaal dat hulle die evangelie moet hoor en glo om gered te word (Romeine 10:13-15).

 

Net so het God bepaal dat sekere dinge gaan gebeur (Efesiërs 1:11, Jesaja 46:9-10).  Maar Hy het bepaal dat dit net sal gebeur in antwoord op gebed.  God het bepaal dat Israel na 70 jaar van ballingskap vrygelaat gaan word in antwoord op gebed (Jeremia 29:11-12, Daniël 9:2-3).  God het bepaal dat Israel sal groei in antwoord op gebed (Esegiël 36:37).  God het bepaal dat sy kinders nie verlore sal gaan nie, en steeds het Jesus gebid dat die Vader hulle in sy Naam sal bewaar (Johannes 10:28-29, 17:11).

 

Ons kan rustig leef met die wete dat God nie verander nie.  Moenie bang wees dat jy jou redding sal verloor nie.  God se liefde en beloftes verander nie.  Hy het belowe Hy sal jou nooit uitwerp nie (Johannes 6:37).  Hy het die ewige lewe belowe vir almal wat glo; Hy kan nie lieg nie (Titus 1:2).  Hy het jou liefgehad met ‘n ewige liefde (Jeremia 31:3), en niks kan jou van hierdie liefde skei nie (Romeine 8:38-39).  God is nie soos mense of ander gode wat jou sal teleurstel nie.  Omdat sy karakter en beloftes nie verander nie, kan jy soos Moses vrymoedig bid en God aan sy verbond en beloftes herinner.  As jy glo dat God soos ‘n tiener ‘moodswings’ kry, sal jy onseker en in vrees lewe.  Moet egter nie dink sy onveranderlike liefde beteken jy kan aspris sondig en net weer vergifnis vra nie.  Onthou dat sy haat vir sonde en sy straf daarop ook nie verander nie.

 

God is toornig (v.15-29)

Die bekendste preek in Amerika se geskiedenis is Jonathan Edwards se ‘Sinners in the Hands of an Angry God’.  Dit is basies ‘n preek oor God se toorn in die hel.  God het dit as ‘n vonk gebruik om die 18de eeu herlewing in New England aan die gang te sit.  Deesdae haat mense Edwards se preek; hulle haat die leerstelling van God se toorn.  Phyllis McGinley skryf in 1961:

 

And if they had been taught aright,

Small children carried bedwards

Would shudder lest they meet that night

The God of Mr. Edwards,

Abrham’s God, the Wrathful One,

Intolerant of error –

Not God the Father or the Son

But God the Holy Terror.[5]

 

Ek was by ‘n vergadering oor die Direkte Vertaling van die Afrikaanse Bybel.  Verskeie kerke was ontevrede daarmee dat verwysings na Jesus in die Ou Testament in kleinletters staan.  Ons het gevra vir hoofletters.  Langs my het ‘n liberale professor opgestaan en kwaai gesê:  ‘Dit is onmoontlik dat die Engel van die Here in die Ou Testament na Jesus verwys.  In 2 Samuel 24 het Hy 70 000 mense doodgemaak.  Jesus is nie so nie!’

 

Maar 1 Korintiërs 10:4-5, 9-10 en Judas 5 wys dat Jesus die volk gestraf het in die woestyn.  Mense kry nie ‘n weersin in God se toorn omdat hulle hoë denke het van sy liefde en genade nie.  Die waarheid is eerder dat hulle lae denke het van sy geregtigheid en heiligheid.  In v.15-29 sien ons iets van God se heiligheid en geregtigheid.  Moses se toorn en die straf in hierdie verse is ‘n refleksie van God s’n (v.10-11).

 

Moses het teen die berg afgeklim met die twee kliptafels van die Getuienis in sy hand.  God het dit aan beide kante vol geskryf (v.15-16).  Josua het teen die berg se helling vir Moses gewag (24:13).  Hy het die geraas in die kamp gehoor en gedink dis oorlog (v.17).  Moses het nie vir hom vertel wat God in v.7-10 gesê het nie, maar het hom verseker dat dit nie mense se gehuil of gejuig ná ‘n oorlog is nie (v.18).  Moses kon duidelik hoor dis mense wat by ‘n fees sing (v.18).  In hfst.15 het die volk vir Jahwe gesing, maar nou het hulle gesing vir die goue kalf!

 

Toe hy naderkom het Moses gesien hoe die volk om die kalf dans (v.19).  Hy was woedend en het God se toorn in hom gevoel brand (v.19, 10).  Hy het die kliptafels teen die voet van die berg gebreek, om so te wys dat die volk God se wet en verbond gebreek het (v.19, 19:8, 24:3, 7).  Moses het die kalf in die vuur gesmelt, dit tot ‘n fyn poeier gemaal, dit in die bergwater gegooi, en die volk gedwing om dit te drink (v.20).  Hy wou die kalf totaal vernietig.  Die volk moes dit uitskei en besoedel.  Die feit dat hulle dit moes drink dui ook aan dat hulle geestelike egbreuk gepleeg het (Numeri 5).

 

Aäron was die leier toe Moses weg was (24:14); dus het Moses hóm aangespreek (v.21).  Hoe kon hy toelaat dat die volk hom so aan neus rondgelei het (v.21)?  Hoekom het hy hulle nie gekeer nie?  Hy het die volk in groot sonde in gelei (v.21).  Die effek van sy sonde was verreikend.  Dit het vir Jerobeam beïnvloed om dieselfde te doen, en het uiteindelik gemaak dat God vir Israel verwerp het (1 Konings 12:28, 2 Konings 17:21-23).

 

Aäron het probeer om Moses se toorn te bedaar, en het die skuld op die volk gepak (v.22, 11-12, vgl. Genesis 3:12-13).  ‘Die volk is boos, het gevra vir gode om hulle te lei, en het gesê dat Moses weg is en nie terugkom nie,’ het hy gesê (v.22-23).  Hy het gesê dat hy nie skuldig is nie:  ‘Ek het net hulle oorbelle gevra, en toe kom die goue kalf self uit die vuur uit’ (v.24, 4).  Hy het dit in Egipte geleer, want daar het hulle ook gesê dat sommige gode hulleself gemaak het.[6]

 

Moses het nie vir Aäron se flou verskoning geval nie; hý was aanspreeklik dat die volk soos ‘n stout hond logesbreek het en amok gemaak het (v.25).  Aäron was daarvoor verantwoordelik dat die vyand met Israel en haar God gespot het (v.25, 12).  Moses het by die kamp se ingang gaan staan en gevra:  ‘Wie staan by die Here; wie is aan sy kant?’ (v.26).  Die Leviete het nader gekom.  God het deur Moses gesê:  ‘Trek julle swaarde en maak julle mede-Israeliete daarmee dood’ (v.27).  Die Leviete het dit gedoen, en sodoende gewys dat hulle God kies bo hulle volksgenote en familie (v.28, Matteus 10:34-37).  Hulle het 3000 mense doodgemaak, heel moontlik mense wat aangehou het met hulle afgodery en losbandigheid (v.28, Numeri 25:6-9).  As beloning vir hulle liefde en ywer vir God, hulle haat vir sonde, het God hulle geseën en afgesonder om Leviete te wees (v.29, Deuteronomium 33:8-9).

 

Dink reg oor God se toorn.  Moenie sy toorn haat en dink dis onregverdig nie.  Hy verloor nie sy humeur soos ons nie, maar is stadig om kwaad te word (Psalm 103:8-9).  Op die oordeelsdag sal sy heilige wet elke mond toestop, sodat mense sê:  ‘Ek is skuldig en kry die straf wat ek verdien.’ (Romeine 3:19, Openbaring 16:5-6).  Op daardie dag sal niemand sy sonde verskoon of wegpraat nie (v.22).  God het alles op rekord.  Jy sal nie kan sê die hond het jou huiswerk uit jou skoolboek geskeur, jou boetie het in jou vuis vasgehardloop, dis jou vriend se leë drank bottel wat hy in jou kar vergeet het nie.

 

Die Bybel sê mense sal vir ewig gestraf word (Openbaring 14:10-11).  Maar is dit nodig om ‘n paar jaar se sonde vir ewig te straf?  Is dit nie onregverdig nie?  Iemand wat dít vra neem aan dat mense net vir ‘n paar jaar sondig.  Volgens die Bybel hou mense in die hel aan met sondig; hulle wil hulle nie bekeer nie (Openbaring 16:8-11, Markus 3:29).  Hulle sonde is ook teen ‘n ewige God, en daarom is die straf ewig (net soos wat die straf groter is as jy ‘n koning klap, as wanneer jy ‘n landsburger klap).

 

As jy nogsteeds dink die straf is te erg, verstaan jy nie God se heiligheid en die mens se sonde nie.  Sonde is ‘n direkte rebellie teen God se heilige wet.  Sonde vloek en haat God; dit sê:  ‘Ek weier dat U oor my regeer.  Ek sal nie die knie buig nie.  Ek sal oor my eie lewe regeer en doen soos ek besluit.’  As sonde kon, sou dit God van sy troon afskuif.  Maar God is ‘n Gees, en daarom kan sonde nie by Hom uitkom nie.  Sonde teen mense wat na sy beeld gemaak is, is indirek rebellie teen Hom.  Iemand wat ander vermoor, verkrag, vloek, baklei, van hulle skinder, hulle belieg en beroof, met hulle egbreuk pleeg, hulle haat, wellustig is teen hulle, ongehoorsaam is aan hulle ouers, jaloers is, kwaad is vir hulle, doen dit omdat hulle God se beeld haat.  Dit geld ook vir sonde teen jouself, want jy is na God se beeld gemaak:  selfmoord, homoseksuele dade, dronkenskap, dwelm misbruik, ooreet, ens.

 

Moenie God se toorn haat nie, maar besef jy verdien dit.  Vlug na die kruis toe, want dáár het Jesus God se toorn op Homself geneem, sodat jy daarvan kan ontsnap (Galasiërs 3:13, 1 Tessalonisense 1:10).  ‘Die kruis staan tussen ons en die donderwolke van God se toorn.’[7]  Buig nederig voor Hom, bely jou sonde, bekeer jou daarvan, en vertrou op Hom as jou enigste hoop.  As jy God se toorn ontken, gaan jy ‘n aaklige verrassing kry.

 

God is regverdig (v.30-35)

In 1990 het Randy Alcorn by aborsie klinieke in die V.S.A. gestaan en vroue vredevol probeer oortuig om nie hulle kinders te vermoor nie.  Die polisie het hom gearresteer en in die tronk gesit.  ‘n Ander kliniek het hom vir $8.2 miljoen gedagvaar.  Hy was bereid om die geld te betaal, maar wou dit nie betaal aan die aborsiekliniek betaal nie.  Hy het geweet hulle sal sy geld gebruik om nóg babas te vermoor.  Die hof het toe gesê sy kerk moet elke maand 25% van sy salaris aan die aborsie kliniek betaal.  Om dit te verhoed het hy by uit die kerk bedank.[8]

 

Ons kyk na so iets en sê:  ‘Ongeregtigheid!’  Oor die afgelope paar jaar het ons dikwels dieselfde gevoel oor dit wat in ons eie land gebeur.  Ek is dankbaar dat God regverdig is, en sien uit na ‘n nuwe hemel en aarde waarin geregtigheid woon (2 Petrus 3:13).  Ek wonder soms hoekom Christene kla oor God wat sondaars in die Skrif summier doodgemaak het?  Wil ons hê God moet soos ons korrupte wêreldse howe wees, en nie geregtigheid bring oor diewe en rowers, moordenaars en verkragters nie?

 

Toe Israel die volgende dag nugter was, het Moses gesê hulle sonde is baie ernstig (v.30).  Hy het gesê hy sou weer op die berg met God gaan praat, om te kyk of Hy die volk se sonde sou versoen (v.30).  Moses het geweet dat gebed nie genoeg was nie, en dat daar versoening nodig was (v.11-13, 30).  Moses het teen die berg opgeklim en bely dat die volk se sonde van afgodery groot was (v.31).  Hy het God vir versoening en vergifnis gesmeek (v.32, Deuteronomium 9:20).  Hy het geweet dat ‘n lam nie genoeg was nie, en het daarom gevra dat God sy naam uit die boek sou wegvat (v.32, Romeine 9:3).  Die boek waarvan hierdie vers praat is nie die Boek van die Lewe nie, want niemand se naam kan daaruit weggevat word nie (Openbaring 3:5, 17:8, Johannes 10:28-29).  Die boek verwys eerder na ‘n rekordboek van die name van almal wat nog op aarde lewe (Psalm 69:29).  Moses het dus gevra dat God hóm eerder as vir húlle moes doodmaak (v.32).  Soos Jesus wou hy in hulle plek sterf.

 

God het nie sy versoek aanvaar nie, want die siel wat sondig moet sterf (v.33, Esegiël 18:4, 20).  Buitendien kan geen mens ‘n ander een se siel loskoop nie; net God kan dit doen (Psalm 49:8, 16).  Moses moes die volk na die Beloofde Land toe lei; God se Engel sou saam met Hom gaan (v.34, 13, 23:20-22, 14:19, 24, 3:2, 4, 6, 14-15).  God sou nie dadelik die hele volk doodmaak nie, maar sou hulle op grond van Jesus se toekomstige kruisdood vergewe (Romeine 3:25).  God het wel dié gestraf wat hulle nie bekeer het nie (v.34).  God het baie met die plaag getref, maar Hy het ook die meeste van hulle gespaar (v.35).

 

Moenie vergeet dat God ‘n regverdige Regter is nie.  Alhoewel Hy die Verlosser is, sal Hy op die oordeelsdag sit as Regter van die heelal (Johannes 5:22, 27, Handelinge 17:31).  God weet alles en het ‘n volledige rekord van elke mens se woorde, gedagtes, begeertes, dade (Openbaring 20:12-13, Romeine 2:16).  Jesus sal regverdig oordeel (Genesis 18:25, Deuteronomium 32:4).

 

Wat wys die rekord van jóú hart?  Sal jy hemel toe of hel toe gaan?  Moenie dink Jesus is ‘n Regter wat net dreig en nie die straf kan uitvoer nie (soos Zuma, Obama, en Duitsland wat die aanvalle in Parys verdoem het, maar niks daaraan doen nie).  God is heilig en almagtig; Hy sal en kan straf (Jakobus 4:12, Matteus 13:41-42).  As jy in Jesus glo sal jy die oordeel vryspring, want Hy het namens jou die straf gedra aan die kruis (Johannes 5:24, Romeine 8:1).  As jy in Hom glo sal die Regter vir jou ‘n Redder word.  Jy sal nie in die hemelse hof verskyn nie, maar sal wel by die prysuitdeling wees om beloon te word vir jou diens (1 Korintiërs 3:12-15).

 

Party mense vra wat die punt van die oordeelsdag is, as ongelowiges reeds in hel is?  In enige goeie land hou die regering die misdadiger in die tronk, totdat hy in die hof verskyn en die regter sy straf aankondig.  Net so sluit die Here die goddelose toe in die tronk van die hel, totdat hulle op die oordeelsdag voor die hemelse Regter verskyn en Hy hulle straf aankondig (2 Petrus 2:9).  Net soos daar in aardse tronke grade van straf is, is dit in die hel.  Alhoewel mense vir ewig in die hel sal wees, sal party ongelowiges ‘n groter straf kry as ander (Matteus 11:22, 24, 26:24, Lukas 12:47-48, Johannes 19:11).

 

Iemand wat God se geregtigheid onthou sal hom of haar gedurig bekeer.  So iemand sal ook vasbyt as onregtigheid in die wêreld heers, want hy weet God sal uiteindelik toesien dat geregtigheid geskied.

 

In ‘n preek vertel Mark Dever hoe hy saam met ‘n vriend in Londen geloop het.  Twee mans met wit hemde, swart broeke, en swart dasse het van voor af aangekom.  Dever het vir sy vriend gesê:  ‘Dis Mormone.’  ‘Hoe weet jy?’ het sy vriend gevra.  Dever het gesê:  ‘Glo my, ek’s ‘n Amerikaner.’

 

Toe die mans verbystap, het Dever hardop vir sy vriend gesê:  ‘Ek het ander dag oor Joseph Smith gelees.’  Die mans het gestop en geglimlag.  Hulle het begin gesels en die evangelie met die Mormone gedeel.  Dever het vir die man gesê:  ‘Julle glo God was nie altyd so nie, maar het so geword.  God het mens geword, sodat ons gode kan word.’  Die man was beïndruk dat Dever iets van hulle godsdiens geweet het.  Dever het verder gesê:  ‘Weet jy dat die Skrif ook praat van mense wat soos God sal word?’  Nou was die man regtig beïndruk.  ‘Ja,’ het Dever gesê, ‘Satan het vir Eva gesê:  julle sal soos God word.  Julle hele teologie is gebou op Satan se leuen in Genesis 3:5.’

 

Dit is nie net Mormone wat dít glo nie.  Duisende Christene onderskei nie tussen die God van die Bybel en die goue kalf op TBN nie.  Kenneth Copeland het vir ‘n gehoor gesê:  ‘You’re all god.  You don’t have a God living in you; you are one!  You are part and parcel of God.’[9]  Copeland en sy ‘clan’ het ‘n goue kalf in mense se harte gebou.  Mag die Heilige Gees ons bewaar dat ons nie hiervoor of vir enige ander wanvoorstelling van God sal val nie, maar net die God van die Bybel sal aanbid.

[1] Thomas Watson, A Body of Divinity, p.46

[2] Die Hebreeus vir ‘speel’ is ‘n versagtende woord vir seksuele aktiwiteit (Genesis 26:8, 1 Korintiërs 10:7-8).

[3] Strange Fire, pp.60-66, 264-265, n.4

[4] The Sermon on the Mount, p.70

[5] Iain Murray, Jonathan Edwards:  A New Biography, xxi

[6] John Currid, A Study Commentary on Exodus: vol.2, pp.284-285

[7] J.I. Packer, Knowing God, p.176 (vry vertaal).

[8] Randy Alcorn, The Treasure Principle, pp.21-22

[9] John MacArthur, Strange Fire, p.11

God se wette tot jou voordeel

Feast

Matilda is ‘n tipiese tiener. Sy haat die reëls in haar huis en skool. Sy is soos ‘n seun wat op die skooltoer vir die onderwyser gesê het: ‘Rules are there to be broken!’ Ouers en onderwysers is wyser as dit, en weet dat reëls vir almal se beswil en voordeel bestaan.

 

Natuurlik kan daar menslike reëls wees wat onnodig en nadelig is. Maar dit is nooit so met Gód se reëls nie: dit is altyd tot óns voordeel en sý eer. As jy dít verstaan en navolg, sal jy die grootste vryheid, vreugde, en sekuriteit ervaar.

 

In Deuteronomium 5:33 sê die Here: “In al die weë wat die HERE julle God julle beveel het moet julle wandel, sodat julle kan lewe en dit met julle goed kan gaan en julle die dae kan verleng in die land wat julle in besit sal neem.” Psalm 119:45 sê: “I will live in perfect freedom, because I try to obey your teachings.” (TEV).

 

En dis ook die punt wat God in Eksodus 23:10-19 maak.

 

Rus (v.10-12)

Arrie is ‘n beesboer. Hy deel sy plaas op in kampe. As die beeste een kamp kaal gevreet het, skuif hy hulle na ‘n ander kamp, sodat die eerste kamp se gras weer kan groei. Dis die beginsel in v.10-11.

 

Die volk moes vir ses jaar ploeg, saai, en oes, en in die sewende jaar die grond laat rus (v.10-11, Levitikus 25:3-5). Só kon die grond wat uitgeput is, weer die minerale en voedingstowwe daarin herwin (onthou dat hulle nie kunsmis en ander chemikalieë gehad het nie). Op dié manier kon jou ploeg-os en pakdonkie ook rus (v.11).

 

Die armes kon van die lande, boorde, en wingerde af eet, en wat húlle gelos het kon die wilde diere eet (v.11, Levitikus 25:5-6). So het God vir die diere van die veld gesorg (Psalm 104:27-28, Matteus 6:26). Ons weet nie of die Sabbatsjaar op dieselfde tyd oor die hele land geval het nie. Indien nie, sou die armes en wilde diere jaar na jaar kon eet. Jare later het God die volk gestraf omdat hulle die Sabbatsjaar geminag het (2 Kronieke 36:21).

 

‘n Vrou wat in ons kerk was het twee jaar gelede langverlof gekry. Buiten vir haar gewone verlof, het sy 54 dae af gekry. Miskien wens jy vir so baie verlof. Besef jy dat God vir jou 52 dae per jaar af gee?

 

Die Sabbatswet vir weke werk byna soos die Sabbatswet vir jare: werk ses dae en rus een. God het die wêreld met hierdie siklus geskep (v.12, 20:8-11, Genesis 1-2). Ons moet die Sabbat nie as ‘n straf sien nie, maar as ‘n geskenk van rus en verfrissing, sodat ons ons kragte kan herwin om effektief te werk in die res van die week. Nie net ons liggame nie, maar ook ons gees word verkwik.

 

God sorg selfs vir die diere. Weereens kan jou ploeg-os en pakdonkie rus. Hulle kan vrylik wei en hulle kragte herwin (v.12). God sorg ook vir vreemdelinge en slawe: hulle hoef nie hout te kap, water te dra, in die lande of die huis te werk nie.

 

Selfs in die Nuwe Testament moet ons die Sabbat-beginsel volg. God is nie ‘n harde Meester nie, maar gee vir ons rus. Ons moet soos Hy wees (v.12). Laat die mense wat in jou winkel, fabriek, garage, tuin, en huis werk op Sondae rus. Gee vir jou kinders rus van huiswerk en voorbereiding vir eksamens. Laat hulle ‘n breek neem, sodat hulle breins kan rus. Ek wil nie wette maak van wat jy mag doen en wat nie. Net-nou raak ek belaglik soos die moderne Jode wat nie ‘n lig mag aansit, of ‘n hysbak se knoppie mag druk op die Sabbat nie. Ek glo tog ons moet rus en ook die mense wat vir ons werk in ag neem.

 

As ons die Sabbatsrus eer sal daar baie minder stresverwante siektes wees. Ons moet onsself egter nie daarteen blindstaar dat die Sabbat net ‘n skadubeeld is nie. Daarom moet ons rus vir ons siele soek en vind in Jesus (Kolossense 2:16-17, Matteus 11:28-29, Hebreërs 4:3, 8-10, Openbaring 14:13).

 

Afgode (v.13)

Het jy al opgelet hoe lyk lande waar Islam heers (Irak, Afghanistan, ens.)? Hoe lyk lande waar ateïsme en kommunisme oorneem (die ou VSSR)? En wat van lande waar humanisme heers (kyk maar na die morele verval in die weste)? En lande waar Afrika-godsdienste en Hinduïsme heers? Of lande waar die Rooms-Katolieke heers (kyk na die armoede in Meksiko)? Hoe lyk ‘n land waar Bybelse Christenskap ‘n baie sterk invloed gehad het? Dié land het ‘n sterk ekonomie, rykdom, en hoë morele waardes. Om afgode te aanbid is sleg vir die samelewing. Om die ware God te aanbid is goed vir enige samelewing. Dink maar aan Suid-Afrika en Amerika in vroeër jare.

 

Die volk moes let op elke woord wat God gegee het (v.13). God het deur Josua gesê: “Neem net noukeurig in ag die onderhouding van die gebod en die wet wat Moses, die kneg van die HERE, julle beveel het, om die HERE julle God lief te hê en in al sy weë te wandel en sy gebooie te onderhou en Hom aan te hang en Hom te dien met julle hele hart en met julle hele siel.” (Josua 22:5).

 

Die heel eerste van hierdie wette sê dat Jahwe die enigste God is (v.13, 20:3). Daarom moet jy nie ander gode se name op jou lippe neem, praat asof hul ware gode is of gelyk is met Jahwe nie, by hulle sweer, voor hulle buig en hulle aanbid, navraag doen om soveel as moontlik oor hulle te leer, vir jou kinders hiervan leer, of met ‘n heiden trou en tydens die seremonie die afgod se naam bely nie (v.13).

 

“Dan verwyder Ek die name van die Baäls uit haar mond, sodat hulle by hul naam nie meer genoem sal word nie.” (Hosea 2:16). “dat julle met hierdie nasies wat met julle saam oorgebly het, nie meng nie; julle mag ook die naam van hulle gode nie vermeld en daarby nie laat sweer nie, en julle mag hulle nie dien en julle voor hulle nie neerbuig nie” (Josua 23:7).

 

Moenie God en afgode op dieselfde vlak plaas nie. In die Ou Testament het ouers hulle kinders vir Moleg geoffer. Vandag nog doen Christen-ouers dit ‘spreekwoordelik’. Hulle gee nie om dat hulle kinders in die skool leer dat Christenskap en ander godsdienste gelyk is nie. Hulle gee nie om dat evolusie vir ‘n feit geleer word en die skepping as ‘n storie nie. God sal van jou rekenskap eis. Dis ‘n ander saak as die skool Christen-gebasseer is en hierdie dinge as foute uitwys, maar die Bybelse waarheid vir jou kinders leer.

 

Moenie die leuen glo wat sê alle paaie lei na God toe nie: ‘Ons kan almal maar saam bid.’ Nee. Jesus is die enigste Weg (Handelinge 4:12, Johannes 14:6). Rooi, swart, en blou kan nie almal rooi wees nie. Bybelse Christenskap verskil uiteenlopend van Islam, Hinduïsme, Katolisisme, ateïsme, ander godsdienste. R.C. Sproul sê: ‘I’m sure it rankles God Almighty to hear any human being even mention Buddha in same breath with Jesus Christ.’ Mense wat ander gode dien en by hulle sweer sal baie smarte hê (Psalm 16:4).

 

Feeste (v.14-19)

Die Engelse spreekwoord sê: ‘All work and no play makes Jack a dull boy.’ Om hierdie rede het die Here beveel dat die volk gereeld feeste moes hou, sodat hulle ‘n wegbreek kon geniet, vakansie kon hou, vrolik kon wees, en hulle siele kon verfris. Ek weet hoe verrykend dit is om ‘n predikantekonferensie of goeie kerkkamp by te woon. Maar let tog op dat dit net ‘n paar feeste per jaar was. Dit leer vir ons die teenkant: ‘All play and no work makes Jack a fat, lazy, and unhealthy boy.’

 

Die volk moes drie keer per jaar fees hou. Daar is nóg feeste wat in Levitikus 23 genoem word, maar hierdie was die drie grotes. As hoofde van hulle huishoudings, moes al die mans daar wees (v.14, 17). Dié feeste was byna soos ‘n lanknaweek of verlof. Die feeste moes aan die Here gehou word (v.14). Die fees het dan nie net hulle liggame nie, maar ook hulle siele verkwik en verfris (Deuteronomium 16:6, 8, Levitikus 23). Volgens Deuteronomium 16:5-6, 16 sou die feeste in Jerusalem gehou word.

 

Ons moet ‘n balans vind tussen werk en rus. Waar is jy op die skaal? Werk jy angstig? Aanbid jy werk? Die werk sal nie weghardloop nie. God is nie kwaad vir jou omdat jy nie 24/7 werk nie. Jy sal nie op jou sterfbed spyt wees dat jy tyd met jou familie en Jesus gehad het nie. “Tevergeefs dat julle vroeg opstaan, laat opbly, brood van smarte eet—net so goed gee Hy dit aan sy beminde in die slaap!” (Psalm 127:2).

 

Is jy dalk iemand wat daarvan hou om elke dag laat te slaap? Is jy lui? Mors jy ure op Facebook? Vir jóú sê die Bybel:

 

“Gaan na die mier, luiaard, kyk na sy weë en word wys! Hy wat geen aanvoerder, opsigter of heerser het nie, maak sy brood klaar in die somer, bêre sy voedsel weg in die oestyd. Hoe lank, luiaard, sal jy bly lê, wanneer sal jy opstaan uit jou slaap? Nog ‘n bietjie slaap, nog ‘n bietjie sluimer, nog ‘n bietjie hande-vou om uit te rus! So kom dan jou armoede soos ‘n rondloper en jou gebrek soos ‘n gewapende man.” (Spreuke 6:6-11).

 

“Ek het by die land van ‘n lui man verbygeloop en langs die wingerd van ‘n verstandelose mens, en kyk, dit was heeltemal toegegroei van die dorings, sy oppervlakte was oordek met brandnekels en sy klipmuur omgegooi. En ek het dit aanskou, ja, daarop gelet, gekyk, en lering aangeneem: Nog ‘n bietjie slaap, nog ‘n bietjie sluimer, nog ‘n bietjie hande-vou om uit te rus; dan kom jou armoede aangeloop en jou gebrek soos ‘n gewapende man.” (Spreuke 24:30-34).

 

Hoe lyk jou gebeslewe, jou Bybelstudie, jou huwelik, jou gesin, jou voorkoms, jou huis, jou tuin, jou wasgoed, jou skottelgoed, jou kar, jou pligte by die werk? Is dit met onkruid oortrek omdat jy lui is?

 

Toe ek 11 was het Louis Trichardt ‘n Rooivleisfees gehad. Ek onthou stalletjies, koeldranke, jaffels, pannekoeke, worsbroodjies, groot beeste, Mej. Suid-Afrika (Suzette van der Merwe), spookasem, tombola, skoolmaats, mense soos miere, sakgeld, ‘n springkasteel, skoene en klere te koop, en nóg meer.

 

Dit gee vir jou ‘n idee van die feestelike atmosfeer in Jerusalem. Drie keer per jaar was daar duisende mense, die aroma van varsgebakte brood, die reuk van bees-, skaap-, en bokvleis, gebraaide koring, lofsange, blydskap, en danksegging vir God se verlossing, rus, mededeelsaamheid, trosse druiwe, olywe, granate, tente wat van groen takke gemaak is, Skriflesings, gebede.

 

[1] Die Paasfees of Fees van Ongesuurde Brode is gehou op 14 Abib; die volk mag vir sewe dae geen suurdeeg by hulle gehad het nie (v.15, hfst.12-13, Deuteronomium 16:1-8). Die eerste en sewende dae van die Fees is as ‘n Sabbat gehou (v.12, Deuteronomium 16:8, Levitikus 23:7-8).

 

Die ongesuurde brood moes hulle daaraan herinner dat hulle haastig uit Egipte weg is: daar was nie tyd vir die deeg om te gis of te ruis nie (12:34, 39, Deuteronomium 16:3). By die Fees moes hulle ‘n offer bring om die Here te dank vir hulle redding, en daarom moes niemand met nie leë hande kom nie (v.15, Deuteronomium 16:6-8, Levitikus 23:8).

 

[2] Die Fees van die Oes is sewe weke of 50 dae na die Paasfees gehou (Levitikus 23:15-16). Daarom is dit ook die Fees van Weke of Pinksterfees genoem (34:22, Handelinge 2:1). Die volk moes die eerstelinge van die koringoes aan die Here offer (v.16, Deuteronomium 16:9-10). God sou die res van hulle oes seën, sodat hulle skure vol was (Spreuke 3:9-10). Hulle moes dié dag as ‘n Sabbat hou en vrywillig vir die Here offer volgens die seën wat hulle ontvang het. Hulle moes Hom prys, vrolik eet, en met mekaar deel (Levitikus 23:17-21, Deuteronomium 16:10-11).

 

[3] Die Fees van Insameling is teen die jaar-einde voor die winter gehou op die vyftiende dag van die sewende maand. God het hulle geseën, sodat hulle die oes van hulle wingerde en dorsvloer kon bring om met die armes, weduwees, weeskinders, vreemdelinge, Leviete, slawe, seuns, en dogters te deel (v.16, Deuteronomium 16:13-15, Levitikus 23:39). Die Fees het sewe dae geduur. Die eerste en die agtste dag is as ‘n Sabbat gehou (Levitikus 23:35-36, 39).

 

Hierdie Fees is ook die Huttefees genoem. Hulle het tente gebou van palm-, wilger-, olyf-, wilde olyf-, en mirtebome se takke. So sou hulle onthou dat hulle in tente gebly het toe God hulle deur die woestyn gelei het (Levitikus 23:34, 40-43, Deuteronomium 16:16, Nehemia 9:15). Hulle sou ook onthou dat die woestyn nie hulle permanente huis was nie; God het hulle na die Beloofde Land toe gelei.

 

Die volk mag nie suurdeeg met hulle offers gemeng het nie (v.18, 15, Deuteronomium 16:2-4). Hulle moes ook die vet aan die Here geoffer het (v.18, Eksodus 12:10). Hulle moes die beste – nie die slegste nie – van hulle eerstevrug na die tent van die Here toe gebring het (v.19, 16, Levitikus 23:16, 10-11). Dié offers sou kos wees vir die Priesters en Leviete (Numeri 18:12-13).

 

Dalk wou iemand sagte vleis hê by die Fees en ‘n jong bokkie in melk kook. Indien wel, mag hy dit nie in sy ma se melk gekook het nie (v.19). Volgens opgrawings by Ras Shamra (antieke Ugarit) het bygelowige heidene dit gedoen om ‘n vrugbare oes te verseker.[1] God wou nie hê dat sy volk soos die heidene moes wees nie.

 

Ons moet ons voor God verbly saam met ander Christene. Jy doen dit nie deur terug te keer na die skadubeeld en weer die Ou Testament Feeste te hou nie. Die Hebrew Roots Movement doen dit, en baie charismate is lief daarvoor. Dank God eerder vir die volheid wat ons in Christus het. “Julle neem dae en en maande en tye en jare waar.” (Galasiërs 4:10). “Laat niemand julle dan oordeel in spys of in drank of met betrekking tot ‘n fees of nuwemaan of sabbat nie, wat ‘n skaduwee is van die toekomstige dinge; maar die liggaam behoort aan Christus.” (Kolossense 2:16-17). As ons die volheid het, hou ons nie vas aan die skadubeeld nie.

 

Die Paasfees en Fees van Ongesuurde Brode is vervul in die kruis. Ons Paaslam is geslag en het deur sy kruisdood die suurdeeg van sonde weggevat (1 Korintiërs 5:7). Ons vier sy kruisdood in die nagmaal en nie in die Ou Testament feeste nie. Om dit reg te vier moet jy jou eie sonde bely, en deur kerktug die sonde verwyder wat soos suurdeeg versprei (1 Korintiërs 5:6, 8). Ons moet ook ontslae raak van die suurdeeg van skynheiligheid en vals lering (Matteus 16:11-12, Lukas 12:1, Galasiërs 5:9).

 

Die Fees van die Oes is vervul op Pinksterdag, sewe weke nadat Jesus opgestaan het. Jesus het sy Gees soos reën uitgestort, en op één dag ‘n oes van 3000 siele ingebring (Handellinge 2). Hy is steeds besig om ‘n groot oes uit die hele wêreld vir Hom in te samel.

 

Ons kan ploeg en saai, maar kan nie reën of groei gee nie. Net so kan ons werk en preek, maar ons kan nie een sondaar red nie. Bid dat Jesus weer sy Gees sal gee soos reën, dat daar sendingwerk, herlewing, bekerings, en ‘n groot oes sal wees. In 1630 het John Livingstone in Kirk O’ Shotts gepreek. Hy was benoud en het deur die nag gebid. Omtrent 500 mense is deur daardie preek verander en by die gemeentes gevoeg.[2]

 

Die Huttefees sal in die hemel en by Jesus se wederkoms vervul word (Sagaria 14:4-5, 9, 16). Toe Jesus op die berg verheerlik is, het Petrus gedink die Fees is vervul, en wou hy daar bly. “Toe begin Petrus vir Jesus te sê: Here, dit is goed dat ons hier is; as U wil, laat ons hier drie hutte maak: vir U een en vir Moses een en een vir Elía.” (Matteus 17:4). Openbaring 7:9, 15 sê dat die Fees in die hemel vervul sal word. Ons sal palmtakke in ons hande hê as ons die Here prys; God se teenwoordigheid sal ons soos ‘n tent oorskadu.

 

In hemel sal Jesus die massas insamel soos ‘n oes. Dáár is die tyd van ‘n tydelike tentwoning verby, en sal ons in ‘n ewige paleis bly wat die rykste Hollywood sterre se huise soos pophuise laat lyk (Johannes 14:2, Hebreërs 11:9-10). Dáár sal ons ‘n vreugde hê wat die pyn en lyding van hierdie lewe oorskadu.

 

“Want kyk, Ek skep nuwe hemele en ‘n nuwe aarde, en aan die vorige dinge sal nie gedink word en hulle sal in die hart nie opkom nie.” (Jesaja 65:17).   “En God sal al die trane van hulle oë afvee, en daar sal geen dood meer wees nie; ook droefheid en geween en moeite sal daar nie meer wees nie, want die eerste dinge het verbygegaan.” (Openbaring 21:4).

 

Dáár lewe ons nie in ‘n tent wat kan skeur nie, ‘n liggaam wat kan sterf nie. Dáár het ons ‘n ewige huis, ‘n nuwe liggaam wat nie kan siek word, moeg word, swak raak, oud word, hartseer wees, pyn beleef, en sterf nie. “Want ons weet dat as ons aardse tentwoning afgebreek word, ons ‘n gebou het van God, ‘n huis nie met hande gemaak nie, ewig, in die hemele.” (2 Korintiërs 5:1). Jesus is die eerstevrug uit die graf en waarborg dat die res van die ‘oes’ ook sal inkom (v.19, 1 Korintiërs 15:20, 23). Soos Hý, sal ons ook uit die dood uit opstaan.

 

Hoekom moet ons die Here só saam met ander prys? Robert Murray M’Cheyne gee die antwoord: ‘Heaven will be all praise. If you cannot praise God you will never be there.’[3]

 

Nick is 5 jaar oud. Hy kuier vir ‘n maand op sy oom se privaat reservaat. Hy is vies: hy dink dat sy oom ‘n skadunet oor druiwe gesit het om hom uit te hou, ‘n elektriese heining om die kamp gesit het om hom in te perk. Hy verstaan nie dat die skadunet die voëls uithou, sodat hy lekker druiwe kan kry nie; dat die heining die leeus uithou sodat hy veilig sal wees nie. Net so kyk ‘n mens anders na God se wet as jy weet dit is eintlik nie tot jou nadeel nie, maar tot jou voordeel.

[1] The MacArthur Study Bible, p.128

[2] Martyn Lloyd-Jones, Preaching and Preachers, pp.316-317

[3] Sermons of M’Cheyne, p.21

God se silhoeët in die siviele wet

Christ the Redeemer

Tydens my studiejare het ‘n mede-student en sy vrou in die mall gaan stap. ‘n Fransman het op ‘n stoeltjie tussen die winkels gesit. Hy was ‘n kunstenaar. Hy het ‘n swart karton gevat en binne ‘n paar minute die buitelyne (silhoeët) van die vrou se gesig uitgeknip. Hy het dit so goed gedoen, dat ‘n mens duidelik kon sien dis sy.

 

Op ‘n soortgelyke manier sien ons in die siviele wet die buitelyne van God se karakter. Die siviele wet wys vir ons Hy is rein, heilig, regverdig, ontpartydig, toornig, goed, genadig, barmhartig, liefde, getrou, vol ontferming, en meer. Ons sien dit onder andere in Eksodus 22:16-23:9.

 

Hoerery en heksery (22:16-20)

In 2007 het ek Taiwan toe gevlieg. ‘n Plakker in die toilet het gewaarsku dat jy met $50 000 (R10 000) beboet sal word as jy in die vliegtuig rook. Dis onnodig om te sê dat niemand dit gewaag het om op die vliegtuig te rook nie.

 

Hoeveel jong mense sal twee keer dink as hulle R30 000 of R50 000 moet betaal vir seks voor die huwelik? In ou Israel moes jy 50 egte silwer munte betaal vir seks voor die huwelik.

 

As ‘n wellustige man ‘n ongetroude vrou verlei het en met haar geslaap het (Deuteronomium 22:28), moes hy 50 shekels betaal, met haar trou, en nooit van haar skei nie (v.16, Deuteronomium 22:29). In dié kultuur kon sy nie vir haarself sorg nie. Die man het haar verneder en waarskynlik sou niemand nóú met haar wou trou nie. Deur hierdie wet het God verseker dat sy versorg is.

 

Maar wat as die vrou verloof was? In antieke tye was verlowing baie strenger as nou, en moes dit met ‘n skeibrief beeïndig word (Matteus 1:19). Iemand wat dus met ‘n verloofde geslaap het, was skuldig aan egbreuk en moes daarom die doodstraf kry (Deuteronomium 22:23-24). As die vrou verkrag is, moes die verkragter met die dood gestraf word (Deuteronomium 22:25-27).

 

Die meisie se pa kon kies of hy sy dogter wou weggee of nie (v.17, om ouers te vra is nie bloot ‘n formaliteit nie; vgl. 1 Korintiërs 7:36-38). As die pa nie sy dogter wou weggee nie, moes die man nogsteeds die buidsprys vir maagde betaal. Was die prys vir maagde 50 shekels soos in Deuteronomium 22:29, of 100 shekels soos in Deuteronomium 22:19? Wat dit ookal was, hy het die pa se bruidsprys gesteel en moes dit terugbetaal.

 

Pasop vir seksuele sonde. Moenie daaraan gewoond raak deur films, TV, die samelewing, tydskrifte, die media, of selfs sommige kerke wat maak asof dit nie sonde is om saam te bly nie. “En word nie aan hierdie wêreld gelykvormig nie, maar word verander deur die vernuwing van julle gemoed” (Romeine 12:2).

 

Moenie vir mense se verskonings val vir hoekom hulle saam bly nie: ‘Dis goedkoper… Ons wil toets of ons bymekaar pas… Ek kan nie op my eie ‘n huis koop nie… Ons is getroud in God se oë… Ons bly net saam, maar slaap nie saam nie… Tye het verander; die kerk en die Bybel moet aanpas…’

 

Die Skrif sê dis sonde om saam te bly; om seks voor die huwelik te hê (22:16). Hebreërs 13:4 sê ons moet die huwelik heilig ag en die huweliksbed onbesmet hou, want God sal egbrekers (seks buite die huwelik) en hoereerders (seks voor die huwelik) oordeel. Paulus sê ongetroudes wat met seksuele begeerte brand moet trou, nie in die bed spring nie (1 Korintiërs 7:9). In Johannes 4:18 het Jesus vir die Samaritaanse vrou gesê: “jy het vyf mans gehad; en die een wat jy nou het, is nie jou man nie.” Jesus sê dat jy nié getroud is net omdat jy met iemand geslaap het nie.

 

As jy saambly goedkeur, sal ander seksuele sondes spoedig volg. In Romeine 1:24 verval die samelewing in seksuele immoraliteit, en baie kort daarna in homoseksualiteit (Romeine 1:26-27). Die VSA het onlangs gay huwelike goedgekeur. Nou vra pedofiele hoekom hulle dade en begeertes nie óók wettig kan wees nie. Wat is volgende? Voor jy weet sal mense vir die regering vra om bestialiteit (gemeenskap met diere) wettig te maak.

 

Jare gelede het ‘n vrou in Louis Trichardt te hore gekom van ‘n Sataniste leier van Amerika wat Suid-Afrika toe kom. Sy het die polisie laat weet. Toe die man op die lughawe land het die polisie hom gearresteer.

 

Selfs vandag word Satanisme nie erken nie. In Amerika wil Sataniste erken word, en druk hulle daarvoor dat Satanisme as ‘n erkende godsdiens in skole geleer word.

 

God haat okkultisme. Dit verwoes die samelewing, en daarom het hekse in Israel (soos in ou Engeland) die doodstraf gekry (v.18). God het vir Saul doodgemaak omdat hy met ‘n heks deurmekaar was: “En Saul het gesterwe weens ontrou wat hy teen die HERE begaan het, weens die woord van die HERE wat hy nie gehou het nie; en ook omdat hy die gees van ‘n afgestorwene om inligting gevra het” (1 Kronieke 10:13).

 

Die towery in ons teks sluit verskeie vorme van okkultiese boosheid in. In Deuteronomium 18:10-11 sê die Here: “Daar mag niemand by jou gevind word wat sy seun of sy dogter deur die vuur laat deurgaan—wat met waarsêery, goëlery of met verklaring van voortekens of towery omgaan nie, of wat met besweringe omgaan, of wat ‘n gees van ‘n afgestorwene vra of ‘n gees wat waarsê, of wat die dooies raadpleeg nie.”

 

Moenie met die okkulte speel nie. Pasop vir okkultiese films, kontak met die dooies, okkultiese speletjies, okkultiese tekens op jou kinders se klere, kamer muur en Sony Play Station, toordokters, die New Age, Vrymesselaars, spiritisme, sterretekens in tydskrifte, toekomsvoorspelling, Satanisme, hekse, Halloween, Wicca, ens. Bly ver weg van hierdie dinge af, en moenie demone uitsoek of ‘n obsessie daarmee hê soos wat baie in die charismatiese beweging doen nie.

 

Moenie na hekse toe gaan om God se wil te ken nie; gaan na die Skrif toe: “En as hulle vir julle sê: Raadpleeg die geeste van afgestorwenes en die geeste wat waarsê, wat piep en mompel—moet ‘n volk nie sy God raadpleeg nie; moet vir die lewendes die dooies gevra word? Tot die wet en tot die getuienis! As hulle nie spreek volgens hierdie woord nie, is hulle ‘n volk wat geen dageraad het nie.” (Jesaja 8:19-20).

 

As jy behep is met die toekoms, vertrou jy nie die Here nie. God sê ons moenie oor die toekoms bekommer nie (Matteus 6:34). Hy ken die toekoms en het al ons dae beplan en bepaal – vertrou Hom (Jesaja 46:9-10, Psalm 139:16). Eintlik is dit beter dat jy nié weet wat in die toekoms gaan gebeur nie. Saul wou graag weet, en toe vind hy uit dat die hy die volgende dag sou sterf (1 Samuel 28:19).

 

‘n Predikant het my gebel oor ‘n man in sy kerk wat ‘n sterk seksuele drang het vir perde. Dié man moes eintlik summier van die kerk afgesny word (vgl. die beginsel in 1 Korintiërs 5:1-2, 13). In die Ou Testament sou hy die doodstraf gekry het.

 

Om met ‘n dier gemeenskap te hê bring die mens af tot op die vlak van ‘n dier. Dit ontheilig die mens en die huwelik, en daarom moet beide die mens en die dier gestenig word (v.19, vgl. Levitikus 18:23, 20:15-16, Deuteronomium 27:21, Hebreërs 13:4).

 

God is nie soos die mens nie, maar is rein en getrou aan sy bruid (Efesiërs 5:25-32). Moenie geestelik hoerereer met afgode of die wêreld, en so ontrou wees aan Hom nie (Jeremia 3:9, Jakobus 4:4). Iemand wat afgode aanbid het, is met die banvloek getref (v.20, vgl. Deuteronomium 17:2-5). Pinehas het ‘n spies deur ‘n Israelitiese man en Midianitiese vrou gesteek oor hulle afgodery en immorele dade (Numeri 25:2, 7-8). Elia het die Baälprofete in Israel geslag (1 Konings 18:40). Jehu het die Baälprofete in hulle eie tempel verbrand (2 Konings 10:25). Ons moet soos Jesus wees wat vir Satan gesê het: “Die Here jou God moet jy aanbid en Hom alleen dien.” (Matteus 4:10). God is jaloers en deel sy eer met niemand nie.

 

Aanbid God met totale toewyding. Moenie ‘n halwe hart hê wat verdeeld is tussen Hom, geld, besittings, seks, familie, mense se applous (hoeveel ‘likes’ jy het op Facebook) plesier, werk, sport, tegnologie nie (v.20, vgl. Jakobus 1:8, 4:4, 8, Lukas 14:26, 33, Matteus 6:24). As jy God alleen moet dien, moet jy ook nie saam met Moslems, Hindus, Jode, en Katolieke bid nie. Ons dien nie dieselfde God nie (Johannes 14:6).

 

Hoekom moet jy so optree met betrekking tot seksuele sonde, okkulte, en afgode? Mense wat hierdie dinge doen gaan hel toe. Die Skrif sê: “Maar wat die vreesagtiges aangaan en die ongelowiges en gruwelikes en moordenaars en hoereerders en towenaars en afgodedienaars en al die leuenaars hulle deel is in die poel wat brand met vuur en swawel: dit is die tweede dood.” (Openbaring 21:8).

 

Verdrukking en vergelding (22:21-27)

Moenie vreemdelinge, weduwees, weeskinders, en armes verdruk nie (v.21-27, Deuteronomium 27:19). Het die vreemdelinge dalk Israel toe gekom omdat daar ‘n hongersnood in hulle land was, of omdat hulle die God van Israel wou dien? Daarom moes die volk hulle nie verdruk nie. Die Israeliete moes onthou dat hulle self slawe was in Egipte (v.21). Hulle moes onthou hoe hulle aanvanklik Egipte toe getrek het, omdat daar ‘n hongersnood was in Kanaän.

 

Die Israeliete moes nie die weduwees en weeskinders (kinders wat nie ‘n pa het nie, en nie noodwendig kinders wat beide ouers verloor het nie) verdruk nie. Die volk moes hulle nie mishandel, uitbuit, ignoreer, hulle erfdeel steel, of hulle indoen in die mark nie (v.22, Spreuke 23:10-11). Weduwees en weeskinders in Moses se tyd was baie meer ‘down en out’ as in ons dag. Hulle het nie ‘n pensioen gehad nie, en kon dus nie vir hulleself en hulle kinders sorg nie.

 

God gee om vir hulle en sou hoor as hulle onder verdrukking uitroep. Hy verskaf reg aan weduwees en wese (Deuteronomium 10:18). “‘n Vader van die wese en ‘n regter van die weduwees is God in sy heilige woning.” (Psalm 68:6). God rig weduwees en weeskinders weer op (Psalm 146:9). As jy hulle onderdruk, sal sy toorn brand. Deur jou dood te maak sal die Here sorg dat geregtigheid geskied, dat jóú vrou ‘n weduwee word en jou kinders vaderloos (v.23-24).

 

Wees lief vir vreemdelinge; moenie xenofobies wees nie. Onthou dat jy self ‘n vreemdeling is op die aarde (1 Petrus 2:11, Hebreërs 11:13). Dis nie dat ons onwettige immigrasie goedkeur nie. Tog moet jy vra hoekom hulle uit hulle tuisland weg is? Is hulle vervolg of verdruk? Is daar nie kos in hulle land nie? Is hulle werkloos of arm? Wees gaaf met Chinese, mense uit Sentraal- en Wes Afrika, Zimbabweërs, Bangladeshi’s en ander uitlanders in Suid-Afrika. Moet hulle nie dreig sodat jy omkoopgeld kan kry nie. Praat stadige Engels, wees vriendelik, mededeelsaam, en hulpvaardig. Onthou dat Suid-Afrika aan God behoort en nie aan ons nie. Wees daarom barmhartig.

 

George Müller het in sy leeftyd vir 10 000 weeskinders gesorg. Charles Spurgeon en George Whitefield het ook weeshuise gestig. Twee van my kollegas is betrokke by ‘n kinderhuis in Pretoria. ‘n Ander een lei Bybelstudies by ‘n kinderhuis in Kempton Park. Volgens v.22 is dit wat God wil hê.

 

Doen goed aan weduwees, weeskinders, en armes. Sorg eers vir mense in jou gesin en familie wat so is (1 Timoteus 5:8). Daarna help jy mede-gelowiges wat in dié posisie is, en dán eers ongelowiges (Galasiërs 6:10). Ken jy ‘n enkel ma wat klein kinders het en finansieel sukkel? Dalk ‘n weduwee? Kan jy met kos of geld help?

 

Moenie die lui persoon wat by die robot bedel aanmoedig in sy luiheid deur vir hom geld te gee nie. Help dalk met klein werkies as jy kan. As daar jong kinders is wat bedel sal dit gaaf wees om vir hulle kos te koop. Moet verkieslik nie vir hulle geld gee nie. Hulle sal dalk gom koop en is buitendien onervare met geld. Koop eerder self iets. God sal jou straf as jy die weduwees, wese, en armes ignoreer, wegjaag, of in jou hart verag (v.24, Spreuke 21:13, 17:5, 28:8).

 

Pasop egter dat jy nie in ‘n sosiale evangelie verval, deurdat jy kos en komberse gee sonder om die evangelie te deel nie. Die kerk se taak is nie primêr om kos en klere te gee nie. Tog kan ons as individue hierdie mense help.

 

Hoekom moet ons gaaf wees met weduwees, weeskinders, en armes? Dít is wat dit beteken om soos Jesus te wees, ware godsdiens te beoefen, en die Here te dien. Jesus self was immers goed vir weduwees (Lukas 7:13, Johannes 19:26-27). Hy het sy lewe vir ons afgelê, en ons behoort ook op te offer vir ons broers (1 Johannes 3:16-18). Hy het arm geword, sodat ons deur sy armoede hemelse rykdom kan ontvang (2 Korintiërs 9:8). Godsdiens sonder hulp aan dié mense is leeg en nutteloos (Jakobus 1:27). Hulp aan die arm gelowiges was ‘n opdrag aan die vroeë kerk (Galasiërs 2:10). As jy hierdie dinge aan mede-gelowiges doen, doen jy dit aan Jesus (Matteus 25:35-40).

 

Toe ek my kar gekoop het, het die bank 12.5% rente gevra. ‘n Vrou in ons kerk het my gehelp om dit af te bring na 10% toe. Vir mede-gelowiges moet ons nie 10% of 5% rente vra nie, maar niks. Ek ken ‘n goeie kerk wat vir arm lidmate geld leen sonder om ‘n sent rente te vra. Dis die beginsel in v.25-27.

 

Moenie ‘n arm Israeliet wat geld leen verdruk of vir hom rente vra nie (v.25, vgl. Deuteronomium 23:19-20). Hy leen juis geld omdat hy niks het nie. As jy nog rente oplaai sal jy hom finansieel sink. Wees eerder barmhartig soos God.

 

Die arm man besit niks nie. Hy het geen waarborg om te wys dat hy jou sal terugbetaal nie. Al wat hy besit is die klere op sy rug. Sy kleed kleed hou hom warm in die koue woestyn nagte. As jy dan sy kleed as waarborg neem, moet jy dit nie oornag hou nie (v.26-27, vgl. Deuteronomium 24:10-13, Amos 2:8). As jy sy kleed ná sononder hou is jy genadeloos, ongenaakbaar, en wreed. Jy gee meer om oor geld as oor mense. God sal Hom oor die arme ontferm as hy in die koue nag uitroep, en Hy sal jou straf (v.27). Dalk wonder jy: ‘Maar wat as hy met my geld verdwyn?’ Moenie laat dit jou kwel nie. Leen sonder om terug te verwag (Lukas 6:34-35). God sal met hom afreken. Sy gewete sal hom pla. God sal hom straf en jou vergoed.

 

Opstandigheid en offers (22:28-31)

‘n Predikant wat nou in die hemel is, is afgedank toe hy in ‘n erediens vir die regering gebid het. Afrikaners is lief daarvoor om die regering sleg te sê. God sê egter ons moenie (v.28).

 

God is heilig, en daarom moet ons nie sy Naam of die leiers wat Hy aangestel het (goed of sleg) vloek nie (v.28). Die Bybel sê: “Herinner hulle daaraan om onderdanig te wees aan owerhede en magte, om gehoorsaam te wees, bereid tot elke goeie werk; om niemand te belaster nie” (Titus 3:1-2). Paulus het die (slegte en onregverdige) hoëpriester belaster. Toe hy dit besef het, het hy bely: “Ek het nie geweet, broeders, dat hy hoëpriester is nie, want daar staan geskrywe: Van ‘n owerste van jou volk mag jy nie kwaad spreek nie.” (Handelinge 23:5).

 

Dalk verdien die leiers onder wie jy staan nie respek nie. Die God wat hulle aangestel het verdien egter jou respek, en daarom moet jy hulle eerbiedig. Jy eer God deurdat jy hulle eer. Vrees God en eer die keiser (1 Petrus 2:17). As jy die leiers weerstaan, weerstaan jy dit wat God aangestel het (Romeine 13:2). Jy moet daarom respek hê vir die president, ministers, stadsraad, polisie, en ook jou geestelike leiers. Ons moet eerder vir ons leiers bid as om oor hulle te kla (1 Timoteus 2:1-2). Gehoorsaam die owerhede en betaal belasting: dit is wat God van jou vra (Romeine 13:1-7). Jy hoef egter nie te sondig as hulle dit van jou vereis nie. In dié geval moet jy soos die apostels sê: ‘Ons moet eerder aan God gehoorsaam wees as aan mense.’ (sien Handelinge 4:19, 5:29).

 

Ken jy die storie van die sendeling wat in die erediens vir gemeente dankie gesê het vir die ou teesakkies, geskeurde t-hemde, en stukkende speelgoed? God wil nie hê jy moet jou oudste goed vir sy werk gee nie. Erken en dank God deur vir Hom die beste te gee (v.29-30).

 

God se volk moes uit die volheid van hulle oes en die uitvloei van hulle wynpars vir Hom offer (v.29). Hulle moes dit veral by die jaarlikse feeste doen (23:16, 19). God het vir hulle voorspoed gegee. Hulle moes soos Hy wees en uit ‘n vrywillige hart hulle beste vir Hom teruggee (Spreuke 3:9-10). Hulle bydraes, tiendes, en offers sou gaan vir die Leviete, armes, weduwees, weeskinders, en vreemdelinge (Deuteronomium 14:22-29).

 

Die Israeliete moes ook die eersgebore seun vir die Here gee (v.29). So sou hulle onthou hoe God die eersgeborenes van Egipte getref het, maar hulle oudstes gespaar het (hfst.12). Die eersgeborenes het die hele volk verteenwoordig. Dit het gewys dat God die hele volk as sy eie neem. Hierdie eersgeborenes moes hulle met ‘n lam loskoop (hfst.13). God self het Sý eersgeborene, Sý Lam geoffer om óns los te koop (Johannes 3:16, Hebreërs 1:6). Later het God die Leviete in plek van die eersgeborenes geneem (Levitikus 3:45).

 

‘n Israeliet se eersgebore skaap of bees moes hy op die agtste dag aan die Here offer (v.30, vgl. Genesis 17:12). Die volk self was ‘n heilige offer wat aan die Here afgesonder is (v.31, vgl. 19:6, Levitikus 19:44-45). Daarom mag hulle nie onrein vleis geëet het nie: vleis wat deur wilde diere verskeur en vol kieme is, waarvan die bloed nie gedreineer is nie. Dié vleis moes hulle vir die honde gooi (v.31).

 

Gee jou beste vir die Here. Jy moet egter nie die kos uit jou gesin se mond neem, onder die voorwendsel dat jy vir die Here gee nie (Matteus 15:5-6). Jy moet ook nie jou bydrae beperk tot geld en sê jy kan nie gee nie. Gee eers jouself (Romeine 12:1, 2 Korintiërs 8:5). Daarná kan jy jou tyd, geld, diens, geestelike gawes, vaardighede, kennis, kar, petrol, huis, bed, kos, tee, koffie en meer gebruik in sy diens.

 

Jy moenie jou slegste vir die Here gee, terwyl jy vir jouself die beste hou sodat jy lekker kan lewe nie. Herwerk jou begroting sodat jy vir die Here kan gee. Pasop dat jy nie jou begroting uitwerk, en vir die Here gee as jy iets oor het nie. Gee eerste vir die Here en betaal dán die res.

 

Hoekom moet jy op dié manier gee? Die Here verdien die beste. “Is dit vir julle self wel tyd om in julle betimmerde huise te woon, terwyl hierdie huis in puin lê?” (Haggai 1:4). As jy volop en met blydskap vir die Here gee, sal Hy jou seën. So sê 2 Korintiërs 9:6-7, en dít is die beginsel in Maleagi 3:10.

 

 

Hofsake en haat (23:1-9)

Almal ken die kinderspeletjie, telefoontjie. Die eerste persoon fluister iets vir iemand anders. So fluister elkeen dit vir die volgende persoon. Op die einde lag almal, omdat die boodskap skeef uitgekom het. En so is dit met skinder: ‘Het jy gehoor?’ (v.1). Uiteindelik word daar stertjies aangelas, en kom die boodskap skeef uit.

Moenie vals gerugte versprei, op hoorsê praat asof jy die persoon se motiewe ken, of dink jy het al die feite nie (v.1). “Jy mag nie as ‘n kwaadspreker onder jou volksgenote rondloop nie. Jy mag nie teen die lewe van jou naaste optree nie. Ek is die HERE.” (Levitikus 19:16). Moenie bitter wees, sodat jy iemand anders se naam swartsmeer nie. Jy moet jou naaste liefhê soos jy jouself liefhet, en die saak uitpraat. “Jy mag jou broer in jou hart nie haat nie. Jy moet jou naaste vrymoedig berispe, sodat jy om sy ontwil geen sonde op jou laai nie. Jy mag nie wraakgierig of haatdraend teenoor die kinders van jou volk wees nie, maar jy moet jou naaste liefhê soos jouself. Ek is die HERE.” (Levitikus 19:17-18). Moenie bose planne maak om valslik teen jou naaste te getuig nie (v.1, 20:16). Jou woorde mag slegte gevolge vir jou naaste inhou (soos vir Nabot, Stefanus, Paulus, en Jesus). Maar God sal ook sorg dat daar slegte gevolge is vir jou (Deuteronomium 19:16-21).

 

Moet dan nie vals stories versprei om die braaivleis vuur, op Facebook, in die koerant, by die Bybelstudie, in jou gebede by die biduur nie. Selfs as dit waar is, moet jy nie ander mense afbreek nie. Sit eerder en praat dit uit. Sal dit wat jy wil oorvertel opbouend wees vir ander? Sal dit God verheerlik? Hou dan jou tong in toom. Maak reg waar jy van ander geskinder het.

 

Die beste is dat jy glad nie skinder nie. Jou tong kan groot skade aanrig (Jakobus 3:6). As jy eers ‘n ander se reputasie beskadig het, is dit moeilik om dit reg te stel en die persoon se vrienskap terug te wen (Spreuke 18:19). Dis asof jy langs ‘n pad in die winderige Kaap loop en ‘n papier in klein stukkies skeur. Hoe sal jy ooit elke stukkie terugkry en dit weer aanmekaar vasplak? Dis asof jy spykers in ‘n paal kap. Jy kan die spykers uittrek, maar die merke bly.

 

By ‘n konferensie het Melvin Tinker vertel van die ASCH toets. Drie mense het op ‘n paneel gesit. Een van hulle was ‘n proefkonyn; die ander twee het geweet wat aangaan. Drie lyne is op ‘n skerm gewys. Hulle moes die langste een kies. In die begin het almal die regte antwoord gekies. Later het die twee ‘ingeligtes’ aspris die verkeerde antwoord gekies. Aanvanklik het die proefkonyn gestry, maar later was hy bang om dom te lyk, en het hy saam met hulle die verkeerde antwoord gekies.

 

By ‘n Baptiste vergadering het iemand aansoek gedoen vir leraarskap. Na my mening moes die persoon nie ‘n leraar gewees het nie. Toe almal egter hulle hande opsteek om hom in te stem, het ek ook. ‘n Kollega het dit gesien en vir my gesê: ‘People pleaser!’ Ek moes my vrees vir mense bely.

 

Moenie so wees nie (v.2). Wees eerder soos Athanasius. Hy het vir die Godheid van Christus geveg. Toe sy vriende vir hom sê: ‘Athanasius, the whole world is against you!’ het hy gesê, ‘Then is Athanasius against the whole world!’

 

Moenie ‘n marionet wees van ander se wense, mense se opinies vrees, ‘n ‘people pleaser’ wees wat die stroom volg, of die meerderheid volg in die hof omdat jy bang is mense kyk jou snaaks aan nie (v.2). Wees soos Jesus. Selfs sy vyande moes erken: “Meester, ons weet dat U waaragtig is en die weg van God in waarheid leer en U aan niemand steur nie, want U sien nie die persoon van mense aan nie” (Matteus 22:16).

 

Stuart Olyott is reg: ‘Go with the crowd and you go to hell.’ Daar is baie mense op die breë weg (Matteus 7:13). Moenie partydig wees teen ‘n arm man in die hof nie. Moet hom nie afskryf omdat hy nie kan betaal nie, maar moet hom ook nie bejammer net omdat hy arm is nie. Dié reël geld ook vir die kwota stelsel in ons land. God wil hê ons moet regverdig wees (v.3, Deuteronomium 1:17).

 

Die Skrif waarsku: “Die vrees vir die mens span ‘n strik; maar hy wat op die HERE vertrou, sal beskut word.” (Spreuke 29:25). Moenie glo die meerderheid se opinie is altyd reg nie. Wees besorgd vir die waarheid en geregtigheid; nie vir populariteit, mense se guns, of groepsdruk nie. Moenie bang wees om ‘nee’ te sê, omdat jy mense se fronse vrees nie.

 

Dalk stem jy nie saam met die verkeerde nie, maar jy bly stil omdat jy bang is om dom te lyk. Of jy vrees die meerderheid en deel nie die evangelie nie. As jy mense vrees sal jy Jesus verloën soos wat Petrus gedoen het.

 

‘n Winkel eienaar in Barnstaple, Engeland het op R.C. Chapman gespoeg terwyl hy besig was om te preek. ‘n Tyd later het ‘n ryk familielid vir Chapman kom kuier. Hy wou graag vir hom kruideniers koop. Chapman was dankbaar en het vir die familielid gevra om sy ‘vyand’ (die man wat op hom gespoeg het) se winkel te ondersteun. Die man het so gedoen. Hy was egter haastig en het die kruidenier gevra om die pakkies by Chapman se huis af te laai. Die kruidenier was geskok en gedink daar moet ‘n fout wees. Chapman se familielid het gesê: ‘Chapman het spesifiek gevra ek moet jóú winkel ondersteun.’ Die man het met trane na Chapman toe gekom, sy sonde bely, en in Jesus geglo.[1] Dís die les in v.4-5.

 

Soos God sý vyande liefhet, moet jy jóú vyande liefhê (v.4-5, Matteus 5:43-48, Romeine 5:8, 10). Liefde is nie maar net ‘n emosie nie, maar loop uit in praktiese dade. Dis so prakties soos om jou vyand se verdwaalde vee terug te bring, of sy oorlaaide pakdier op te help as dit onder ‘n swaar vrag lê en nie kan opstaan nie (v.4-5). Die beste manier om jou vyand te wen is om hom in ‘n vriend te verander.

 

Hoe kan jý jou vyand liefhê? Doen goed aan hom, seën hom, bid vir hom, gee vir hom kos, groet hom, gee vir hom geskenke, help hom in sy nood (Lukas 6:27-36, Matteus 5:43-48, Romeine 12:20-21). Hoekom moet jy so doen? As jy dít doen sal God jou beloon en sal jy ‘n seun van die Allerhoogste wees (Lukas 6:35). Ongelowiges kan ander liefhê. Maar net ‘n Christen kan opreg sy vyande liefhê. Dis ‘n baie sterk getuienis as jy jou vyande liefhet.

 

Die bekendste voorbeeld van omkopery in die afgelope jare is seker die Hansie Cronjé skandaal. Die Indiërs het hom betaal om aspris die wedstryd te verloor. Hy is uitgevind en lewenslank uit krieket geskors. God waarsku hierteen (v.8).

 

Moenie die reg wat die arme toekom verdraai nie. Die hof moenie aspris sy saak uitrek of uitstel om ekstra geld te kry nie (v.6, 3). Die regter moet regverdig en onpartydig wees soos God (vgl. Lukas 18:1-8, Romeine 2:11). Ons mag nie vals klagtes maak, iemand onnodig dagvaar, of ‘n onskuldige en regverdige persoon teregstel nie (soos wat sondaars die onskuldige Jesus gekruisig het). As ons dít doen sal God nié onregverdig wees soos ons nie; Hy sal ons straf (v.7).

 

Moenie omkoopgeld of omkoopgeskenke aanvaar om die gereg te verdraai nie (v.8). Omkopery laat die beste prokureurs skeef dink, sodat hulle die skuldige vrylaat en die onskuldige veroordeel (v.8). God sien dit en sal hulle straf.

 

Pasop dan vir omkopery. Moenie vir die verkeersman, prokureur, of polisie geld gee, sodat jy kan vrykom nie. Moenie vir die afrigter of skool geld gee, sodat jou kind in die span kan kom nie. Moenie vir kliënte geskenke gee, sodat jy hulle by ander maatskappye kan wegrokkel nie. Moenie ekstra geld gee sodat jou paspoort gouer kan reg wees nie. Moenie geld gee om inligting oor die vraestel te kry nie. Moenie lui wees en iemand betaal om jou skooltaak te doen nie. Moenie geld betaal om makliker jou lisensie te kry nie. Moenie geld gee, sodat jy makliker verby doeane kan kom nie.

 

God sien dit alles. Jou sonde sal jou inhaal (Numeri 32:23). As jy met omkopery besig is sal jy probleme in jou huis hê (Spreuke 15:27).

 

Moenie vreemdelinge onderdruk nie (v.9). God het reeds in die vorige hoofstuk dié opdrag gegee (22:21). Die feit dat hy dit herhaal wys dat God besorg is oor vreemdelinge. Die volk moes onthou hoe húlle in Egipte onderdruk is (v.9).

 

Michelle werk as ‘n chef in ‘n Chinese restaurant. Chris eet gedurig daar oor etensuur. Hy sien altyd haar silhoeët agter die Chinese blinders. Hy geniet die sig en dink sy is aantreklik. Eendag kom sy uit om vir die bestuurder iets te vra. Chris val amper van sy stoel af. Haar lewende voorkoms is tien keer mooier as haar pragtige silhoeët. Na ‘n jaar ontmoet hy haar. Sy is nog ouliker as wat sy mooi is. Hulle raak vriende en trou uiteindelik.

 

Moenie vashak by God se silhoeët in die siviele wet nie. Beweeg aan na Jesus in die Nuwe Testament, want in Hóm sien ons meer as net ‘n silhoeët: ons sien God in die beeldskone heerlikheid van sy karakter (Johannes 14:9, 1:18).

Ek het Maandag ‘n debat gekyk tussen twee ateïste en twee Baptiste Christene. Met verwysing na die siviele wet het die ateïste gesê God is immoreel: Hy vereis die doodstraf vir klein misdade, is jaloers, onregverdig, en keur slawerny goed. Ek hoop Eksodus 22:16-23:9 het jou anders oortuig.

[1] Petersen, Robert Chapman, p.147

’n Bloedernstige beroep op Christene

Pointing finger

Paul Tripp vertel hoe hy ‘n yslike afgod by ‘n tempel in Indië gesien het.  Hy het na sy kar toe gehardloop en deur trane vir God dankie gesê dat hy nie so is nie; dat God hom gered het.  Die oomblik toe hy dit sê het hy besef dat hy presiés net so is.  Hy aanbid nou wel nie ‘n reuse beeld nie, maar sy hart is vol van afgode.  Moenie in 1 Korintiërs 10:1-22 na die Israeliete en Korintiërs kyk, en dink jy dien nie afgode soos hulle nie.

 

Israel as voorbeeld (v.1-13)

Wat sal jy dink as ek vir jou sê ek ken ‘n man wat baie lief is vir sy vrou:  hy gesels gereeld met haar, vat haar uit vir etes en neem haar weg oor naweke, voorsien goed vir haar, beskerm haar, lei haar geestelik, help haar met die kinders, wys respek vir haar, het mooi maniere met haar, gee vir haar drukkies, hou haar hand vas, komplementeer haar, koop vir haar geskenke, hou homself netjies vir haar, troos haar as sy hartseer voel, gee vir haar sakgeld?

 

Wat sal jy dink as ek vir jou sê hy is dood na ‘n operasie waarin hy sy linker long vir haar geskenk het?  Klink dit na groot liefde?  Wat as ek vir jou sê dat sy hom met ‘n ander man verneuk het, terwyl hy in die hospitaal was?  En wat as ek vir jou sê Jesus is só ‘n Bruidegom (Efesiërs 5:25), en Israel, jy, en ek is só ‘n bruid (v.1-13, vgl. Hosea)?

 

Die kerk is een met Israel (Romeine 11).  Daarom praat Paulus van die Israeliete as ‘ons vaders’ (v.1).  Die hele volk het God se voorregte geniet.

 

[1] Hulle het ‘n wolk gehad wat hulle oorskadu het en Kanaän toe gelei het (v.1).

 

[2] God het hulle verlos deur die eindste see waarin hulle vyande verdrink het (v.1).  Hulle is in Moses in gedoop in die wolk en die see (v.2).  Dit beteken eenvoudig dat hulle met Moses vereenselwig is; dat hulle God se leiding deur hom gevolg het.

 

[3] God het vir hulle geestelike kos gegee; kwartels en die brood van engele uit die hemel (v.3, Psalm 78:25-28).  Hulle was afhanklik van God se bevel sodat hulle kon eet (Deuteronomium 8:3).  Hierdie kos het gedui op Christus wat die Brood van die Lewe is (Johannes 6:30-35).

 

[4] Christus was ook die Rots wat hulle deur die woestyn gevolg het en vir hulle voorsien het (v.4).  Aan die begin en einde van hulle reis het Hy vir hulle water uit ‘n rots gegee (Eksodus 17, Numeri 20).  Hy is die lewende water wat ook hulle sieledors les (Johannes 4:14).  Hy is ook die Rots wat hulle ondersteun (Deuteronomium 32:15).

 

Tog het die volk na al hierdie voorregte teen God gesondig.  Hy het hulle gestraf en almal bo 20 in die woestyn laat sterf (v.5, Numeri 26:65, Hebreërs 3:17).

 

Moenie soos hulle wees en toelaat dat jou luste jou van Jesus af wegdraai na afgode toe nie (v.6-7, Numeri 11:4).  Die Korintiërs moes die afgodsfeeste in die Venus-tempel vermy.  Sulke feeste lei tot ooretery, dronkenskap, en seksuele losbandigheid (v.7, Eksodus 32:6).

 

Onthou hoe God op een dag 23 000 Israeliete doodgemaak het (v.8).  Hy verwys moontlik na Numeri 25, toe die Israeliete vir Baäl geoffer het en met die vroue van Midian geslaap het.  Dáár is altesaam 24 000 dood:  dalk 23 000 op een dag (v.8), en nog ‘n duisend op ‘n ander dag (Numeri 25:5, 9).  Of dit mag wees dat Paulus na die aanbidding van die goue kalf verwys.  Daar is op een dag 3000 dood, en dalk nog 20 000 in die plaag (Eksodus 32:28, 35).  God haat sonde en het ook sommige van die Korintiërs doodgemaak (11:30).

 

Die volk het vir Christus getoets en gekyk hoe ver hulle Hom kon druk (v.9, Numeri 21:5).  Hy het giftige slange gestuur om hulle dood te maak (v.9, Numeri 21:6).  Hulle het ook in Numeri 16 teen God en Moses gekla, en is deur die Verwoester doodgemaak (v.10, vgl. Eksodus 12:23, Hebreërs 11:28, 2 Samuel 24:16).

 

Die volk se sonde en straf is opgeteken om ons te waarsku (Romeine 15:4); ons wat in die einde van die tyd lewe (Hebreërs 9:26); ons wat bevoorreg is om Jesus te ken (v.11).  Moenie dink jy is beter as Israel nie.  Moenie dink jy is nie soos hulle nie.  Moenie dink Jesus sal jou nie straf nie (v.12, Romeine 11:20-21).

 

Moet egter nie in moedeloosheid sink, omdat daar versoekings sal wees nie (v.13).  Baie ander gelowiges het al dieselfde deurgemaak (1 Petrus 5:9).  God is getrou (v.13).  Hy sal nie toelaat dat jy bo jou kragte versoek word nie (v.13, Filippense 4:13, 2 Korintiërs 1:8-9, 2 Petrus 2:9).  Hy sal vir jou die uitkoms gee soos vir ‘n weermag wat naelskraap deur ‘n skeur in die berg ontsnap (v.13).

 

Leer uit Israel se voorbeeld (v.11).  Lees gerus weer Eksodus 13-17 en Numeri 11-25.  Moenie van Jesus af wegdraai nadat jy baie voorregte geniet het nie:  verlossing, die nagmaal, die doop, die Heilige Gees, die liggaam van Christus en haar gawes, Bybelse prediking, die Woord, gebed, vreugde, vrede, Jesus se soet teenwoordigheid, God se krag, sorg, en goedheid, geestelike groei, kennis van God, wysheid (v.1-4).  Moenie dink God is noodwendig tevrede met jou omdat jy in hierdie voorregte deel nie:  omdat jy gedoop is, ‘n lidmaat is, kennis van die Woord het nie (v.5).  Moenie dink dit is die God van die Ou Testament wat straf, en dat die God van die Nuwe Testament net genadig is nie.

 

Om teen die lig te sondig is erger as goddelose mense se perverse lewens, en sal ‘n groter straf ontvang (v.5-11).  Die Bybel waarsku:

 

  • “En daardie dienskneg wat die wil van sy heer geken het en nie klaargemaak of volgens sy wil gedoen het nie, sal met baie slae geslaan word; maar hy wat nie geweet het nie en gedoen het wat slae verdien, sal met min slae geslaan word. En elkeen aan wie veel gegee is, van hom sal veel gevorder word; en aan wie hulle veel toevertrou het, van hom sal hulle oorvloediger eis.” (Lukas 12:47-48).
  • “Daarom moet ons des te meer ag gee op wat ons gehoor het, dat ons nie miskien wegdrywe nie… hoe sal ons ontvlug as ons so ‘n groot saligheid veronagsaam” (Hebreërs 2:1, 3).
  • “Sorg daarvoor, broeders, dat daar nie miskien in een van julle ‘n bose en ongelowige hart is deurdat hy van die lewende God afvallig word nie. Maar vermaan mekaar elke dag so lank as dit vandag genoem word, sodat niemand van julle deur die verleiding van die sonde verhard word nie.” (Hebreërs 3:12-13).
  • “Want dit is onmoontlik om die wat eenmaal verlig geword het en die hemelse gawe gesmaak en die Heilige Gees deelagtig geword het, en die goeie woord van God gesmaak het en die kragte van die toekomstige wêreld, en afvallig geword het—om dié weer tot bekering te vernuwe, omdat hulle ten opsigte van hulleself die Seun van God weer kruisig en openlik tot skande maak.” (Hebreërs 6:4-6).
  • “Want as ons opsetlik sondig, nadat ons die kennis van die waarheid ontvang het, bly daar geen offer vir die sondes meer oor nie, maar ‘n verskriklike verwagting van oordeel en ‘n vuurgloed wat die teëstanders sal verteer. As iemand die wet van Moses verwerp het, sterf hy sonder ontferming op die getuienis van twee of drie; hoeveel swaarder straf, dink julle, sal hy verdien wat die Seun van God vertrap het en die bloed van die testament waardeur hy geheilig is, onrein geag en die Gees van genade gesmaad het? Want ons ken Hom wat gesê het: My kom die wraak toe, Ek sal vergelde, spreek die Here; en weer: Die Here sal sy volk oordeel. Vreeslik is dit om te val in die hande van die lewende God.” (Hebreërs 10:26-31).
  • “Pas op dat julle Hom wat spreek, nie afwys nie; want as húlle nie ontvlug het nie wat Hom afgewys het toe Hy op aarde ‘n goddelike waarskuwing gegee het, veel minder óns wat ons van Hom afkeer nou dat Hy uit die hemele spreek… Daarom, omdat ons ‘n onwankelbare koninkryk ontvang, laat ons dankbaar wees, en so God welbehaaglik dien met eerbied en vrees. Want onse God is ‘n verterende vuur.” (Hebreërs 12:25, 28-29).

 

Moenie dink jou sonde is nie so erg soos die Israeliete s’n nie.  Moenie sê:  ‘Ek aanbid darem nie afgode nie en is nie betrokke in seksuele orgies nie.’

 

Jesus het gesê dat wellus egbreuk in die hart is en die hel verdien (Matteus 5:27-30).  Calvyn het gesê:  ‘Die mens se hart is ‘n afgodsfabriek.’  Wanneer laas was jy kwaad, bitter, depressief, angstig, geïrriteerd, of het baklei toe jy iets nie kon kry nie?  Waaroor was dit?  Gerief, plesier, stadige diens, familie, kos, geld, seks, respek, besittings, ‘n speelding, iemand wat jou skedule kom omkrap het?

 

Dit wys vir jou wat jou afgod is.  Enige iets wat prioriteit geniet bo Jesus, sy Woord, en gebed is vir jou ‘n afgod.  Die dinge wat jou gedagtes en dagdrome oorneem is vir jou ‘n afgod.  Dit waaraan jy die meeste tyd en geld bestee wys vir jou waar jou hart regtig is (Matteus 6:21).  En wat van ondankbaarheid:  murmureer jy soos die Israeliete oor jou omstandighede (v.10)?  Die kruis, Handelinge 5, die oordeelsdag, en die hel wys vir ons dat God in die Nuwe Testament nog dieselfde voel oor sonde as in die Ou Testament.

 

Leer uit Israel se sonde.  Moenie sê jy sal nie soos hulle val nie (v.12).  Onthou jy wat met Petrus gebeur het?  Hy het gesê hy sal nie soos die ander val nie, en het tot ‘n groot val gekom (Markus 14:29-31).  Hoogmoed kom voor ‘n val (Spreuke 16:18).  As jy dink jy kan nie val nie, is jy vinnig oppad na die afgrond toe.  Besef dat versoekings sal kom; vra dat die getroue God jou sal help (v.13).

 

Is jy nog ongered?  Ignoreer jy God se eise op jou lewe?  As God sy eie volk gestraf het en sy kerk ernstig waarsku, wat sal Hy met jóú doen?  “Want die tyd is daar dat die oordeel moet begin by die huis van God.  En as dit eers by ons begin, wat sal die einde wees van die wat aan die evangelie van God ongehoorsaam is?  En as die regverdige nouliks gered word, waar sal die goddelose en die sondaar verskyn?” (1 Petrus 4:17-18).

 

Hoekom moet jy uit Israel se voorbeeld leer?  Dit is onnodig dat jy hulle foute herhaal.  Leer eerder daaruit.

 

Die nagmaal as voorbeeld (v.14-22)

Gedurende my laaste maande in Nelspruit het ek ‘n Buddhis ontmoet.  In sy huis het ek ‘n afgod gesien met ‘n olifant se gesig, ‘n vrou se bo-lyf, en ses arms.  Ek het geweet dit is ‘n dom beeld wat niks kan doen nie.  Ek het gewonder hoekom hy dit nie kan raaksien nie.  Hoekom het hy gedink dat dié porselein beeld hom kan help?  Ek verstaan nou hoekom:  daar is demone agter hierdie gode wat mense versoek en verblind (v.20, 2 Korintiërs 4:4).  Dit is hoekom dit so gevaarlik is om met vals lering en afgode te speel.

 

Omdat God uitkoms gee as ons versoek word (v.13), moet ons die oop deur neem en aanhou om te vlug (die Grieks gebruik ‘n voortdurende tydsvorm) vir afgodery (v.14).  Die Korintiërs moenie in die Venus-tempel met vuur speel nie.  Hulle het insig oor wat reg en verkeerd is (v.15, vgl. 2:14, Handelinge 17:11).

 

Die Israeliete het geestelike kos en drank gehad (v.3-4).  In die nagmaal het ons dit ook (v.16).  Die derde beker van die pasga word die beker van danksegging genoem.  Volgens Lukas 22 het Jesus met hierdie beker die nagmaal ingestel.  Wanneer ons die nagmaal beker drink, dank ons die Here vir ons redding.  Deur geloof deel ons in Jesus se bloed wat ons sonde vergewe (v.16).  As ons die brood eet, deel ons deur geloof in sy gebreekte liggaam (v.16, Johannes 6:35).  Wanneer ons een brood deel wys ons daardeur dat ons een liggaam is (v.17).

 

Toe die Israeliete die offervleis geëet het, het hulle in die altaar gedeel, en deur geloof ook in God se vergifnis (v.18, Levitikus 7:15).  Dit wat vir die nagmaal en die Ou Testamentiese offers geld, geld ook vir die vleis wat jy in ‘n afgodstempel eet.  Dit is nie dat die vleis of die afgod iets is nie (v.19, 8:4).  Dit is eerder dat die demone agter hierdie gode jou van die ware God af wil weglei (v.20).  Jy kan God nie deur afgodsbeelde aanbid nie.  As jy dít doen aanbid jy demone (v.20, Deuteronomium 32:17-18, Psalm 106:37-38).  So nee, alle paaie lei nie na dieselfde God toe nie.

 

Wat is dan ons gevolgtrekking?  Jy mag vleis eet wat aan afgode geoffer is en in die mark verkoop word (hfst.8).  Moet egter nie die nagmaal gebruik en ook by die afgodsfees vleis eet nie (v.21, vgl. 2 Korintiërs 6:15).  God is jaloers oor sy bruid.  Moet Hom nie tart en ander gode dien nie (v.22, Deuteronomium 32:21, Eksodus 34:14).  Dink hieraan voor jy die Here toets:  Hy is sterker as jy en kan jou verpletter (v.22):  “Wee hom wat met sy Formeerder twis—’n potskerf by erdepotskerwe!  Sal dan die klei sê aan die wat dit vorm:  Wat maak jy?  Of jou werk sê:  Hy het geen hande nie!” (Jesaja 45:9).

 

Moenie nuuskierig wees en sê jy wil net naby sonde of die afgod kom, en sal nie toegee nie.  Onthou vir Eva.  Vlug eerder (v.14).  Moenie speletjies speel met Jesus nie.  Hy soek nie ‘n hart wat tussen Hom, geld, die wêreld, jou kinders, jou huweliksmaat, jou werk, plesier, jou drome, jou ideale, jou sonde, of ander gode verdeel is nie (v.21-22, vgl. Jakobus 4:4-5).  As jy Jesus wil volg is dit alles of niks (Lukas 14:26, 33, 9:23, 57-62).

 

Is Jesus nog vir jou alles?  Is Hy nog eerste in jou lewe?  Of het jy jou eerste liefde verlaat (Openbaring 2:4-5)?  Het jy – soos sommige – verskonings vir hoekom jy nie meer so getrou is soos voorheen nie?  Diep in jou hart weet jy dat nie een van jou verskonings geldig sal wees op die oordeelsdag nie.  Is jou verskonings eintlik maar ‘n rookskerm, omdat jy op jou eie terme wil leef?

 

Bid dat God jou koue en harde kliphart sal uithaal, en dat Hy jou hart sal fokus en verenig om Hóm te vrees (Esegiël 36:37, Psalm 86:11, Jakobus 4:8).  Vandag as jy sy stem hoor moet jy jou hart nie verhard nie (Hebreërs 3:15).  Ek treur vir jou as jy traak-my-nie-agtig is, of as jy vrees maar jou nie bekeer nie.

 

Toe ek op skool was het ‘n toegewyde sendeling ‘n berig in die plaaslike koerant geplaas.  Hy het gesê dat hy ‘n belangrike boodskap vir die dorp het.  Hy sou dit op ‘n Vrydagaand in die NG-Moedergemeente preek.  Min mense het opgedaag.  Die kerkbanke was leeg.  Die dorp het nie belang gestel nie.  Ek hoop dat jy nie só sal reageer op hierdie bloedernstige beroep nie.