Die Tien Gebooie: Hoe om ander lief te hê

Loving neighbour

In The Secrets of Jonathan Sperry praat mnr. Sperry met ‘n paar jong seuns oor die Here.  Een van die jong seuns, Albert, is nie beïndruk nie en sê:  ‘Ja, die Bybel sê alewig:  “Moenie dit doen nie” en “Moenie dat doen nie.”’  Mnr. Sperry se reaksie was:  ‘Ek sien dit nie so nie.  Alles in die Bybel is daar om ons lewens beter te maak.  Die Bybel sê:  “Moenie steel nie.”  Wil jy hê iemand moet by jou steel Mark?  Nee?  Ek reken dan dat dit ‘n goeie ding is.  Die Bybel sê:  “Moenie lieg nie.”  Wil jy hê iemand moet vir jou lieg Albert?  Nee?  Ek reken dan dat dit goeie ding is, of hoe?’  Albert se reaksie was:  ‘Ek het nog nooit só daaroor gedink nie.’

 

Doen aan ander wat jy aan jouself gedoen wil hê (Matteus 7:12).  Dit is presies hoe ons oor die Tien Gebooie in Eksodus 20:12-17 moet dink – as ‘n uitdrukking van liefde vir jou naaste (Romeine 13:9).

 

Die vyfde gebod (v.12)

Eer jou pa en jou ma.  Om jou ouers te eer is om hulle te vrees en te respekteer (Levitikus 19:3).  Dit is ‘n gesindheid wat lei tot dade van gehoorsaamheid.  Omdat dit eerste ‘n gesindheid is, kan ‘n kind gehoorsaam optree, maar rebels wees in sy hart.  Kinders moet daarom selfs met hulle oë, stemtoon, liggaamshouding, en gesindheid respek wys (Spreuke 30:17).  Ek het onlangs gesien hoe ‘n klein kind sy oë gerol het vir sy ma.  Dit was duidelik dat hy haar nie geëer het nie.

 

Natuurlik is dit nie net kleiner kinders wat hulle ouers moet eer nie, maar selfs jong mense wat die huis verlaat het, en volwasse kinders wie se ouers al oud en grys is (Matteus 15:4-6, Efesiërs 6:1-3, Kolossense 3:20).

 

Vir klein kinders is dit belangrik om te weet dat jý die gesag in hulle lewe is.  As hulle jou gesag uitdaag moet jy hulle straf.  Leer vir hulle om uit liefde vir God aan jou gehoorsaam te wees (Efesiërs 6:1, Kolossense 3:20).  Hulle moenie gehoorsaam wees omdat jy hulle laat skuldig voel, hulle intimideer, of omdat hulle ‘n beloning soos lekkers soek nie.  Dit is reg dat jy met jou jong kinders moet speel.  Maar moenie toelaat hulle jou as ‘n maatjie sien of dat hulle jou slaan nie.

 

Tieners en jong mense moet nogsteeds hulle ouers eer.  Hulle het nie die reg om ‘cheeky’ te wees of teen jou gesag te rebeleer nie (Spreuke 30:11).  Dalk het jy altyd fout gevind of was jy te streng, en is jý die oorsaak dat hulle vandag rebels is (Efesiërs 6:4, Kolossense 3:21).  In só ‘n geval moet jy hulle en die Here se vergifnis vra.

 

As jy egter jou kinders reg grootgemaak het, en hulle nogsteeds rebels is, moet jy die regering se hulp vra.  God het polisie en ander staatsinstansies daargestel om sulke sake te hanteer (sien Deuteronomium 21:18-21).  Onthou jy hoe die polisie in die ou dae rebelse tieners met ‘n rottang geslaan het?

 

Volwasse kinders moet ook hulle ouers eer (Jeremia 35, Spreuke 23:22, Matteus 15:4-6, 1 Timoteus 5:3-8).  Jy het nie die reg om lelik te praat met jou bejaarde ma, jou pa by jou huis weg te jaag, jou ouers af te skryf, hulle te vloek, jou ma te slaan nie (21:15, 17, Spreuke 19:26).  Ek weet van ‘n man wat sy bejaarde ouers by sy huis weggejaag het, en het op RSG gehoor hoe ‘n ander inbel en sê:  ‘Ek slaan my ma.’  Al het jou ouers ook Alzheimers moet jy hulle respekteer.  Moenie jou ouers by die tehuis vir bejaardes aflaai en van hulle vergeet nie.  Dawid het vir sy ouers gesorg en Jesus ook (1 Samuel 22:3, Johannes 19:26-27).

 

Ons teks sê dat jy jou vader en jou moeder moet eer.  Jy moet dit veral onthou as jou ouers geskei is en jy by een van hulle bly.

 

Wie is die ouers vir wie jy respek moet hê?  Dié gebod geld nie net vir biologiese ouers nie, maar ook vir stiefouers (Lukas 2:51), aanneemouers, huisouers in die koshuis of weeshuis, peetouers (Ester 2:7, 20), skoonouers (Miga 7:6), grootouers (1 Timoteus 5:3, 8), ou mense in die kerk (Levitikus 19:32, 1 Timoteus 5:1-2), leiers in ons land, kerke, skole, en werkplekke.

 

Onderwerp jou aan die gesag wat oor jou gestel is.  Jy mag nie vir jou stiefpa sê:  ‘Jy is nie my pa nie en kan nie vir my sê wat om te doen nie!’  Moenie toelaat dat jou kind so praat met jou huweliksmaat nie.  As hulle disrespekvol is moet daar gevogle wees (Spreuke 22:15, 29:15).

 

‘n Kollega se tweede vrou het vir sy seun ‘n opdrag gegee.  Hy het gesê:  ‘Jy is nie my ma om vir my te sê wat ek moet doen nie.’  Toe hy ná skool by die huis kom het hy gevra:  ‘Waar is my kos?’  Sy het gesê:  ‘Ek is nie jou ma nie en hoef nie vir jou kos te maak nie.’

 

Eer jou ouers.  Pasop egter dat jy hulle nie meer liefhet as vir God nie.  As jy tussen jou ouers en die Here moet kies, moet jy die Here kies (Lukas 14:26, Handelinge 5:29).

 

Hoekom moet jy jou ouers eer?  ‘n Kind wat nie sy ouers eer nie, sal ook nie vir ander luister nie.  Later in die lewe sal dit lei tot groot probleme.  Respek vir ‘n mens se ouers is die eerste gebod wat te doen het met medemens verhoudings.  Alle ander verhoudings in die samelewing (gebooie 6-9) sal reg wees as ons verhouding met ons ouers (gebod 5) reg is.  ‘n Samelewing vol van korrupsie, misdaad, bedrog is ‘n samelewing waar kinders nie hulle ouers eer nie.

 

As jy jou ouers eer sal jy lank lewe (v.12, Efesiërs 6:3).  Natuurlik is daar uitsonderings op die reël, maar dié belofte geld in die algemeen.  Soms tref die Here rebelse kinders deur bonatuurlike ingrype, maar gewoonlik sterf hulle deur die normale gevolge van hulle optrede.  ‘n Rebelse kind wat nie vir sy ouers luister nie en dronk word, met ‘n kar jaag, dwelms gebruik, rondslaap, slegte vriende het, en roof sal waarskynlik verongeluk, in ‘n geveg betrokke raak en met ‘n mes gesteek word, aan ‘n oordosis van dwelms sterf, VIGS kry, doodgeskiet word, ensovoorts.

 

Die lang lewe praat nie van ‘n lang maar misrabele lewe nie.  Dit verwys na ‘n lewe van vrede en geluk (Deuteronomium 5:16).  As jy help om ‘n samelewing te bou wat omgee vir ou mense sal jy self die vredevolle vrugte pluk as jý eendag oud is.

 

Jy sal ook lank (vir ewig) lewe op die nuwe aarde.  Jesus het ons ongehoorsaamheid (ook ongehoorsaamheid aan ons ouers) op Homself geneem aan die kruis.  Hy het sy aardse ouers en hemelse Vader geëer en onder andere dié geregtigheid op ons rekord geplaas.  Nou verander Hy ons harte, sodat ons ons ouers wíl eer.

 

Die sesde gebod (v.13)

Moenie moord pleeg nie.  Manslag, doodstraf, selfverdediging, oorlog, jag, en bosbou is nie moord nie (22:2, Numeri 35, Genesis 9:6, Romeine 13:4, Deuteronomium 20, Levitikus 24:17-18).  Die Bybelse definisie vir moord is ‘n kwaadwillige en beplande daad waarin jy iemand doodmaak (Numeri 35:20-21).

 

Laasjaar het mense op RSG se Loslip ingebel en gesê dat moord dikwels op die ingewing van die oomblik plaasvind.  Dit is nie heeltemal waar nie.  Die daad mag dalk onverwags plaasvind, maar haat en bitter gedagtes broei al lankal.

 

Ons almal wil iemand uit ons lewens hê.  Om dit reg kry sal jy hulle haat, ignoreer, uitskuif, afskryf, slegsê, beskinder, vloek, uitskel, slaan, bitter of kwaad wees, weier om hulle te vergewe.  Volgens Jesus en Johannes is dit moord (Matteus 5:21-22, 1 Johannes 3:15).

 

‘n Seuntjie het gesukkel om sy reënjas op die hakkie te kry.  Uiteindelik het hy dit reggekry.  ‘n Meisie het gekom en sy reënjas afgehak om hare op te hang.  Hy was woedend.  Sy ma het dit gesien en vir haar seun gesê:  ‘Dink jy dit sal reg wees om die meisie dood te maak?’  ‘Nee,’ het hy gesê.  ‘Wel, volgens die Bybel het jy nou-net moord gepleeg in jou hart,’ het sy ma gesê.

 

Met verwysing na v.13 sê die ESV voetnota:  ‘The Hebrew word [for murder] also covers causing human death through carelessness or negligence.’  Iemand wat dus nalatig is met ander se lewens pleeg ook moord.  ‘n Man wat byvoorbeeld dronk bestuur en kind dood ry is skuldig aan moord.

 

Deesdae heers daar debat oor dié vorme van moord:

 

GENADEDOOD

Genadedood is moord (iemand het baie gepas gepraat van ‘genademoord’).  Aktiewe genadedood gebeur byvoorbeeld as ‘n dr. ‘n pasiënt inspuit sodat hy sterf.  Passiewe genadedood is as die dr. of familie byvoorbeeld die pasiënt van medisyne ontneem wat sy of haar lewe drasties kon verleng.  Beide aktiewe en passiewe genadedood is moord.

 

Om egter toe te laat dat iemand sterf is anders.  As die dr. of familie byvoorbeeld die sterwende persoon se medikasie wegvat, sodat die sterwensproses nie onnodiglik uitgerek word nie, is dit nie moord nie.  Sodra die medikasie verwyder word, sterf die persoon binne ‘n kort tyd daarna.

 

‘n Man het vir my vertel dat hulle dit met sy skoonpa gedoen het.  In ‘n ander geval het hy sy kind se masjiene laat afskakel.  Persoonlik dink ek dat die eerste geval reg was, maar dat die tweede geval passiewe genadedood was.

 

Ons moet onthou dat verligting van pyn nie ons grootste doel is nie.  Ons hoogste doel is om, ten spyte van ons pyn, die Here te verheerlik.

 

SELFMOORD

Geen moordenaar het die ewige lewe in hom nie (1 Johannes 3:15).  Die meeste mense wat dan selfmoord pleeg is ongered.  Tog moet ons nie dink dat selfmoord die onvergeeflike sonde is, of dat iemand wat dit pleeg outomaties hel toe gaan nie.

 

Ek het gehoor hoe ‘n man by ‘n Bybelstudie sê dat iemand wat selfmoord pleeg dadelik hel toe gaan.  Volgens Romeine 8:38-39 kan niks ‘n ware gelowige skei van God se liefde nie.  Ek het laas naweek ‘n begrafnis bygewoon van ‘n ware gelowige wat selfmoord gepleeg het.

 

Maar ons moet erken dat selfmoord ‘n aaklige, selfsugtige, en skandelike sonde is (1 Samuel 31:4-5, Matteus 27:5, Rigters 9:54, 2 Samuel 17:23, 1 Konings 16:18-19).  Iemand wat selfmoord pleeg beskuldig God vir sy of haar omstandighede, maar vertrou Hom nie vir ‘n uitkoms nie.

 

Daar is vergifnis vir mense wat al probeer het om selfmoord te pleeg.  Vertrou dat die Here jou deur jou moeilike omstandighede sal help (Psalm 42:6).  As jy mense ken wat hiertoe geneig is moet jy hulle met groot deernis en geduld help (1 Tessalonisense 5:14, Judas 22-23).

 

ABORSIE[1]

As die bevrugte eiersel, sigoot, embrio of fetus ‘n mens is, dan is aborsie moord.  Volgens die Skrif is die mens by konsepsie reeds ‘n sondaar en daarom ook ‘n mens (Psalm 51:7).  God beskou die persoon in die baarmoeder as ‘n mens wat na sy beeld gemaak is (21:22-25, Psalm 139:13-16, Jesaja 49:1, Lukas 1:15, 41).

 

Die ongebore baba is nie deel van die ma se liggaam soos haar niere, arms, of mangels nie.  Die kind het sy eie DNA, en dikwels ook sy eie bloedgroep en geslag.  Die ma of die kind kan sterf, terwyl die ander een oorleef.  ‘n Chinese sigoot kan in in ‘n Sweedse ma se baarmoeder ingeplant word, en sal nogsteeds ‘n Chinese baba bly.

 

Dit is ironies dat ons samelewing babas vermoor, maar sê ons moet hulle nie beskadig met drank, sigarette of x-strale tydens swangerskap nie.

 

‘Maar wat as die ma se lewe in gevaar is?’ vra iemand.  Sulke gevalle is bitter skaars.  Indien dit wel die geval is moet jy nie die baba vermoor nie, maar die ma se lewe probeer red.  As die kind in die proses sterf is dit nie moord nie.

 

Is aborsie toelaatbaar vir verkragting en bloedskande?  Nee.  Gee eerder die kind op vir aanneming, maar moenie die baba straf vir die sonde van die verkragter nie.  Deuteronomium 24:16 sê:  “Die vaders mag nie vir die kinders, en die kinders mag nie vir die vaders gedood word nie; elkeen moet vir sy eie sonde gedood word.”

 

Wat as die kind gestremd is?  ‘n Dokter het vir een van ons oud-lidmate gesê:  ‘Die baba in jou baarmoeder het Down sindroom.  Ek beveel aan dat jy die kind laat aborteer.’  Die kind is normaal gebore.  Maar wat ás die kind gestremd was by geboorte?  Het sulke kinders nie die reg om te lewe nie?  ‘n Predikant se dogter het verstandelik gestremd geraak deur ‘n fietsongeluk.  Sal dit aanvaarbaar wees om so ‘n kind dood te maak?  Hoekom is dit dan aanvaarbaar om verstandelik gestremde babas te vermoor?

 

Dalk is jy skuldig aan hierdie sonde.  In Jesus Christus is daar vergifnis vir moordenaars (1 Korintiërs 6:9-11, Lukas 23:34, 43).  Maar as jy jou nie bekeer nie sal jy hel toe gaan (Openbaring 21:8).

 

Die sewende gebod (v.14)

‘n Paar weke gelede het ‘n ongetroude persoon vir my gesê:  ‘Ek weet seks voor die huwelik is verkeerd, maar ek het dit gedoen omdat ek regtig lief is vir die persoon.’  Mense wat só redeneer het nie ‘n begrip van wat liefde is nie.  As jy jou naaste liefhet sal jy sy of haar lewe, reinheid, besittings, en reputasie respekteer.  Met ander woorde, jy sal die Tien Gebooie nakom.

 

In die ou Suid-Afrika was egbreuk ‘n misdaad.  ‘n Maand of twee gelede het ‘n prokureur ‘met groot vreugde’ (sy eie woorde) op RSG gesê dat dit nie méér so is nie.  Daarna het die aanbieder en prokureurs grappe hieroor gemaak en gepraat asof egbreuk goed is.  Volgens die Bybel is dit ‘n lelike sonde.

 

Egbreuk verwys na die verbreking van die huweliksband.  Ons praat hier van enige seksuele sonde:  rondslaap, homoseksualiteit, prostitusie, pedofilia, verkragting, bestialiteit, bloedskande, poligamie, skei en hertrou op onbybelse gronde (Matteus 19:9, 1 Korintiërs 7:15).

 

Tragies om te sê dat hierdie sondes ook in die kerk gevind word.  In ons eie gemeente moes ons al mense hiervoor dissiplineer.  Ander in ons kerk het van hierdie dinge gedoen, maar berou gehad sodat dit nie voor die kerk genoem is nie.  In my bediening het ek al gehoor van lidmate van goeie kerke wat homoseksualiteit beoefen, prostitute besoek, kinders molesteer, met meer as een vrou trou, ‘n sterk seksuele begeerte het vir perde, skei en weer trou asof dit uit die mode uit gaan.  Dit is skandelik!

 

Selfs ongetroudes kan die sewende gebod breek.  As hulle ongetroud is en saamslaap, besmet en onteer hulle die huweliksbed (Hebreërs 13:4).  Op dié manier breek hulle hierdie gebod en sondig hulle.

 

Hoe kan jy dié gebod gehoorsaam?  Van die staanspoor af wil ek duidelik maak dat ek met gelowiges praat.  As jy ongered is kán jy nie God se wet reg gehoorsaam nie (Romeine 8:7-8).

 

So, vir gelowiges sê ek:  Moenie net teen vuil dade probeer veg nie, maar ook teen sondige gedagtes.  Volgens Jesus is wellustige gedagtes reeds egbreuk in die hart (Matteus 5:27-28).  Om onrein gedagtes te wen, moet jy jou hart en denke vul met die Skrif.  Memoriseer en oordink dit:

 

“Waarmee sal die jongeling sy pad suiwer hou?  Deur dit te hou na u woord… Ek het u woord in my hart gebêre, dat ek teen U nie sal sondig nie.” (Psalm 119:9, 11).  “Verder, broeders, alles wat waar is, alles wat eerbaar is, alles wat regverdig is, alles wat rein is, alles wat lieflik is, alles wat loflik is—watter deug en watter lof daar ook mag wees, bedink dit.” (Filippense 4:8).

 

As jy nie jou gedagtes beheer nie, sal dit uiteindelik uitbreek in skandelike dade.  Jy sal oes wat jy geplant het (Galasiërs 6:7-8).  Jy flous jouself as jy anders dink (Jakobus 1:14-15).  As jy aanhou om hierdie dinge te dink, sal jy selfs jou eie suster verkrag (2 Samuel 13), en dalk ‘n moord pleeg om jou sonde te probeer wegsteek (2 Samuel 11).  Dalk sal jou vuil gedagtes duidelik word as jy die dag Alzheimer’s kry en jy allerhande seksuele en perverse opmerkings maak.  Almal sal geskok wees dat ‘n wonderlike mens soos jý dit kan dan, maar wat hulle nie weet nie is dat dít die ware jy is.

 

John MacArthur het van predikante gesê:  ‘When a pastor falls into sexual sin, he doesn’t fall far.’  Sy bedoeling was dat die predikant al lankal met hierdie dinge in sy gedagtes besig is.  Die eintlike daad van egbreuk was net die laaste stap.  Hierdie beginsel geld nie net vir predikante nie, maar vir ons almal.

 

Hier is nog ‘n paar wenke om seksuele sonde te oorkom:

 

  • Vermy mense, plekke, omstandighede wat hiertoe kan lei (Spreuke 5:8, Genesis 39:7, 10). Moenie vir jou vlees die geleentheid skep om te sondig nie (Romeine 13:14).
  • Breek vriendskappe en raak ontslae van CD’s, DVD’s, briewe, geskenke, jou TV en internet konneksie – enigiets wat jou versoek om te sondig. In Jesus se woorde: kap jou hand af en pluk jou oog uit (Matteus 5:29-30).
  • Moenie eers oor hierdie dinge praat nie (Efesiërs 5:3-4). Dit mag jou net opgewonde maak en in die strik laat trap.
  • Pasop vir te veel drank, want dit kan maklik hiertoe lei (Efesiërs 5:18).
  • Pasop ook vir soene wat jou hormone kan opwarm, sodat jy nie weet wanneer om te stop nie (Spreuke 7:13).
  • Wees versigtig vir ledigheid. As jy niks het om te doen nie sal jou vlees en die duiwel vir jou iets kry om te doen (2 Samuel 11:1, 2-5).
  • Geniet jou eie huweliksmaat (1 Korintiërs 7:2-5).
  • Trou (1 Korintiërs 7:9).
  • Moenie onbeskeie klere dra, sodat jy mans versoek nie (1 Timoteus 2:9-10). Weë die een deur wie die versoeking kom (Matteus 18:7).

 

Dink aan die gevolge van egbreuk:

 

[1] Die huwelik is ‘n weerspieëling van Jesus se verhouding met die kerk (Efesiërs 5:22-23).  Iemand wat dan egbreuk pleeg vertel leuens oor Hom.

 

[2] Jou eie reputasie sal skade lei (Spreuke 6:33).

 

[3] Jy sal mense se harte breek:  jou maat en kinders, die ander persoon se maat en kinders, jou geestelike leiers, jou familie, jou medegelowiges (2 Korintiërs 12:21).

 

[4] God sal jou straf met seksueel-oordraagbare siektes, die dood, en die hel (Levitikus 18, 20, Spreuke 5:11, Openbaring 21:8).

 

Die agtste gebod (v.15)

Hierdie gebod kan op honderde maniere toegepas word.  Kom ek noem maar ‘n paar maniere hoe mense vandag steel:

 

  • Mense steel goed uit winkels.
  • Mense breek in by huise.
  • Mense steel geld uit die werk se kleinkas en sê: ‘Ek sal dit later weer terugsit.’
  • Mense steel skryfbehoeftes, papier, gereedskap by die werk.
  • Kinders steel geld by hulle ouers (Spreuke 28:24).
  • Mense misbruik die werk se telefoon, kar, fotostaatmasjien, petrol- of kredietkaart vir hulle private gebruik.
  • Mense hou hulle werkers se salarisse terug, en steel so iemand anders se rente (Levitikus 19:13).
  • Mense vul nie hulle belastingvorms akkuraat in nie, maar omseil die wet op slinkse maniere.
  • Mense word betaal vir 8 ure se werk, maar werk net vir 5 of 6 ure. Hulle steel hulle werkgewer se tyd en geld. Hulle sit op Facebook terwyl hulle moet werk. Hulle vat ekstra tyd vir tee en ete. Hulle gaan McDonald’s toe of kuier by vriende terwyl hulle kliënte moet sien.
  • Mense vra vir kliënte meer geld as wat die produk of diens wat hulle gelewer het, werd is. ‘n Taxi-bestuurder by Durban lughawe het R800 gevra om ons na Port Shepstone toe te vat. Toe ons in Port Shepstone kom het iemand gesê dat hy slegs R80 betaal het. Ek het onlangs navraag gedoen om my kar se skokbrekers te vervang. Die man het my R6500 gevra. Ek het bewyse dat hy my wou indoen.
  • Kinders en studente skryf huiswerk en toetse af. Een leerder het die groeptaak gedoen, maar jy kry die punte. Die vrae- of antwoordstel lek uit. As jy skuldig is hieraan is jy ‘n dief.
  • Mense vat omkoopgeld om iemand gouer en op onwettige maniere te help (bv. met lisensies of paspoorte).
  • Mense maak onwettige kopieë van DVD’s, boeke, rekenaar programme.
  • Mense pleeg plagiaat: hulle vat ‘n ander persoon se werk en maak of dit hulle eie is. Predikante is te lui om ‘n preek voor te berei, en steel ander dominees se preke op die internet (Jeremia 23:30).
  • Predikante speel op mense se gevoelens sodat hulle meer geld in die offergawe sal ingooi. TBN se predikers is veral skuldig hieraan.
  • Mense steel ander se tyd. In die begin van my bediening het ‘n vrou my gereeld gebel en vir ‘n uur op ‘n slag met my gepraat. As jy gedurig laat kom vir afsprake steel jy ander mense se tyd. Bel ten minste en maak verskoning as jy weet jy gaan laat wees. ‘Being late is not loving your neighbour.’ (Stuart Olyott).
  • Mense wys geen respek vir ander mense se besittings nie, maar breek, verloor, beskadig die goed wat hulle leen.
  • Die Kommuniste vat ander se besittings vir hulleself.
  • Mense steel ander om van hulle slawe te maak (21:16). ‘Human trafficking’ is wat hulle dit vandag noem.
  • Mense mors God se geld en besittings wat Hy aan hulle toevertrou het. God sal van ons rekenskap eis oor hoe ons sy eiendom bestee het.
  • Mense betaal nie die geld wat hulle skuld nie (Romeine 13:7-8).

 

Is jy skuldig aan enige van die bogenoemde?  Ja?  Dan is jy ‘n dief.  Bely jou sonde aan God en die mense teen wie jy skuldig is.  Betaal terug wat jy gesteel het (22:7, Lukas 19:8).

 

Ek het onlangs onthou hoe my honde die buurman se haas gevang het.  Hy het my gevra of ek sy haas gesien het.  Ek het ‘nee’ gesê.  Ek moes my leuen aan hom bely en ook restitusie maak (ek het vir hom geld gegee om ‘n nuwe haas te koop).

 

Moenie steel nie, maar werk eerlik en hard.  Deel eerder jou eie geld, tyd, kos, gawes, besittings, en middele as wat jy iemand anders s’n vat (Efesiërs 4:28).  Onthou dat diewe nie die koninkryk van God sal sien nie (1 Korintiërs 6:10).

 

Die negende gebod (v.16)

Jy mag nie vals getuienis teen jou naaste aflê nie.  Wat beteken dit?

 

[1] Jy mag hom nie valslik beskuldig en leuens vertel in die hof nie (Deuteronomium 19:15-21).  In ons land aanvaar prokureurs, regters, en polisiemanne omkoopgeld en vertel hulle leuens.

 

[2] Moenie vals gerugte oor ander versprei nie (23:1).  Mense doen dit veral in e-posse, op Facebook en Whatsapp.  Moenie skinder nie (Levitikus 19:16).  Is dit wat jy oorvertel hoorsê?  Het jy al die feite en ken jy die persoon se motiewe?

 

[3] Moenie oordryf en sê:  ‘Sy is altyd… Hy doen nooit…’

 

Ons moenie net die waarheid oor ander praat nie, maar ook met hulle:

 

[4] Moenie vir jou ouers jok om ‘n pakslae vry te spring nie.

 

[5] Moenie vir mense geskenke belowe wat jy nie gee nie.  “‘n Man wat hom beroem op ‘n geskenk wat hy tog nie gee nie, is soos dampe en wind waar geen reënbui by is nie.” (Spreuke 25:14).

 

[6] Doen wat jy belowe.  ‘Ek sal môre 10:00 daar wees… Ek sal volgende keer kom kyk as jy rugby speel… Ek sal vir jou ‘n lekker koop as jy stilsit by die tandarts… As jy weer op die banke spring gaan ek vir jou pak gee… Ons sal vir jou bid…’

 

[7] Moenie jou storie oordryf sodat jy kan goed lyk nie.

 

[8] Moenie mense vlei nie.  Om dít te doen is om met ‘n mooi gesig te jok.

 

[9] Moenie op jou CV lieg oor jou bekwaamheid, kwalifikasies, of ondervinding nie.

 

[10] Moenie vir kliënte lieg oor hoe goed die produk is nie.

 

[11] Moenie belangrike inligting terughou nie.  Om dit te doen is om te jok.  Iemand wat bv. ‘n kar verkoop en nie vir die kliënt sê die cambelt is op die koffie nie, oortree die negende gebod.

 

[12] As jy hoor hoe iemand jok, terwyl jy die waarheid ken maar stilbly, dan deel jy in die leuen.

 

[13] Vals lering is ook ‘n leuen.  Moet dan nie vir iemand se verjaarsdag ‘n boek, dagboek, of dagstuk koop waarvan jy nie die inhoud ken nie.

 

Jy moet so betroubaar wees dat dit nie nodig is om te sweer, ‘n eed te maak, jou erewoord te gee, of jou hand op die Bybel te sit nie.  Laat jou ja ja wees en jou nee nee (Matteus 5:33-37).

 

‘n Joodse sakeman in die Vrystaat het gehoor dat iemand iets by hom wou leen.  Hy het eers nee gesê, maar toe hy hoor dat dit een van die Cornelia-Baptiste is, het hy gesê:  ‘O, is hy van die Baptiste?  Nee, dan is die saak reg.  Hy kan dit maar leen.  Die Baptiste is eerlike mense.’  Ons moet ook só ‘n reputasie hê.

 

Is dit soms toelaatbaar om te lieg?  Wat as iemand by jou huis inbreek en vra waar jou vrou en kinders is?  Jy kan die vraag vermy, die gesprek weglei, stilbly, of weier om iets te sê.  Ek is van mening dat dit altyd verkeerd is om te jok.  Die doel heilig nie die middele nie.  Die beginsel wat geld vir steel, geld ook vir jok:

 

“‘n Dief word nie verag as hy steel om sy begeerte te bevredig nie, omdat hy honger het; en as hy uitgevind word, moet hy sewevoudig vergoeding gee; al die goed van sy huis moet hy gee.” (Spreuke 6:30-31).  Ons voel jammer vir die dief wat steel omdat hy honger is.  Tog kan sy sonde nie verskoon word nie.

 

Hoekom moet jy nie lieg nie?  Die duiwel is die vader van die leuen; as jy lieg is jy sy kind (Johannes 8:44, Psalm 58:4).  Leuenaars sal hel toe gaan (Openbaring 21:8, 22:15).  Iemand wie se hart verander is, is ook gevul met die waarheid.  Hy is soos Jesus en praat die waarheid (Johannes 14:6, 1 Petrus 2:22, Efesiërs 4:25).  As jy leuens vertel oor mense dan smeer jy hulle reputasie swart en bring jy hulle in die moeilikheid (Markus 14:56-57, Handelinge 6:13).

 

Die tiende gebod (v.17)

Die tiende gebod is die wortel van die vorige vyf:  “Want uit die hart kom daar slegte gedagtes, moord, egbreuk, hoerery, diewery, valse getuienis, lastertaal.” (Matteus 15:19).  Begeerlikheid was ook deel van die eerste sonde in Genesis 3:6.

 

God wil nie net hê jy moet reg praat of optree nie, maar ook dat jou hart moet reg wees.  As jy dié gebod oortree, sal jy maklik die res oortree.  Jy sal steel, moord pleeg, en egbreuk pleeg om te kry wat jy begeer (sien 2 Samuel 11).  Om iets so sterk te begeer dat jy sal sondig om dit te kry, is om ‘n afgod daarvan te maak (Kolossense 3:5).

 

Moenie ander se goed begeer nie.  Hoe oortree mense hierdie gebod?

 

  • Jy wens iemand gee vir jou sy geld of besittings (Handelinge 24:26).
  • Jy dagdroom oor hoe so-en-so doodgaan, en jy sy ou goed kry of erf. Of jy wens hy kry nuwes, sodat jy sy oues kan kry.
  • Jy dagdroom oor hoe dit moet wees om met __ getroud te wees, en wens hy of sy was jóú huweliksmaat (Matteus 5:28).
  • Jy kla oor grondeise, maar jy self begeer iemand anders se huis of plaas (Miga 2:2).
  • Jy is jaloers op iemand anders se groter gemeente, beter gawes, mooier liggaam, duurder goed, sukses, posisie, guns wat hy met die baas het, bevordering, roem, omstandighede, soet kinders, gelukkige gesin, kinders wat presteer in sport of akademie, klere, nuwe selfoon, mooi horlosie, ens.
  • Jy wens jy wen die LOTTO.

 

Die wêreld versoek ons om materialisties te wees, om alewig nuwe en beter dinge te soek.  Jesus het gewaarsku:  “Pas op en wees op julle hoede vir die hebsug, want iemand se lewe bestaan nie uit die oorvloed van sy besittings nie.” (Lukas 12:15).

 

Hierdie gebod is nie teen rykdom, harde werk, en mooi goed nie (Job 42:12, Spreuke 21:20, Deuteronomium 8:18, 1 Samuel 2:7).  Dit wil ons eerder waarsku teen ‘n gejaag na geld, besittings, of dit wat ander het (1 Timoteus 6:10, Matteus 6:24).  C.S. Lewis het gesê:  ‘The problem is not with nice cars and big houses, but with nicer cars and bigger houses.’  Die tiende gebod wil ons waarsku teen TBN se predikers wat maak asof Jesus bestaan om ons ryk te maak.

 

Om begeerlikheid te oorkom moet jy leer om tevrede te wees met wat jy het (Filippense 4:11-13, 1 Timoteus 6:8, kontrasteer Romeine 7:7-8).  Dank die Here vir dit wat jy het.  As jy ‘n kar het, is jy onder die rykstes in die wêreld.  Wees ook baie vrygewig.  Gee weg eerder as wat jy opgaar.

 

Onthou dat God nie net jou dade sal oordeel nie, maar ook jou geheime begeertes (Romeine 2:16).  Tog is daar vergifnis vir mense wat God se wet oortree (1 Korintiërs 6:9-11).  Jesus het die wet perfek onderhou en die straf gekry asof Hy dit oortree het.  Dit het hy gedoen vir almal wat hulle bekeer en op Hom vertrou.

 

Ek het die eerste keer van kleptomania gehoor toe ek in graad 2 was.  ‘n Kind in my broer se klas het vreeslik gesteel.  Hy het eendag tydens krieket oefening ‘n ander kind se fiets gesteel.  Hulle het hom gevang en geslaan.

 

Dít is hoe die wêreld die oortreding van God se wet sien:  nie as sonde waarvoor jy verantwoordelik is, maar as ‘n siekte waarvoor jy nie kan help nie.  Vir die wêreld lê die oplossing in pille en terapie, en nie in berou, belydenis, of bekering nie.  Volgens hulle moet ons die moordenaar bejammer, is die persoon wat rondslaap verslaaf en onskuldig, is die leuenaar en die persoon wat dobbel siek.

 

Alhoewel geen mediese toetse kan bewys dat dit ‘n siekte is nie, eet ons hierdie teorieë op vir soetkoek.  As hierdie dinge ‘n siekte is, is daar geen hoop dat dié mense ooit kan verander nie.  Indien dit egter sonde is, is daar hoop en vergifnis in die kruis.

 

Dink aan enige lied wat jy onlangs op die radio of op ‘n CD gehoor het.  Waaroor het dit gegaan?  Oor liefde?  Waaskynlik.  Hoekom?  Almal is opsoek na die vervulling wat ware liefde bring.  Tog soek mense dit op die verkeerde plek:  in die arms van iemand wat mooi gebou is, jou laat goed voel, sterk is, of jou sal beskerm.  Vir die wêreld gaan liefde oor emosie, plesier, of ‘n sterk gevoel wat selfgerig is.

 

In die Bybel gaan liefde nie bloot oor ‘n selfgesentreerde plesier of gevoel nie.  Dit gaan eerste oor God en dan oor jou naaste (sien Matteus 22:37-40).  Dit word uitgeleef in die dade en gesindheid wat in die Tien Gebooie beskryf word.

 

[1] Baie van wat ek oor aborsie sê het ek gekry uit Why Pro-Life? van Randy Alcorn

Advertisements

Die Tien Gebooie: Hoe om God lief te hê

Moses receiving Ten Commandments

Ek het op ‘n DVD gesien hoe ‘n evangelis mense in die straat vra hoeveel van die Tien Gebooie hulle ken.  Die meeste kon skaars drie noem en het selfs ander bygevoeg wat nie deel is van die Tien Gebooie nie (hoeveel kan jy opnoem?).  Toe die evangelis vra hoeveel biere die mense kon opnoem, het hulle glad nie gehuiwer nie.

 

Jy weet natuurlik dat die Tien Gebooie net ‘n opsomming van die 613 wette van die Ou Testament is.  Die Tien Gebooie self kan in twee sinne opsom word (Matteus 22:36-40):  die eerste vier gebooie leer vir ons hoe om God lief te hê, terwyl die laaste ses vir ons wys hoe om ons naaste lief te hê.  Vandaar my tema vir die eerste vier gebooie:  Hoe om God lief te hê.

 

Inleiding (v.1-2)

By 2005 se School of Preaching het Dale Ralph Davis die volgende storie vertel.  Die kommuniste in die ou Soviet Unie het talle mense in die tronk gestop, omdat hulle die wet ‘oortree’ het.  ‘n Tipiese gesprek tussen Russiese soldate en die gevangenes sou so iets geklink het:

 

Soldaat:                   Teken hier!

Gevangene:            Maar hoe het ek die wet oortree?

Soldaat:                   Jy het oortree – teken!

Gevangene:            Kan ek die wet sien?

Soldaat:                   Jy hoef nie die wet te sien nie!

Gevangene:            Ek wil graag die wet sien.

Soldaat:                   Ons het nie die wet nie!

Gevangene:            Vra asseblief vir jou kommandant ek wil die wet sien.

Soldaat:                   Hy het ook nie die wet nie!

 

Die wet was in die tsar of president se kop.  Dit is erg as jy nie weet wat die wet vereis nie.  So het heidene in die antieke wêreld nie geweet wat die gode wil hê nie.  Hulle het in vrees gelewe en nooit geweet of die gode tevrede is of nie.  Die Tien Gebooie is dus nie ‘n straf nie maar ‘n genade, want daarin maak God sy wil bekend:  ons weet wat Hy van ons verwag.

 

Die Tien Gebooie verskil van enige ander deel in die Bybel.  Elke teks in die Bybel is onder inspirasie van die Heilige Gees deur mense geskryf.  Net die Tien Gebooie is direk van die berg af gespreek (v.1, 19, vgl. Johannes 1:1).  God het dit met sy eie vinger op kliptafels geskryf (31:18).

 

Die Hebreeus praat van die Tien Gebooie as ‘Tien woorde’ (Deuteronomium 4:13).  God het dit in tien wette opgesom sodat die volk dit maklik kon onthou.  Voor God die gebooie gee sê Hy vir ons wie Hy is (v.2).  Elke gebod wys vir ons iets van wie God is.

 

Gebod 1:                 God is die enigste God.

Gebod 2:                 God is jaloers oor sy eer.

Gebod 3:                 God is heilig en sal nie dat mense sy Naam laster nie.

Gebod 4:                 God is die Skepper wat sy skeppingswerk voltooi het.

Gebod 5:                 God is die Oppergesag wat gesagsfigure oor ons stel.

Gebod 6:                 God is die bron van lewe; moet daarom nie moord pleeg nie.

Gebod 7:                 God is rein; moet daarom nie egbreuk pleeg nie.

Gebod 8:                 God is die gewer van alles; moet daarom nie steel nie.

Gebod 9:                 God is Waarheid; moet daarom nie lieg nie.

Gebod 10:               God is goed; wees daarom tevrede met wat jy het.

 

God sê:  “Ek is die HERE” (v.2).  In 3:14 het God gesê:  EK IS wat EK IS.  Hy is soewerein, selfstandig, ewig, en onveranderlik.  Hy sê:  “Ek is die HERE jou God”(v.2).  Hy het vir Israel geskep en hulle uit Egipte gered, en daarom is Hy hulle God (v.2).  Israel sou nie deur wetsonderhouding gered of geheilig word nie.  God het die Tien Gebooie aan ‘n verloste volk gegee (v.2).  Israel moes vir die wêreld wys hoe ‘n verloste volk lewe (v.2).  Glo dit of nie, maar die genade van verlossing kom voor die wet (v.2)!  Natuurlik kon Israel en ons nie die wet perfek nakom nie, en daarom moes Jesus kom om die wet perfek te onderhou, asook om die straf te kry vir ons wetsoortreding.

 

Sorg dat jy die orde van wet en genade reg het.  Moenie die wet voor genade sit, asof jy deur wetsonderhouding genade kan verdien nie.  Ons voel maklik goed of dink dat God aan ons guns sal bewys (vir ons ‘n kind, huweliksmaat, werk, geld, ‘n groeiende kerk, of hulp met ons probleme sal gee) as ons vir ‘n paar weke nie gevloek het, kwaad was, gesteel het, leuens vertel het, slegte gedagtes gehad het, pornografie gekyk het nie; as ons reg gedoen het, die Bybel gelees en gebid het, of getrou kerk toe gekom het.

 

Dalk wil jy God se genade en vergifnis wen deur vir ure jou sondes te bely, te vas, baie hoofstukke in die Bybel te lees, of eers vir ‘n ruk reg te leef en die wet uit te voer.  ‘n Tyd gelede het ek teen die Here gesondig.  Ek was moedeloos.  Ek wou baie graag die Here se guns terugwen.  Ek het besef dat ek dit nie kan doen nie.  Ek moes eenvoudig my sonde bely en my daarvan bekeer.  Slegs Jesus se offer is aanneemlik voor God.  Dáárin moes ek skuil.  Sodra jy genade verdien is dit nie meer genade nie, maar werke.

 

Vir die ongelowige kom die wet voor genade.  In sý geval is die wet gegee om vir hom te wys hoe sondig hy is (1 Timoteus 1:8-10).  Hopelik sal hy dan vra om gered te word.  Vir die gelowige kom genade voor die wet.  Verlossing is ‘n gratis geskenk.  Noudat ons gered is skryf God sy wet op ons harte (Hebreërs 8:10).  Deur die krag van die Gees kán ons die wet onderhou; Hy máák dat ons daarvolgens lewe (Esegiël 36:27).  Kan enige mens wat volgens die wet begin lewe daardeur heilig word?  Tog werk die Gees in gelowiges en lei Hý hulle om daarvolgens te lewe (Romeine 8:4, Galasiërs 5:23).

 

Moenie die wet vóór genade sit nie.  Maar moet ook nie vergeet om die wet ná genade te sit nie.  Moenie wetteloos wees nie (Romeine 6:1-2).  Wie waarlik gered is sal die wet liefhê en daarvolgens wíl lewe.

 

Wat sal gebeur as jy die orde van die wet en genade omruil?  Jy sal in vrees lewe en nooit seker wees of jy genoeg gedoen het om God se guns te wen nie.  Jy sal trots raak as jy dink dat jy genoeg gedoen het.  Jy sal ‘n vals hoop hê wat op sand gebou is.  Jy sal in jou eie krag probeer om die sonde te oorwin, en uiteindelik moedeloos wees:

 

“As julle dan saam met Christus die eerste beginsels van die wêreld afgesterf het, waarom is julle, asof julle nog in die wêreld lewe, onderworpe aan insettinge soos:  raak nie, smaak nie, roer nie aan nie?—almal dinge wat deur die gebruik bestem is om te vergaan—volgens die gebooie en leringe van mense, wat, alhoewel dit ‘n skyn van wysheid het, in eiesinnige godsdiens en nederigheid en in gestrengheid teen die liggaam, geen waarde het nie, maar strek tot versadiging van die vlees.” (Kolossense 2:20-23).

 

Die eerste gebod (v.3)

Ek onthou hoe ek in 2008 gebid het dat God my sal help om die eerste gebod te verstaan.  Ek was oortuig dat ek dié gebod nie oortree het nie.  Kort na ek gebid het, het ek ingeskryf vir ‘n beradingskursus.  Daar was een hele klas wat oor dié onderwerp gehandel het.  Ek het besef dat elke sonde voortvloei uit ‘n oortreding van die eerste gebod.

 

Die eerste gebod sê dat ons naas Jahwe geen ander gode mag hê nie.  Ons kan dus nie soos die Assiriërs vir Jahwe en die afgode dien nie (2 Konings 17:33), of soos die Hindus vir Jesus en die afgode dien nie.  Ons mag geen gode voor die Here hê nie.  Jahwe moes vir Israel nr. 1 wees bo hulleself, die gode van Egipte (12:12), of enigiets en –iemand anders.  Vers 3 sê nie daar is ander gode nie (Jesaja 44:6).  Die verbod word gegee omdat die mens alewig in sy hart besig is om nuwe gode uit te dink.

 

Moenie afgode aanbid nie.  Jy kan passievol wees oor iets, sonder dat dit vir jou ‘n afgod is.  Hoe weet wanneer iets vir jou ‘n afgod is?  As jy iets so erg wil hê dat jy die wet sal breek om dit te kry of die wet breek as jy dit nie kan kry nie, is dit vir jou ‘n afgod.  Kolossense 3:5 sê gierigheid is afgodery.  ‘n Paar voorbeelde sal jou help om beter te verstaan:

 

  • Geld is vir jou ‘n afgod as jy steel, kliënte belieg, vir SARS kroek om dit te kry.
  • Gemak en jou reputasie is vir jou ‘n afgod as jy moord pleeg, bitter is, ander slegsê, mense uitskuif as hulle dit bedreig.
  • Seks en plesier is vir jou ‘n afgod as jy egbreuk pleeg en wellustig is om dit te kry.
  • ‘n Mooi liggaam, geld en besittings is vir jou ‘n afgod as jy jaloers is op ander wat dit het.
  • Voorspoed, geld, en geluk is vir jou ‘n afgod as jy ‘n ander god aanbid of ‘n vals een skep om dit te kry. Prosperity predikers doen dit deur ‘n vals Jesus te skep wat bestaan om jou ryk te maak.
  • Geld, gemak, gesondheid, besittings, en ___ is vir jou ‘n afgod as jy God se Naam laster, weier om kerk toe te gaan om Hom te aanbid, kwaad is vir Hom as Hy dit nie vir jou gee nie.
  • Plesier, vriende, meisies en kêrels is vir jou ‘n afgod as jy disrespek toon aan jou ouers as hulle ‘nee’ sê vir hierdie dinge.

 

Hoekom moet jy nie ander gode aanbid nie?  As jy dít doen sal jy baie sorge en probleme hê, en uiteindelik in die hel beland (Psalm 16:4, Openbaring 21:8).

 

Die tweede gebod (v.4-6)

Mark Dever vertel hoe hy by ‘n doktorale seminaar ‘n lesing oor ‘the Doctrine of God’ moes aanbied.  Ná sy praatjie het ‘n man gesê:  ‘I like to think about God as…’  Toe die man 10 minute later klaar is, het Dever gesê:  ‘Bill, thanks for telling us so much about yourself… but this is a seminar about the doctrine of God.  What you’ve just did, is tell us about yourself:  you like to think about God like this or that.  We want to know in fact what God is like; not what your preference is of what God is like.’  Dit is presies waarteen die tweede gebod waarsku.

 

Die eerste gebod sê dat ons nie vals gode mag aanbid nie.  Die tweede gebod sê dat ons die ware God nie op ‘n vals wyse mag voorstel nie.  Die Amish is verkeerd om te dink dat die tweede gebod enige kunswerk verbied.  Jy mag ‘n olifant uit seepsteen kerf en die Alpe skilder.  Jy mag egter nie sulke beelde maak en sê dat die onsienlike God so lyk nie (v.4-5).  Aäron het ‘n goue kalf gemaak en gesê dat dit die Here voorstel (32:4-5).  God is heilig en uniek; Hy is ‘n ewige Gees.  Daarom moet ons Hom nie afbring tot op die vlak van ‘n skepsel nie:

 

“En die HERE het met julle uit die vuur gespreek; julle het ‘n stem van woorde gehoor, maar geen verskyning gesien nie—net ‘n stem was daar… Neem julle dan terdeë in ag ter wille van julle siele—want julle het géén verskyning gesien op die dag dat die HERE by Horeb uit die vuur met julle gespreek het nie—sodat julle nie verderflik handel deurdat julle vir julle ‘n gesnede beeld, ‘n gelykenis van enige afgodsbeeld, maak nie: ‘n afbeelding van man of vrou, ‘n afbeelding van enige dier wat op die aarde is, ‘n afbeelding van enige gevleuelde voël wat in die lug vlieg, ‘n afbeelding van enigiets wat op die aarde kruip, ‘n afbeelding van enige vis wat in die water onder die aarde is” (Deuteronomium 4:12, 15-18).

 

Ons is na sý beeld gemaak, en daarom moet ons Hom nie na óns beeld wil maak nie:  “As ons dan die geslag van God is, moet ons nie dink dat die godheid aan goud of silwer of steen, die beeldwerk van menslike kuns en uitvinding, gelyk is nie.” (Handelinge 17:29).

 

Soos ‘n bruidegom jaloers is oor sy bruid en haar nie met ander deel nie, sal God ons nie met ander gode deel nie (v.5, vgl. 34:14, Nahum 1:2).  As ‘n pa afgode aanbid, sal hy sy nageslag leer om dieselfde te doen.  Indien hulle sy voorbeeld volg en die Here haat, sál Hy hulle straf (v.5, 34:7).  Die teks sê nie dat kinders vir hulle ouers se sondes gestraf word nie (v.6, Deuteronomium 24:16, Esegiël 18:20), maar eerder dat die pa se voorbeeld sy kinders beïnvloed, en dat sy sonde nadelige gevolge vir hulle mag inhou.  Lees gerus 1 Konings 12 en verder.  Jy sal verbaas wees hoe baie konings Jerobeam die seun van Nebat se oortreding van die tweede gebod nagevolg het.

 

God se liefde is groter as sy toorn.  Sy troue liefde duur tot in die duisendste geslag vir dié wat hulle liefde vir God bewys deur sy gebooie te gehoorsaam (v.6, vgl. Johannes 14:15).

 

Hoe moet ons die tweede gebod toepas?

 

[1] Moenie ‘n god van jou eie verbeelding skep nie.  Die ware God is die Een wat Homself geopenbaar het in die skepping, die Skrif, en in Jesus.  Moenie hierdie openbaring verwerp en sê:  ‘Ek weet die Bybel sê ___, maar die God wat ek aanbid sal nie…’  Jy het sopas ‘n god van jou eie verbeelding geskep.

 

[2] Moenie dink dat die Vader anders is as Jesus, sodat jy die God van die Ou- en Nuwe Testament teen mekaar afspeel nie.  Wie Jesus gesien het, het die Vader gesien (Johannes 14:9).

 

[3] Moet ook nie aan God dink as iemand wat jóú toestemming nodig het voor Hy jou kan red, wat jou nie kan help totdat jý die woord uitgespreek het, wat jou met ‘n vloek straf vir jou voorvaders se sonde, wat jou ryk sal maak as jy Hom volg nie.  Die afgod van TBN is nie die God van die Bybel nie.

 

[4] Moenie aan God dink as ‘n ou man met ‘n lang wit baard nie.  God is ‘n Gees en nie die figuur van die Kinderbybel nie.

 

[5] Moenie ‘geluk’ en geestelike versterking vind in beelde, prente, of juwele van Jesus en die kruis nie.

 

As jy die tweede gebod breek is dit nie lank voor jy die eerste een sal oortree nie.

 

Die derde gebod (v.7)

‘n Seuntjie in Australië het vir sy ouers vertel van ‘n man wat by hulle skool kom praat het.  ‘Wat het hy gesê?’ het sy ouers gevra.  ‘Hy het gevloek; hy het Jesus Christus gesê,’ het hy geantwoord.  Hierdie jong seun het nie geweet dat Jesus ‘n Persoon is nie.

 

My Amerikaanse vriend het my vertel hoe die Tsonga seuns in sy jeug Jesus se Naam in Afrikaans laster as hulle sokker speel.  Hy wou weet of hy hulle hieroor moes aanspreek.  Wat sou jy sê?  Ek is seker jy sou wou hê ‘n Tsonga moes vir jou sê as jy Jesus se Naam in sý taal laster.  Is dit nie ons plig om vir mense te sê hulle moenie die Here se Naam laster nie?  As jy God liefhet sal jy nie onaangeraak luister hoe iemand jou Here se Naam vloek nie.

 

God se Naam openbaar sy karakter (3:14-15).  Hy maak sy Naam en karakter bekend in die Skrif en in Jesus.  Ons moet sy Naam nie goedkoop maak, vloek, of as ‘n alledaagse woord of kombuistaal gebruik nie.  Mense gebruik soms die Here se Naam ydelik en sê dan:  ‘Ek het niks daarmee bedoel nie.’  Presies!

 

Hoe oortree mense vandag die derde gebod?

 

[1] Mense gebruik sy Naam as ‘n vloekwoord en kyk hoe ander dit doen op TV.  In Levitikus 24:10-16 het ‘n man met ‘n ander een baklei en die Here se Naam gevloek.  Hy het die doodstraf gekry.

 

[2] Mense breek die beloftes wat hulle in die Here se Naam gesweer het (sien Levitikus 19:12).  Hulle belowe om lewenslank getroud te wees, maar skei.  Hulle belowe trou as hulle hul kinders toewy of lidmate word, maar breek dan hulle beloftes (Jeremia 34:15-16).  Baie mense – selfs kinders – sê:  ‘Ek sweer; ek sit my hand op die Bybel,’ maar weet dat hulle ‘n leuen vertel.  Mense maak ‘n eed in die Here se Naam, maar kom dit nie na nie (‘Here, ek belowe om vir U te werk as U my kind gesond maak’).  Die Skrif sê:

 

“As jy ‘n gelofte aan God gedoen het, stel nie uit om dit te betaal nie, want daar is geen welgevalle in dwase nie.  Betaal wat jy belowe.  Dit is beter dat jy nie belowe nie as dat jy belowe en nie betaal nie.” (Prediker 5:3-4).

 

Dalk maak iemand beswaar en sê:  ‘Ek weet ek het belowe, maar my belofte was nie in die Here se Naam nie.’  Jy redeneer soos die Fariseërs.  God is orals, en daarom is elke belofte ‘n belofte in sy Naam (Matteus 5:33-37).

 

[3] Mense wat sê hulle is Christene maar goddeloos leef, gee vir ongelowiges kans om die Here se Naam te laster.

 

  • “Want, soos geskrywe is, die Naam van God word om julle ontwil onder die heidene gelaster.” (Romeine 2:24).
  • “Almal wat diensknegte is onder ‘n juk, moet hulle eie here alle eer waardig ag, sodat die Naam van God en die leer nie belaster mag word nie.” (1 Timoteus 6:1). As jy disrespekvol is met jou baas sal mense God se Naam laster.
  • Ouer vroue moet die jonges leer “om versigtig te wees, hulle mans en kinders lief te hê, ingetoë te wees, kuis, huislik, goed, aan hul eie mans onderdanig, sodat die woord van God nie belaster word nie.” (Titus 2:4-5).
  • Salomo sê dat ‘n gelowige wat steel die wêreld uitnooi om God se Naam te laster (Spreuke 30:9).
  • “die man en sy vader gaan na [slaap met] dieselfde jongedogter om my heilige Naam te ontheilig.”(Amos 2:7).
  • Ná Dawid se moord en egbreuk het Natan vir hom gesê: “Maar omdat u die vyande van die HERE deur hierdie saak aanleiding gegee het om grootliks te laster” (2 Samuel 12:14).

 

[4] Mense gebruik God se Naam om vals lering te preek.  Die vals profetesse in Esegiël 13:19 en vals leraars in 1 Timoteus 1:20 het die Here se Naam op dié manier ydelik gebruik.  As jy na hulle lering luister deel jy in hulle sonde.

 

[5] Mense sê hulle is Christene, maar lewe nie volgens die Christen-naam nie.  So misbruik hulle die Christus se Naam.  “Hou dan my gebooie en doen dit.  Ek is die HERE.  En ontheilig my heilige Naam nie, sodat Ek geheilig kan word onder die kinders van Israel.  Ek is die HERE wat julle heilig” (Levitikus 22:31-32).  “Hulle bely dat hulle God ken, maar hulle verloën Hom deur die werke, omdat hulle gruwelik en ongehoorsaam is en ongeskik vir elke goeie werk.” (Titus 1:16).

 

[6] ‘n Christen wat die Here se Naam verloën en onder druk sê dat hy nie vir Jesus ken nie, gebruik dit ook ydelik (Handelinge 26:11).

 

[7] Wanneer die Here iemand straf, lig hy sy vuis teen die hemel en laster hy God se Naam (Openbaring 16:9).

 

[8] Die Fariseërs het gesê dat Jesus teen God laster, omdat hy gesê het dat Hy self God is (Johannes 10:33).  Ons weet dat Jesus waarlik God is.  Maar as TBN se predikers sê dat hulle en hul hoorders gode is (‘the little gods doctrine’), is hulle besig om die Here se Naam te laster.

 

Ons moet bid dat God se Naam geheilig word (Matteus 6:9).  Ons moet bid vir ‘n nuwe hart en heilig lewe, sodat God se Naam in ons geheilig mag word (Esegiël 36:20-27).

 

Hoekom moet ons nie die Here se Naam laster nie?  Die Here sal jou verseker straf (v.7).  Jou optrede verdien die dood:  “En wie die Naam van die HERE laster, moet sekerlik gedood word; die hele vergadering moet hom sekerlik stenig.  Die vreemdeling net soos die kind van die land as hy die NAAM laster, moet hy gedood word.” (Levitikus 24:16).

 

Die vierde gebod (v.8-11)

J.W. Albertse was ons gemeente se eerste leraar.  Hy het die gemeente reeds in sy studentejare bedien, en in dié tyd koppe gestamp met Seminarium se eerste rektor, Dr. J.D. Odendaal.  Die Uitvoerende Komitee van die ABK, asook die Seminarium het vir Albertse aangevat oor sy onbybelse beskouing van die Sabbat.  Hy moes sy siening verloën, ‘n boek oor die Bybelse beskouing van die Sabbat lees en aanvaar, en sy dwaling voor sy mede-studente bely.[1]

 

Die Bybelse lering van die Sabbat is een waaroor baie al in die geskiedenis verskil het.  Party kerke, soos die Sewendedag Adventiste en baie in die Hebrew Roots Movement, wil jou uit die hemel uitsluit as jy die Sabbat nie streng volgens húlle reëls navolg nie.  Ander gooi weer die Sabbat weg en sê dinge soos:  ‘Ek glo al nege van die Tien Gebooie.’  Ons moet die balans vind.

 

Die volk moes die Sabbat nie dieselfde hou as die ander ses dae van die week nie.  Die dag moes spesiaal, heilig, en afgesonder wees (v.8, Jesaja 58:13).  God het eerste gesê dat hulle ses dae moes werk (v.9).  Ja, om ses dae te werk is ‘n opdrag (2 Tessalonisense 3:10).  Op een dag moes hulle rus en die dag aan God wy om Hom te aanbid (v.10).  Hulle moes ook hulle kinders, slawe, vee, en die uitlanders in hulle stede laat rus (v.10).  Nóg verse oor die Sabbat sê:

 

  • “Ses dae moet jy jou werk verrig, maar op die sewende dag moet jy rus, dat jou os en jou esel kan uitrus en die seun van jou slavin en die vreemdeling kan asem skep.”(23:12).
  • “Verder het die HERE met Moses gespreek en gesê: Spreek jy met die kinders van Israel en sê: Julle moet sekerlik my sabbatte onderhou, want dit is ‘n teken tussen My en julle in julle geslagte, sodat die mense kan weet dat Ek die HERE is wat julle heilig. Onderhou dan die sabbat, want dit moet vir julle heilig wees. Hy wat dit ontheilig, moet sekerlik gedood word; want elkeen wat daarop werk verrig, dié siel moet uitgeroei word onder sy volksgenote uit. Ses dae lank kan werk verrig word, maar op die sewende dag moet dit wees ‘n dag van volkome rus, heilig aan die HERE. Elkeen wat op die sabbatdag werk doen, moet sekerlik gedood word. En die kinders van Israel moet die sabbat onderhou deur die sabbat te vier in hulle geslagte as ‘n ewige verbond.” (31:12-16).
  • “Ses dae moet jy arbei, maar op die sewende dag moet jy rus. In die ploegtyd en in die oestyd moet jy rus.” (34:21).
  • “Ses dae lank kan daar werk verrig word, maar op die sewende dag moet daar vir julle ‘n heiligheid, ‘n dag van volkome rus wees tot eer van die HERE. Elkeen wat daarop werk verrig, moet gedood word. Julle mag op die sabbat geen vuur aansteek in enigeen van julle woonplekke nie.” (35:1-2).

 

God het die doodstraf vereis vir Sabbatsoortreding (Numeri 15:32-36).  God was streng omdat Hy geweet het dat mense maklik ‘n afgod maak van geld, en dat sy volk nie sou rus nie.  Die werk-ses-dae-rus-een siklus kom van Genesis 2:2-3 af, toe God die aarde in ses dae gemaak het en gerus het op die sewende dag (v.11).

 

Ons moet die Sabbat reg verstaan en onderhou.  Hoekom hou ons nie die Sabbat op Saterdae nie?  ‘n Adventis het my siening oor die Sabbat aangevat en gesê dat dié dag nie in Eksodus 20 ingestel is nie, maar in Genesis 2:  ‘Die wet kan dalk nog verander word, maar ‘n skeppingsinstelling nie.’  Maar iets groter as die skepping het gekom:  ‘n nuwe skepping; ‘n herskepping deur Jesus wat gekruisig is en opgestaan het op die eerste dag van die week (2 Korintiërs 5:17).  Jesus is Here van die Sabbat en kan die dag verander as Hy wil (Markus 2:28).

 

Die Sabbat was buitendien net ‘n skadu van die volheid en ewige rus wat ons in Jesus vind:  “Laat niemand julle dan oordeel in spys of in drank of met betrekking tot ‘n fees of nuwemaan of sabbat nie, wat ‘n skaduwee is van die toekomstige dinge; maar die liggaam behoort aan Christus.” (Kolossense 2:16-17).

 

In die konteks van die Sabbat in Matteus 12:1, sê Jesus dat Hy rus bring vir ons siele (Matteus 11:28).  Oor die hemel sê Johannes:  “Skryf salig is van nou af die dode wat in die Here sterwe.  Ja, sê die Gees, sodat hulle kan rus van hul arbeid, en hulle werke volg met hulle.” (Openbaring 14:13).

 

Deur geloof gaan ons hierdie rus in (Hebreërs 4:3-4).  Die nuwe dag is nie meer die sewende dag nie, maar die dag waarin ons verlossing voltooi is, die dag van Jesus se opstanding (Hebreërs 4:8-10, Psalm 118:22-24).  Daarom het die vroeë kerk op Sondae bymekaar gekom om te aanbid (Handelinge 20:7, 1 1 Korintiërs 16:1-2).  Openbaring 1:10 noem Sondag ‘die Here se Dag’.

 

God het ons geheilig.  Om ons daaraan te herinner het Hy ‘n dag geheilig waarin ons Hom moet aanbid:  “Julle moet sekerlik my sabbatte onderhou, want dit is ‘n teken tussen My en julle in julle geslagte, sodat die mense kan weet dat Ek die HERE is wat julle heilig.” (31:13).  Onthou jou Skepper en prys Hom dat Hy jou verlos het (v.11, Deuteronomium 5:15).

 

Beskou die Sabbat as ‘n geskenk en nie as ‘n straf nie (Markus 2:27).  Moenie jou gewone werk doen of angstig wees dat jy nie deur die maand sal kom nie.  Glo dat die Here vir jou sewe dae se salaris sal gee vir net ses dae se werk (16:22-26).  Gebruik die dag om saam met ander gelowiges te vergader, jou siel, brein en liggaam te rus, te ontspan en te speel, tyd met jou familie deur te bring.  Laat die mense wat vir jou werk die dag af kry (v.10).

 

Gebruik die dag om goed te doen aan ander en werk as die nood druk (sien Markus 2:23-24, 3:4, Lukas 13:14-16, 14:5, Johannes 5:10, 16-17, 9:16).  Dokters, verpleegsters, en polisie moet noodgedwonge werk.  Predikante moet preek en goed doen aan ander se siele.  Jy moet kos kook om vir jou gesin te sorg.

 

Hoekom moet ons die Sabbatsgebod reg verstaan en toepas?  Om goed te werk moet jy rus en jou byl se lem slyp (Prediker 10:10).  As ons weekliks rus:

 

  • Minder mense sal oorwerk wees en uitbrand.
  • Minder mense sal stres, depressief raak, en angstig wees. Gevolglik sal jy ook beter slaap.
  • Minder mense sal psigosomatiese siektes hê. Talle siektes word deur stres veroorsaak. As gevolg hiervan spandeer mense duisende rande op dokters en pille.
  • Minder huwelike sal in die skeihof eindig. As kinders hulle ouers op Sondae sien sal hulle gelukkiger wees en nie so maklik rebelleer nie. So sal mense ook minder geld op beraders hoef uit te gee.
  • Jy sal minder geïrriteerd wees; jy sal minder met ander baklei.
  • Mense sal nie so maklik vasgevang raak in die mal gejaag na geld nie.
  • Jy sal die geld spaar wat jy sou uitgee op ekstra petrol, bande, slytasie op jou kar, ‘n ‘babysitter’, en ekstra vakansie omdat jy moeg is. Het jy al daaraan gedink dat God vir jou 52 dae ‘n jaar af gee?
  • Jy sal jou werk beter doen, omdat jou liggaam en brein gerus het.
  • Minder mense sal sê: ‘Ek kan dit nie meer vat nie!’ en selfmoord probeer pleeg.

 

Baie keer sê mense dat hulle nie tyd het om die Skrif te lees, te bid, by die siekes uit te kom, of evangelisasie te doen nie.  Maar as hulle die Here se dag reg gehou het, sou hulle tyd gehad het.

 

John Paton was ‘n sendeling op die eiland Aniwa.  So beskryf hy ‘n tipiese Sondag op die eiland:

 

[1] Ontbyt as die dag breek.

[2] ‘n Een uur erediens as die son opkom.

[3] ‘n Twintig minute breek.

[4] ‘n Tweede erediens.

[5] Lidmaatskapklas deur die Westminster Shorter Catechism, terwyl die res met ‘n biduur besig is.

[6] ‘n Uur se teetyd en ete.

[7] ‘n Halfuur hersiening oor die lidmaatskapklas.  Paton se vrou leer die ander vroue.  ‘n Paar ouderlinge leer die res van die gemeente in groepe.

[8] Kerk sluit om 13:00.

[9] Die gemeente gaan in twee groepe uit om die mense van die eiland te evangeliseer.

[10] ‘n Biduur as die son sak.  Hulle sing vyf of ses gesange en gee dan kans vir vyf of ses gebede.  So hou hulle aan vir ‘n paar rondtes.

[11] Die jong mense vergader in ‘n huis om te sing en die Skrif te lees.  Vrae word gevra oor die dag se lering.

[12] Om 21:00 sluit hulle die dag af.[2]

 

Vandag is die meeste mense tevrede om die Here te aanbid vir een uur op ‘n Sondag (vir party is selfs dít te veel!).  Om die Here se Dag te vier soos Paton dit gedoen het, is iets van die verlede.  Dit sal goed wees om dit te herwin.

 

‘n Tuinskêr of graad 1 se papierskêr werk vir die doel waarvoor dit gemaak is.  Tog sal jy nie tevrede wees as die dokter sy snymes verloor, en sommer een van dié skêre gebruik om jou vrou se keisersnee mee te doen nie.  Net so is die Tien Gebooie goed as ons dit gebruik waarvoor dit bedoel is:  nie om daardeur gered te word nie, maar om sonde uit te wys in ongelowiges, en om vir gelowiges te leer hoe om God en hulle naaste lief te hê.

[1] J.D. Odendaal, So het God ons Skredes Gelei, p.254

[2] John G. Paton:  Missionary to the New Hebrides, pp.378-379